รีวิว 8 หนังสือคู่มือเลี้ยงสัตว์

คำตอบเร็ว: หนังสือคู่มือเลี้ยงสัตว์ทั้ง 8 เล่มนี้ครอบคลุมสัตว์ต่างกันมาก ได้แก่ สุนัขปอมเมอเรเนียน สุกร ไก่พื้นเมือง โคพื้นเมือง นกกระจอกเทศ สัตว์แปลก สัตว์เศรษฐกิจรวมเล่ม และอีกเล่มหนึ่งที่ชื่อบอกว่าเป็นเรื่องการเพาะปลูก ไม่มีเล่มไหนที่เราจัดให้เป็นเล่มดีที่สุดได้ เพราะทีมงานยังไม่ได้อ่านเนื้อหาจริงของเล่มเหล่านี้ สิ่งที่ทำได้คือบอกว่าแต่ละเล่มน่าจะเหมาะกับใครตามชื่อรายการ และมีเรื่องอะไรที่หนังสือเล่มเดียวไม่ควรเป็นที่พึ่งเดียว เช่น โรคระบาด กฎหมาย และตลาด ซึ่งเปลี่ยนตามปีและต้องเช็กกับกรมปศุสัตว์ (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

หน้านี้มีลิงก์ไปยังหน้าสินค้าในเว็บไซต์ซึ่งเป็นลิงก์ affiliate หากคุณสั่งซื้อผ่านลิงก์ เว็บไซต์อาจได้รับค่าคอมมิชชันโดยที่คุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม ทีมงานไม่ได้อ่านหนังสือเหล่านี้ครบทุกหน้า จึงไม่มีคะแนน ไม่มีการอ้างว่าเนื้อหาถูกต้องหรือผิด และเรียงลำดับตามความเหมาะกับผู้อ่านแต่ละแบบ ไม่ใช่ตามยอดขาย

คนที่ค้นหาหนังสือเลี้ยงสัตว์ในร้านออนไลน์มักเจอชื่อที่ชวนให้ลงทุน เช่น "เลี้ยงแล้วรวย" "ทำเงินสูง" "โตไว" ชื่อเหล่านี้เป็นคำโฆษณาของผู้ขาย ไม่ใช่ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ บทความนี้จึงแยกให้เห็นว่าแต่ละเล่มบอกอะไรไว้ในชื่อรายการ เกณฑ์เลือกซื้อหนังสือประเภทนี้คืออะไร และต้องไปหาข้อมูลส่วนไหนจากหน่วยงานทางการต่อ

หนังสือคู่มือเลี้ยงสัตว์ช่วยอะไรได้ และช่วยไม่ได้อะไร

หนังสือเหมาะกับการเรียนรู้ภาพรวม เช่น ลักษณะสายพันธุ์ ระบบโรงเรือน อาหาร และรอบการผลิต มีข้อดีคือเปิดอ่านซ้ำได้และไม่ต้องพึ่งสัญญาณอินเทอร์เน็ตในฟาร์ม แต่มี 3 เรื่องที่หนังสือเล่มหนึ่งตามไม่ทัน

• โรคระบาดและมาตรการควบคุม ตัวอย่างชัดเจนคือโรคอหิวาต์แอฟริกาในสุกร (ASF) ที่ประเทศไทยประกาศเป็นโรคอุบัติใหม่เมื่อ 11 มกราคม 2565 ตามรายงานข่าวของฐานเศรษฐกิจวันที่ 27 มกราคม 2565 ซึ่งกรมปศุสัตว์ใช้มาตรการ 3S (Scan, Screen, Support) หนังสือเลี้ยงสุกรที่พิมพ์ก่อนช่วงนั้นอาจไม่มีบทเรื่อง ASF เลย
• กฎหมาย เช่น หน้าที่แจ้งเมื่อสัตว์ป่วยตาย หรือกฎเรื่องสัตว์ป่า ซึ่งดูรายละเอียดด้านล่าง
• ตลาดและราคา หนังสือไม่มีวันที่ของราคา ตัวเลขกำไรในหนังสือจึงใช้เป็นแนวคิดได้เท่านั้น ไม่ควรใช้ตัดสินใจลงทุน

เกณฑ์เลือกซื้อหนังสือเลี้ยงสัตว์ที่ตรวจได้ก่อนจ่ายเงิน

เทียบ 8 เล่มจากชื่อรายการ

ชื่อรายการหลายรายการถูกตัดข้อความท้ายชื่อ และบางรายการเป็นชื่อที่เต็มไปด้วยคำค้นหา ตารางนี้ใช้เฉพาะข้อมูลที่ปรากฏในชื่อ

