ไฟฟ้าดูด งูเข้าบ้าน จระเข้หลุด ช่วงน้ำท่วม รับมืออย่างไรให้ปลอดภัย

คำตอบเร็ว: ช่วงน้ำท่วมมีอันตรายหลักสามอย่างที่กรมควบคุมโรคเตือนคือ จมน้ำ ไฟดูด และสัตว์หนีน้ำ ถ้ารู้สึกไฟดูดในน้ำให้หยุดเคลื่อนไหวแล้วค่อย ๆ ออกด้านข้าง เห็นคนโดนไฟดูดห้ามจับด้วยมือเปล่า ให้ตัดไฟจากจุดที่ปลอดภัยแล้วโทร 1669 ส่วนงูเข้าบ้านน้ำท่วม ให้ใช้ไฟฉายส่องก่อนเดินหรือหยิบของ ถ้าถูกงูหรือสัตว์มีพิษกัดต่อย ห้ามกรีดแผล ห้ามดูดพิษ จำลักษณะสัตว์แล้วรีบไปโรงพยาบาล สำหรับจระเข้ ยังไม่พบแนวทางทางการเฉพาะ ให้อยู่ห่างและแจ้งเจ้าหน้าที่

คนที่อยู่กับน้ำท่วมหลายวันจะรู้ว่าอันตรายไม่ได้มาจากระดับน้ำอย่างเดียว ปลั๊กที่จมน้ำในห้องครัว สายไฟที่ขาดพาดอยู่ริมถนน งูที่หนีน้ำขึ้นมาขดอยู่ในกองผ้า หรือข่าวจระเข้หลุดจากฟาร์ม ล้วนเป็นเรื่องที่ต้องตัดสินใจภายในไม่กี่วินาที บทความนี้เรียงขั้นตอนตามเวลา ตั้งแต่ก่อนน้ำเข้าบ้าน ระหว่างน้ำท่วม จนถึงหลังน้ำลด พร้อมสิ่งที่ห้ามทำและเบอร์ที่ต้องโทร โดยอิงข้อมูลของกรมควบคุมโรค กรมอนามัย การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค การไฟฟ้านครหลวง และกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

ขั้นที่ 1 ก่อนน้ำเข้าบ้าน: ตัดความเสี่ยงไฟฟ้าดูดน้ำท่วมตั้งแต่ต้น

ไฟฟ้าดูดน้ำท่วมป้องกันได้มากที่สุดตอนน้ำยังไม่มา การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) และการไฟฟ้านครหลวง (MEA) ให้แนวทางไว้เมื่อปลายเดือน ก.ย. 2569 ดังนี้

1. ย้ายอุปกรณ์ไฟฟ้าขึ้นที่สูง และปลดเมนเบรกเกอร์ก่อนน้ำท่วม (MEA)
2. ปลดเมนสวิตช์ก่อนอพยพ (PEA)
3. บ้านชั้นเดียว หากน้ำเข้าบ้านให้ตัดกระแสไฟฟ้าและอพยพออกจากพื้นที่ (PEA)
4. บ้านสองชั้น ควรมีสวิตช์แยกแต่ละชั้น และตัดกระแสไฟฟ้าชั้นล่างเมื่อมีน้ำท่วม (PEA)
5. ไม่ใช้และไม่สัมผัสเครื่องใช้ไฟฟ้าขณะร่างกายเปียกชื้น (ปภ.)

ถ้าบ้านอยู่ในเขต PEA ติดต่อ PEA Contact Center 1129 ตลอด 24 ชั่วโมง ถ้าอยู่กรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ ติดต่อการไฟฟ้านครหลวง 1130

เรื่องที่คนมักพลาด คือคิดว่าปลั๊กที่อยู่สูงจากพื้นปลอดภัยเสมอ จริง ๆ แล้วถ้าวงจรชั้นล่างยังมีไฟ แม้ปลั๊กตัวที่จมน้ำจะอยู่คนละห้อง ก็อาจทำให้น้ำทั้งบริเวณมีไฟรั่วได้ กรมควบคุมโรคระบุว่าหากเกิดไฟฟ้ารั่ว จะมีกระแสไฟฟ้ากระจายเป็นวงกว้างไม่ต่ำกว่า 3 เมตร

