ประกาศปิดอ่าวไทยฤดูสัตว์น้ำมีไข่ กระทบประมงเรือเล็กจับกุ้งมังกร 7 สีอย่างไร

คำตอบเร็ว: ประกาศปิดอ่าวไทยช่วงฤดูสัตว์น้ำมีไข่ วางไข่ และเลี้ยงตัวอ่อน ห้ามใช้เครื่องมือประมงบางประเภทในพื้นที่และช่วงเวลาที่กรมประมงกำหนดในแต่ละปี ชาวประมงเรือเล็กที่จับกุ้งมังกร 7 สีด้วยเครื่องมือที่เข้าข่ายควบคุมจะขาดรายได้ในช่วงปิดอ่าวหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน แต่เครื่องมือประมงพื้นบ้านบางชนิด เช่น ลอบดักสัตว์น้ำ มักได้รับการผ่อนผันภายใต้เงื่อนไขเฉพาะ จึงควรตรวจสอบประกาศฉบับล่าสุดของปีนั้นก่อนวางแผนออกเรือ

ทุกปีเมื่อใกล้ถึงฤดูที่สัตว์น้ำในอ่าวไทยวางไข่และอนุบาลตัวอ่อน กรมประมงจะออกประกาศปิดอ่าวเพื่อพักฟื้นทรัพยากร ซึ่งเป็นข่าวที่ชาวประมงเรือเล็กบริเวณชายฝั่งต้องติดตามใกล้ชิด เพราะกุ้งมังกร 7 สีเป็นสัตว์น้ำมูลค่าสูงที่อาศัยตามแนวปะการังและกองหินใต้น้ำ ซึ่งมักอยู่ในพื้นที่ที่ประกาศควบคุมครอบคลุมถึง การไม่เข้าใจรายละเอียดว่าเครื่องมือของตัวเองเข้าข่ายห้ามหรือได้รับยกเว้น อาจทำให้เสียรายได้โดยไม่จำเป็น หรือในทางกลับกันอาจถูกดำเนินคดีโดยไม่รู้ตัว

ทำไมต้องมีประกาศปิดอ่าวไทยช่วงฤดูสัตว์น้ำมีไข่

มาตรการปิดอ่าวออกภายใต้พระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 มีเป้าหมายให้สัตว์น้ำเศรษฐกิจ เช่น ปลาทู กุ้ง ปู และสัตว์น้ำแนวปะการังอย่างกุ้งมังกร ได้มีช่วงเวลาวางไข่และให้ลูกสัตว์น้ำวัยอ่อนเติบโตได้โดยไม่ถูกจับก่อนวัยอันควร หากไม่มีมาตรการนี้ ปริมาณสัตว์น้ำในฤดูจับต่อไปจะลดลงต่อเนื่อง กระทบรายได้ประมงในระยะยาวมากกว่าการเสียรายได้ช่วงสั้นจากการปิดอ่าว

ช่วงเวลาและพื้นที่ปิดอ่าว ต้องเช็คประกาศปีปัจจุบันเสมอ

กรมประมงแบ่งพื้นที่อ่าวไทยออกเป็นหลายโซนตามลักษณะภูมิประเทศและฤดูวางไข่ที่แตกต่างกัน โดยทั่วไปมีทั้งช่วงปิดอ่าวไทยตอนกลาง (ครอบคลุมน่านน้ำนอกฝั่งบางจังหวัด) และช่วงปิดอ่าวไทยตอนในบริเวณจังหวัดชายฝั่งใกล้เคียง ซึ่งวันเริ่มต้นและสิ้นสุดของแต่ละโซนไม่ตรงกัน และมีการทบทวนพื้นที่/วันที่ทุกปีตามข้อมูลวิชาการด้านประมง

เครื่องมือประมงที่ห้ามใช้ และเครื่องมือที่มักได้รับยกเว้น

ประกาศปิดอ่าวมักมุ่งควบคุมเครื่องมือที่จับสัตว์น้ำได้ปริมาณมากและไม่เลือกขนาด เช่น อวนลาก อวนล้อมจับ และเครื่องมือประมงเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่บางประเภท ส่วนเครื่องมือประมงพื้นบ้านที่จับแบบเลือกเฉพาะ เช่น ลอบดักกุ้งมังกร ราว หรือเบ็ด มักได้รับการผ่อนผันให้ทำการประมงต่อได้ในบางเงื่อนไข เพราะกระทบต่อสัตว์น้ำวัยอ่อนน้อยกว่า อย่างไรก็ตามเงื่อนไขการยกเว้นระบุรายละเอียดเฉพาะในแต่ละประกาศ ชาวประมงเรือเล็กที่ใช้ลอบดักกุ้งมังกรจึงไม่ควรสันนิษฐานเองว่าได้รับยกเว้นแน่นอน ต้องอ่านตัวประกาศหรือสอบถามประมงอำเภอให้ชัดก่อนออกเรือทุกปี เพราะเงื่อนไขอาจเปลี่ยนจากปีก่อนได้