รีวิวรายเล่ม

1. corcai คู่มือเลี้ยงไก่พื้นเมือง

ชื่อรายการระบุว่าเป็นคู่มือเลี้ยงไก่พื้นเมือง สอนวิธีเลี้ยง และพูดถึงการปลอดโรคโดยเขียนว่าอ่านเข้าใจง่าย หนังสือไก่พื้นเมืองที่ดีควรแยกให้ออกว่าเลี้ยงแบบปล่อยหรือแบบขังโรงเรือน และมีบทเรื่องความปลอดภัยทางชีวภาพ เพราะไก่พื้นเมืองที่เลี้ยงปล่อยสัมผัสสัตว์ปีกอื่นง่าย เอกสารฟรีที่ควรเทียบคือ คู่มือปฏิบัติงานสัตว์ปีก ฉบับปีงบประมาณ 2567 ของสำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ กรมปศุสัตว์ ซึ่งมีหัวข้อ ความปลอดภัยทางชีวภาพในฟาร์มสัตว์ปีก การเลี้ยงลูกสัตว์ปีกอายุ 0-6 สัปดาห์ การเลี้ยงสัตว์ปีกรุ่นอายุ 6-22 สัปดาห์ และโปรแกรมวัคซีน (จัดทำสำหรับเจ้าหน้าที่ศูนย์ของกรม ภาษาค่อนข้างวิชาการ แต่ใช้เป็นกรอบตรวจเนื้อหาหนังสือที่ซื้อได้)

เหมาะกับ: มือใหม่ที่เลี้ยงไก่พื้นเมืองจำนวนน้อย ตรวจที่หน้าร้าน: สารบัญ ปีพิมพ์ มีบทโรคและวัคซีนหรือไม่ และเขียนให้ปรึกษาสัตวแพทย์หรือไม่ ดูบทความภาคสนามเพิ่มที่ ไข้หวัดนกสายพันธุ์ใหม่ที่เกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ปีกต้องเฝ้าระวัง

2. changkid คู่มือการเลี้ยงสุกร

ชื่อรายการระบุว่าเป็นคู่มือเลี้ยงสุกร และใช้คำโฆษณา "ทำเงินสูง เลี้ยงง่าย โตไว" พร้อมเทคนิคฟาร์มมาตรฐาน คำโฆษณาเหล่านี้เป็นของผู้ขาย การเลี้ยงสุกรเปลี่ยนไปมากหลังประกาศ ASF เมื่อ 11 มกราคม 2565 กรมปศุสัตว์ใช้มาตรการ Scan ประเมินความเสี่ยง Screen ตรวจผู้เลี้ยงคอกและอุปกรณ์ และ Support สนับสนุนการจัดการเลี้ยง การตลาด และแหล่งทุน (ตามข่าวฐานเศรษฐกิจ 27 ม.ค. 2565) หากหนังสือเล่มนี้พิมพ์ก่อนปี 2565 บทเรื่องโรคและการป้องกันอาจล้าสมัย

เหมาะกับ: ผู้ที่ศึกษาเบื้องต้นก่อนลงทุนเลี้ยงหมู ตรวจที่หน้าร้าน: ปีพิมพ์ ว่ามี ASF และ biosecurity หรือไม่ ตัวเลขต้นทุนมีปีกำกับหรือไม่ อ่านต่อที่ ASF ในหมู ความเสี่ยง การป้องกันฟาร์ม และสิ่งที่ห้ามทำ และ ต้นทุนเลี้ยงหมูขุน

3. คู่มือการเลี้ยงโคพื้นเมือง

ชื่อรายการ (ส่วนที่เห็น) บอกหัวข้อว่า การคัดเลือกสายพันธุ์ โคขุน โคชน โคพื้นเมือง และการเลี้ยงแม่โค ข้อความท้ายถูกตัดจึงไม่ทราบว่ากล่าวถึงเรื่องใดต่อ จุดที่น่าตรวจคือหนังสือแยกโคพื้นเมืองที่เลี้ยงปล่อยทุ่งออกจากโคขุนที่เลี้ยงระบบโรงเรือนหรือไม่ เพราะต้นทุนและการจัดการต่างกัน คู่มืออาจให้ภาพรวม แต่ตัวเลขการเจริญเติบโตและราคาควรเทียบกับข้อมูลปัจจุบันจากปศุสัตว์จังหวัด