ขั้นที่ 2 ระหว่างน้ำท่วม: เมื่อเจอไฟฟ้าดูด

ถ้ารู้สึกเหมือนโดนไฟดูดขณะอยู่ในน้ำ

กรมควบคุมโรค (29 ก.ย. 2569) แนะนำว่า ถ้ารู้สึกซ่า ๆ เหมือนไฟดูด ให้หยุดการเคลื่อนไหว บิดตัวให้ศีรษะหันไปในทิศทางเดียวกับลำตัว แล้วเคลื่อนที่ออกไปด้านข้างอย่างระมัดระวัง

ถ้าเห็นสายไฟขาดหรือเสาไฟล้ม

หากพบสายไฟขาด เสาไฟฟ้าล้ม หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าตกอยู่ในน้ำ ห้ามเข้าใกล้ ห้ามจับ และห้ามทดลองตรวจสอบด้วยตนเอง ให้แจ้งการไฟฟ้าในพื้นที่ (1129 สำหรับ PEA หรือ 1130 สำหรับ MEA)

ถ้าเห็นคนโดนไฟดูด

1. อย่ารีบเข้าไปจับตัวผู้ประสบเหตุด้วยมือเปล่า
2. ตัดกระแสไฟฟ้าจากจุดที่ปลอดภัยก่อน
3. ถ้าต้องช่วยแยกผู้ประสบเหตุ ให้ใช้ถุงมือยาง ผ้าแห้ง หรือพลาสติกแห้ง
4. โทรแจ้งสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669
5. ทำการช่วยฟื้นคืนชีพ (CPR) ในบริเวณพื้นที่แห้ง

กรมควบคุมโรคเคยให้ข้อมูลว่าคนไทยเสียชีวิตจากไฟฟ้าดูดเฉลี่ยปีละ 74 ราย (ข้อมูลช่วงปี 2561–2564) ตัวเลขนี้เป็นเหตุผลว่าทำไมห้ามเข้าไปช่วยด้วยมือเปล่า เพราะผู้ช่วยอาจกลายเป็นผู้ประสบเหตุรายที่สอง

ถ้าเห็นคนตกน้ำ

กรมควบคุมโรคแนะนำว่าไม่ควรกระโดดลงไปช่วยเอง ให้ใช้ไม้ เชือก หรืออุปกรณ์ที่ยื่นให้ผู้ประสบภัยจับ และรีบโทร 1669

ขั้นที่ 3 งูเข้าบ้านน้ำท่วม และแมลงสัตว์กัดต่อย

สัตว์หนีน้ำมักหาที่แห้งและมืด เช่น กองเสื้อผ้า รองเท้า ใต้ตู้ หรือกองฟืน กรมควบคุมโรคแนะนำให้

• ใช้ไฟฉายส่องก่อนเดินหรือหยิบสิ่งของ ไม่ใช้มือเปล่าค้นหา
• สวมรองเท้าที่ปิดมิดชิด
• สำรวจเสื้อผ้าและรองเท้าก่อนสวมใส่ทุกครั้ง

ถ้าถูกงูหรือสัตว์มีพิษกัดต่อย

1. ตั้งสติ
2. ไม่กรีดแผล ไม่ดูดพิษ
3. ล้างแผลด้วยน้ำสะอาด และจำกัดบริเวณที่ถูกกัด
4. จดจำลักษณะสัตว์ไว้ เพื่อแจ้งบุคลากรทางการแพทย์
5. รีบไปโรงพยาบาล ถ้าเดินทางเองไม่ได้ หรืออาการรุนแรง โทร 1669