ผลกระทบต่อรายได้ของประมงเรือเล็กที่จับกุ้งมังกร 7 สี

กุ้งมังกร 7 สีเป็นสัตว์น้ำมูลค่าสูงเมื่อเทียบกับสัตว์น้ำทั่วไปที่จับได้ในพื้นที่เดียวกัน ชาวประมงเรือเล็กที่พึ่งพารายได้หลักจากกุ้งมังกรในช่วงฤดูที่ราคาดีจะรู้สึกผลกระทบชัดเจนกว่าประมงที่จับสัตว์น้ำหลากหลายชนิด เพราะไม่มีรายได้ทดแทนจากชนิดอื่นในช่วงเวลาเดียวกัน ยิ่งหากเครื่องมือหลักที่ใช้อยู่เข้าข่ายถูกห้ามโดยไม่มีเครื่องมือทดแทนที่ได้รับยกเว้น ก็ต้องหยุดออกเรือจับกุ้งมังกรเต็มช่วงเวลาที่ประกาศมีผล ตัวเลขรายได้ที่หายไปจริงแตกต่างกันไปตามแต่ละครัวเรือน ขึ้นอยู่กับปริมาณจับเฉลี่ยและราคาตลาดของปีนั้น จึงควรจดบันทึกรายรับ-รายจ่ายของตัวเองต่อเนื่องเพื่อประเมินผลกระทบที่แท้จริงกับกิจการของตนแทนการอ้างอิงตัวเลขเฉลี่ยจากที่อื่น

แนวทางปรับตัวช่วงปิดอ่าว

• สลับไปใช้เครื่องมือประมงพื้นบ้านที่ได้รับยกเว้นตามประกาศ (หากมีและเหมาะกับพื้นที่ของตน) แทนการหยุดออกเรือทั้งหมด
• ย้ายไปทำการประมงนอกแนวเขตพื้นที่ปิด หากมีความรู้พื้นที่และเงื่อนไขความปลอดภัยของเรือเพียงพอ
• ใช้ช่วงปิดอ่าวซ่อมแซมเรือ อวน และอุปกรณ์ประมง เพื่อลดค่าใช้จ่ายซ่อมบำรุงนอกฤดู
• สอบถามสำนักงานประมงจังหวัดเรื่องมาตรการช่วยเหลือชาวประมงช่วงปิดอ่าวที่อาจมีในแต่ละปี เช่น เงินช่วยเหลือหรือสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ ซึ่งเงื่อนไขและงบประมาณเปลี่ยนแปลงได้ทุกปี
• ใช้เวลาช่วงปิดอ่าวรับงานเสริมในพื้นที่ เช่น งานท่องเที่ยวเชิงประมงหรือรับจ้างทั่วไป เพื่อประคองรายได้ครัวเรือน
• วางแผนการเงินล่วงหน้าก่อนเข้าสู่ช่วงปิดอ่าว โดยประเมินจากรายได้เฉลี่ยช่วงปิดอ่าวปีก่อนของตนเอง

บทลงโทษหากฝ่าฝืนประกาศปิดอ่าว

การฝ่าฝืนทำการประมงด้วยเครื่องมือต้องห้ามในพื้นที่และช่วงเวลาที่ประกาศปิดอ่าวมีผลบังคับใช้ ถือเป็นความผิดตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 ซึ่งมีบทลงโทษทั้งปรับและดำเนินคดี รวมถึงอาจถูกยึดเครื่องมือประมง อัตราโทษที่แน่นอนขึ้นอยู่กับลักษณะความผิดและดุลยพินิจตามกฎหมาย ควรตรวจสอบรายละเอียดกับสำนักงานประมงจังหวัดหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อน ไม่ควรเสี่ยงออกเรือโดยคาดเดาเอาเองว่าจะไม่ถูกตรวจพบ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ใช้ข้อมูลวันปิด-เปิดอ่าวจากปีก่อนหน้ามาวางแผน ทั้งที่ประกาศแต่ละปีปรับวันที่และพื้นที่ได้
• เข้าใจว่าลอบดักกุ้งมังกรได้รับยกเว้นเสมอ โดยไม่อ่านเงื่อนไขเฉพาะของประกาศปีนั้น
• ไม่ทราบว่าจุดจับกุ้งมังกรประจำของตัวเองอยู่ในแนวเขตพิกัดที่ประกาศครอบคลุมหรือไม่ เพราะไม่เคยเทียบพิกัดจริง
• ไม่วางแผนการเงินสำรองไว้ล่วงหน้า ทำให้เดือดร้อนหนักเมื่อประกาศปิดอ่าวมีผลจริง
• ไม่สอบถามมาตรการช่วยเหลือจากสำนักงานประมงจังหวัด ทั้งที่บางปีมีโครงการสนับสนุนที่ตนเองมีสิทธิ์ได้รับ
• ออกเรือด้วยเครื่องมือต้องห้ามโดยเชื่อว่าตรวจไม่พบ ซึ่งเสี่ยงถูกดำเนินคดีและเสียเครื่องมือประมงทั้งชุด

ติดตามประกาศและมาตรฐานด้านประมงอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับชาวประมงเรือเล็กเพิ่มเติมได้ที่หมวด ข่าว กฎหมาย และมาตรฐานเกษตร

สรุป

ประกาศปิดอ่าวไทยช่วงฤดูสัตว์น้ำมีไข่กระทบชาวประมงเรือเล็กที่จับกุ้งมังกร 7 สีโดยตรง เพราะเป็นสัตว์น้ำมูลค่าสูงที่อาศัยตามแนวปะการังซึ่งมักอยู่ในพื้นที่ควบคุม ทางออกที่ปฏิบัติได้จริงคือตรวจสอบประกาศฉบับล่าสุดของปีนั้นให้ชัดทั้งวันที่ พื้นที่ และประเภทเครื่องมือที่ได้รับยกเว้น พร้อมวางแผนการเงินและช่องทางรายได้เสริมล่วงหน้า แทนการรอจนใกล้ปิดอ่าวแล้วค่อยหาทางรับมือ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมประมง — หน่วยงานที่ออกประกาศปิดอ่าวไทยประจำปีตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 และกำหนดเครื่องมือประมงที่ได้รับยกเว้น
• 📄สำนักงานประมงจังหวัด — จุดสอบถามพื้นที่และเงื่อนไขเฉพาะของประกาศปิดอ่าวในแต่ละจังหวัดชายฝั่ง

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