เหมาะกับ: ผู้ที่ศึกษาเรื่องโคพื้นเมืองและโคขุนระดับเกษตรกรรายย่อย ตรวจที่หน้าร้าน: สารบัญ เล่มนี้ระบุถึงการเลี้ยงแม่โค หมายความว่าอาจมีเรื่องการผสมพันธุ์ ให้ถามร้านว่ามีเนื้อหานี้จริง ดูต้นทุนที่ ต้นทุนเลี้ยงโคขุน

4. marca คู่มือเกษตรกร เลี้ยงนกกระจอกเทศ

ชื่อรายการระบุว่าเป็นคู่มือการเลี้ยงและการจัดการดูแลนกกระจอกเทศ พร้อมคำโฆษณาว่าสัตว์เศรษฐกิจยอดนิยมและสร้างรายได้ ข้อมูลตลาดนกกระจอกเทศในไทยเราไม่ได้ตรวจสอบจากแหล่งทางการ จึงไม่กล่าวว่าตลาดดีหรือไม่ดี ก่อนตัดสินใจลงทุนให้สอบถามปศุสัตว์จังหวัดว่ามีผู้รับซื้อและโรงฆ่าที่รองรับหรือไม่ หนังสือเล่มนี้ใช้เป็นภาพรวมการเลี้ยงได้ แต่ไม่ควรเป็นข้อมูลเดียวที่ใช้ตัดสินใจ

เหมาะกับ: ผู้ที่ศึกษาตลาดเฉพาะและยังไม่ได้ลงทุน ตรวจที่หน้าร้าน: ปีพิมพ์ และตัวเลขต้นทุนและรายได้มีที่มาหรือไม่

5. หนังสือการเลี้ยงสัตว์เศรษฐกิจ คู่มือพิเศษเชิงธุรกิจฉบับสมบูรณ์

ชื่อกว้างที่สุดในรายการ เป็นหนังสือรวมสัตว์เศรษฐกิจและเน้นเชิงธุรกิจ หนังสือประเภทรวมเล่มมีข้อดีคือให้ภาพรวมเทียบสัตว์หลายชนิด แต่ข้อเสียคือความลึกต่อชนิดมักน้อยกว่าเล่มเฉพาะ คำว่า "ฉบับสมบูรณ์" เป็นคำของผู้ขาย การเลือกซื้อควรดูสารบัญว่ามีสัตว์ชนิดใดบ้าง แต่ละชนิดกี่หน้า และมีบทต้นทุนหรือไม่

เหมาะกับ: ผู้ที่ยังไม่รู้ว่าจะเลี้ยงสัตว์อะไร ควรอ่านเพื่อคัดกรองแล้วค่อยซื้อเล่มเฉพาะ ตรวจที่หน้าร้าน: สารบัญและปีพิมพ์

6. หนังสือคู่มือการเลี้ยงสัตว์แปลก

ชื่อรายการระบุว่าเป็นคู่มือเลี้ยงสัตว์แปลก มีคำว่า "เลี้ยงแล้วรวย" และระบุว่าเป็นมือหนึ่ง มีราคาปกแสดงไว้ในชื่อรายการ คำว่ารวยเป็นคำโฆษณา ที่ควรระวังกว่านั้นคือเรื่องกฎหมาย สัตว์บางชนิดที่เรียกว่าแปลกอาจเป็นสัตว์ป่าตามกฎหมาย บทความของ iLaw ลงวันที่ 9 สิงหาคม 2564 ระบุว่า พ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 29 พฤษภาคม 2562 และมีผลบังคับใช้ 25 พฤศจิกายน 2562 มีประเภทสัตว์ป่าสงวน คุ้มครอง ควบคุม และอันตราย และผู้ที่ครอบครองสัตว์ป่าอันตรายต้องแจ้งพนักงานเจ้าหน้าที่ รายละเอียดว่าสัตว์ชนิดใดอยู่ในประเภทไหนและต้องขออนุญาตหรือไม่ เราไม่ได้ตรวจสอบรายชนิด ให้ตรวจกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ก่อนซื้อสัตว์ใด ๆ อย่าอาศัยคู่มือเป็นคำตอบทางกฎหมาย หนังสือที่พิมพ์ก่อนปี 2562 อาจอ้างอิงกฎหมายเดิม