ข้อควรรู้: วิธีปฐมพยาบาลอื่น ๆ ที่แชร์กันในโซเชียล เช่นการรัดหรือขันชะเนาะ เรายังไม่พบการยืนยันจากหน้าทางการในแหล่งที่ตรวจ จึงขอให้ยึดตามขั้นตอนของกรมควบคุมโรคด้านบน และเบอร์โทรที่อ้างว่าใช้แจ้งจับงูโดยเฉพาะก็ยังไม่พบแหล่งทางการยืนยัน ถ้างูยังอยู่ในบ้าน ให้ออกห่าง ปิดกั้นไม่ให้คนในบ้านเข้าใกล้ และขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น

สำหรับแมลงสัตว์กัดต่อยหลังน้ำท่วม ซึ่งมักซ่อนอยู่ในของที่เปียกชื้นและกองขยะที่น้ำพัดมา ให้ใช้หลักเดียวกันกับสัตว์มีพิษตามแนวทางกรมควบคุมโรค คือจำลักษณะสัตว์ ล้างแผลด้วยน้ำสะอาด และไปพบแพทย์

จระเข้หลุดน้ำท่วม รับมืออย่างไร

ข่าวจระเข้หลุดน้ำท่วมมักสร้างความตื่นตระหนก แต่ต้องบอกตรง ๆ ว่าแหล่งข้อมูลทางการที่เราตรวจยังไม่มีแนวทางเฉพาะเรื่องจระเข้ ข้อมูลที่พบมีเพียงรายงานข่าว รวมถึงข่าวที่พูดถึงศูนย์ประสานงานของกรมประมง ซึ่งยังไม่พบการยืนยันจากหน้าทางการของกรมฯ เราจึงไม่ขอระบุเบอร์โทรจากข่าวดังกล่าว

สิ่งที่ทำได้อย่างปลอดภัยคือ

• อยู่ให้ห่างจากจุดที่พบ และไม่เข้าไปถ่ายรูปหรือไล่จับเอง
• ห้ามเด็กลงเล่นน้ำในบริเวณที่มีรายงาน
• แจ้งผู้นำชุมชนหรือเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นทันที
• ถ้าเป็นเหตุฉุกเฉินในพื้นที่น้ำท่วม ติดต่อสายด่วนนิรภัย ปภ. 1784 ซึ่งรับแจ้งเหตุอุทกภัยและขอความช่วยเหลือการอพยพ หรือ LINE @1784DDPM
• ถ้ามีคนบาดเจ็บ โทร 1669

สำหรับข้อมูลหน่วยงานที่รับผิดชอบเรื่องจระเข้และช่องทางแจ้งโดยตรง ให้ตรวจสอบกับเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นหรือหน้าทางการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนเชื่อเบอร์ที่แชร์ต่อกัน

ขั้นที่ 4 หลังน้ำลด: กลับเข้าบ้านอย่างปลอดภัย

• ไม่ตรวจสอบหรือเปิด-ปิดระบบไฟฟ้าด้วยตนเอง (กรมควบคุมโรค)
• ระบบไฟฟ้าห้ามใช้งานจนกว่าจะแห้งสนิทและได้รับการตรวจสอบอย่างปลอดภัย (กรมอนามัย 2 ต.ค. 2569)
• เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ถูกน้ำท่วม ควรให้ช่างผู้ชำนาญตรวจสอบและแก้ไขให้มั่นใจก่อนนำกลับมาใช้งาน (PEA)
• ใช้ไฟฉายส่องตามมุมมืดก่อนเก็บกวาด สวมรองเท้าปิดมิดชิด ถุงมือยาง เพราะสัตว์อาจยังซ่อนอยู่
• ผู้สูงอายุเสี่ยงหกล้ม บนพื้นเปียกโคลน กรมควบคุมโรคระบุว่าผู้สูงอายุประมาณ 1 ใน 3 หกล้มทุกปี ถ้าสงสัยกระดูกหัก ไม่ควรเคลื่อนย้ายด้วยตนเอง ให้โทร 1669

อ่านขั้นตอนเช็กไฟฟ้าและน้ำประปาแบบละเอียดได้ที่ กลับเข้าบ้านหลังน้ำท่วม เช็กไฟฟ้าและน้ำประปาก่อนใช้อย่างไร และเรื่องเครื่องใช้ไฟฟ้าแต่ละชนิดที่ เครื่องใช้ไฟฟ้าโดนน้ำท่วม ตู้เย็น แอร์ ปั๊มน้ำ ยังใช้ต่อได้ไหม