เหมาะกับ: ผู้ที่ต้องการภาพรวมสัตว์เลี้ยงแปลก ตรวจที่หน้าร้าน: ปีพิมพ์ และมีบทกฎหมายหรือไม่

7. หนังสือคู่มือเพาะเลี้ยงสุนัขปอมเมอเรเนียน

ชื่อรายการระบุหัวข้อมาตรฐานสายพันธุ์ โรคประจำตัว การผสมพันธุ์สุนัข และการฝึก (ข้อความท้ายถูกตัด) เล่มนี้เป็นเรื่องสุนัขพันธุ์เดียว ไม่ใช่สัตว์เศรษฐกิจในฟาร์ม จึงเหมาะกับผู้ที่เลี้ยงหรือสนใจเลี้ยงปอมเมอเรเนียนโดยเฉพาะ หากสนใจเรื่องโรคสัตว์เลี้ยง ผลกระทบหลังน้ำท่วมเป็นเรื่องที่ควรศึกษาเพิ่ม ดูที่ โรคสัตว์เลี้ยงหลังน้ำท่วม ส่วนการผสมพันธุ์และการรักษาโรคควรทำร่วมกับสัตวแพทย์

เหมาะกับ: เจ้าของสุนัขพันธุ์ปอมเมอเรเนียน ตรวจที่หน้าร้าน: ปีพิมพ์ และผู้เขียนเป็นสัตวแพทย์หรือผู้เพาะพันธุ์

8. หนังสือเล่มเล็ก คู่มือเชิงปฏิบัติ (เรื่องการเพาะปลูก)

ชื่อรายการเขียนว่า "คู่มือเชิงปฏิบัติในการเลน่าการเพาะปลูก" วิธีการเพาะปลูก การดูแล และการเก็บเกี่ยว "เป็ดวัชพืช" ชื่อนี้อ่านแล้วไม่เป็นภาษาไทยที่สื่อความชัดเจน คล้ายการแปลตรงตัวจากภาษาต่างประเทศ เราจึงไม่ทราบแน่ว่าเนื้อหาเกี่ยวกับพืชอะไร และไม่ยืนยันว่าเกี่ยวกับการเลี้ยงสัตว์ รายการนี้ปรากฏอยู่ในกลุ่มหนังสือเลี้ยงสัตว์ของเรา แต่เรายังไม่ได้ตรวจเนื้อหา ก่อนสั่งควรขอภาพสารบัญและหน้าปกจากร้าน

เหมาะกับ: ผู้ที่ตรวจเนื้อหากับร้านแล้วตรงกับความสนใจ ไม่แนะนำให้สั่งโดยอาศัยชื่อรายการอย่างเดียว

เรื่องที่ต้องรู้นอกหนังสือ: หน้าที่แจ้งเมื่อสัตว์ป่วยตายผิดปกติ

ไม่ว่าจะเลี้ยงสัตว์ชนิดไหน มีข้อกฎหมายหนึ่งที่หนังสือส่วนใหญ่ไม่เน้น คือ พ.ร.บ.โรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 มาตรา 11 (ตามฉบับแปลภาษาอังกฤษที่กรมปศุสัตว์จัดทำและเผยแพร่ผ่านกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งระบุว่าต้นฉบับภาษาไทยเป็นฉบับที่มีผลทางกฎหมาย) กำหนดให้เจ้าของสัตว์แจ้งเจ้าพนักงาน ตรวจสัตว์ หรือสัตวแพทย์ ภายใน 12 ชั่วโมงนับจากที่ทราบ เมื่อ

• มีสัตว์ที่ทราบว่าติดโรคระบาด ป่วย หรือตาย
• มีสัตว์ป่วยหรือตายจากสาเหตุที่ไม่ทราบ
• ในหมู่บ้านเดียวกันหรือพื้นที่ใกล้เคียง มีสัตว์ป่วยหรือตายด้วยอาการเดียวกันในช่วง 7 วัน

มาตราเดียวกันกำหนดต่อว่า ให้กักสัตว์ป่วยไว้ในพื้นที่ ห้ามเคลื่อนย้าย และให้เก็บซากไว้ที่เดิม ห้ามเคลื่อนย้ายหรือผ่าซาก เว้นแต่ปฏิบัติตามประกาศของอธิบดีหรือสัตวแพทย์ตรวจแล้ว รายละเอียดชนิดและจำนวนสัตว์ตามข้อ 2 และ 3 ให้ดูตามประกาศอธิบดี ซึ่งเราไม่ได้เปิดอ่านในการเขียนครั้งนี้ ให้สอบถามปศุสัตว์อำเภอหรือจังหวัดของคุณ