ตารางสรุป: สถานการณ์ สิ่งที่ห้ามทำ และเบอร์ที่ต้องโทร

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• รีบดึงคนที่โดนไฟดูดด้วยมือเปล่า ทำให้ผู้ช่วยโดนไฟดูดตามไปด้วย
• เดินเข้าใกล้สายไฟขาดเพื่อดูว่ายังมีไฟไหม กรมควบคุมโรคห้ามทดลองตรวจสอบด้วยตนเอง
• เปิดเบรกเกอร์เองทันทีที่น้ำลด ต้องรอให้แห้งสนิทและให้ช่างตรวจก่อน
• ล้วงมือเปล่าเข้าไปในกองของที่เปียก โดยไม่ส่องไฟฉายก่อน
• กรีดแผลหรือดูดพิษงู ตามความเชื่อเดิม ซึ่งกรมควบคุมโรคห้ามทำ
• เชื่อเบอร์โทรจับงู/จับจระเข้ที่แชร์ต่อกันโดยไม่ตรวจสอบ ยังไม่พบแหล่งทางการยืนยันในข้อมูลที่เราตรวจ
• กระโดดลงน้ำไปช่วยคนจมน้ำ แทนการยื่นไม้หรือเชือก

สรุป

อันตรายช่วงน้ำท่วมที่ต้องรับมือคือ จมน้ำ ไฟดูด และสัตว์หนีน้ำ ป้องกันไฟฟ้าดูดด้วยการตัดไฟชั้นล่างและย้ายอุปกรณ์ขึ้นที่สูงตั้งแต่ก่อนน้ำมา ห้ามจับคนโดนไฟดูดด้วยมือเปล่า ส่องไฟฉายก่อนหยิบของเพื่อเลี่ยงงูและสัตว์มีพิษ และถ้าถูกกัดห้ามกรีดแผลหรือดูดพิษ ส่วนจระเข้ให้อยู่ห่างและแจ้งเจ้าหน้าที่ เบอร์หลักคือ 1669 เจ็บป่วยฉุกเฉิน 1784 แจ้งเหตุอุทกภัย และ 1129/1130 เรื่องไฟฟ้า ข้อมูลนี้เป็นข้อมูล ณ ต.ค. 2569

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมควบคุมโรค (27 ก.ย. 2569) — จมน้ำ ไฟดูด สัตว์หนีน้ำ และการรับมือเมื่อถูกงูกัด https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60504&deptcode=brc
• 📄กรมควบคุมโรค (29 ก.ย. 2569) — ไฟดูดในน้ำ สายไฟขาด และการช่วยผู้ประสบเหตุ https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60562&deptcode=brc
• 📄กรมควบคุมโรค (2567) — รัศมีไฟฟ้ารั่ว การช่วยเหลือ สถิติผู้เสียชีวิต https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?deptcode=&news=45196 · สัตว์มีพิษกัด https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=45100&deptcode=brc
• 📄กรมควบคุมโรค / กรมอนามัย (2569) — ระบบไฟฟ้าหลังน้ำลด https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60028&deptcode=brc · https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/0210692/ · ผู้สูงอายุหกล้ม https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60600&deptcode=brc
• 📄การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (28 ก.ย. 2569) / การไฟฟ้านครหลวง (26 ก.ย. 2569) — แนวทางตัดไฟ และ 1129 / 1130 https://www.nationtv.tv/pr-news/business/pr-news/378984002 · https://mgronline.com/business/detail/9690000094093
• 📄ไทยรัฐ (26 ก.ย. และ 4 ต.ค. 2569) / MGR Online (คำแนะนำ ปภ.) — สายด่วน 1784, LINE @1784DDPM และข้อปฏิบัติด้านไฟฟ้า https://www.thairath.co.th/news/local/2962130 · https://www.thairath.co.th/news/local/2964038 · https://mgronline.com/onlinesection/detail/9630000092578

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