ถ้าหนังสือเล่มไหนแนะนำวิธีจัดการซากหรือสัตว์ป่วยที่ขัดกับข้อนี้ ให้ยึดตามกฎหมายและคำแนะนำของปศุสัตว์ก่อนเสมอ

แหล่งความรู้ฟรีจากหน่วยงานรัฐที่ควรเปิดคู่กับหนังสือ

• คู่มือปฏิบัติงานสัตว์ปีก ปีงบประมาณ 2567 สำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ กรมปศุสัตว์ (คำนำลงวันที่ 1 ตุลาคม 2566) ระบุว่าในปีงบประมาณ 2567 กรมมีเป้าหมายผลิตสัตว์พันธุ์ดี 677,200 ตัว ร้อยละ 97.8 เป็นสัตว์ปีก ใช้เป็นกรอบเทียบเนื้อหาเรื่องสัตว์ปีก
• คู่มือการตรวจประเมินและออกใบรับรอง GAP ด้านปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ ซึ่งระบุว่ากรมให้การรับรองตั้งแต่ปี 2542 และถึงปี 2558 รับรองรวม 17 ชนิดสัตว์ เหมาะสำหรับผู้ที่คิดจะเลี้ยงเป็นอาชีพและต้องการรู้เกณฑ์มาตรฐานฟาร์ม
• ปศุสัตว์อำเภอและจังหวัด สอบถามเรื่องการขึ้นทะเบียนผู้เลี้ยง โรคระบาดในพื้นที่ และผู้รับซื้อ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการซื้อหนังสือเลี้ยงสัตว์

• ซื้อเพราะคำว่ารวย คำโฆษณาในชื่อรายการไม่มีที่มาให้ตรวจสอบ
• ไม่ดูปีพิมพ์ โดยเฉพาะหนังสือเลี้ยงสุกรที่ไม่พูดถึง ASF
• ซื้อเล่มรวมสัตว์ทุกชนิดแทนเล่มเฉพาะ เมื่อตัดสินใจแล้วว่าจะเลี้ยงชนิดไหน เล่มเฉพาะมักลึกกว่า
• ใช้หนังสือแทนสัตวแพทย์ ยาและวัคซีนต้องเป็นไปตามสัตวแพทย์
• ลงทุนก่อนเช็กตลาด โดยเฉพาะสัตว์ที่ตลาดเฉพาะอย่างนกกระจอกเทศ
• เข้าใจผิดว่าหนังสือที่ลงหมวดสัตว์ต้องเกี่ยวกับสัตว์ ดังกรณีเล่มที่ 8
• ลืมกฎหมายเมื่อเลี้ยงสัตว์แปลก ต้องตรวจประเภทสัตว์ป่าก่อน

สรุป

หนังสือ 8 เล่มนี้เหมาะกับผู้อ่านคนละแบบ ไก่พื้นเมือง สุกร และโคพื้นเมืองเป็นเล่มเฉพาะสัตว์ นกกระจอกเทศและสัตว์แปลกต้องตรวจตลาดและกฎหมายเพิ่ม เล่มรวมสัตว์เศรษฐกิจใช้คัดกรอง เล่มปอมเมอเรเนียนเป็นเรื่องสัตว์เลี้ยง และเล่มสุดท้ายต้องขอสารบัญก่อนสั่ง เกณฑ์ที่ควรตรวจเสมอคือปีพิมพ์ สารบัญ ที่มาของตัวเลขต้นทุน และการแนะนำให้ปรึกษาสัตวแพทย์ ส่วนเรื่องโรคระบาด กฎหมาย และราคา ให้ยึดข้อมูลล่าสุดจากกรมปศุสัตว์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ข้อมูล ณ ต.ค. 2569

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมปศุสัตว์ — Animal Epidemics Act B.E. 2558 (ฉบับแปลอังกฤษ เผยแพร่ผ่านกระทรวงเกษตรและสหกรณ์) — มาตรา 11 หน้าที่แจ้งภายใน 12 ชั่วโมงและการกักสัตว์ป่วย เก็บซากไว้ที่เดิม เปิดเอกสาร
• 📄กรมปศุสัตว์ (รายงานข่าวโดยฐานเศรษฐกิจ, 27 ม.ค. 2565) — ไทยประกาศ ASF เป็นโรคอุบัติใหม่เมื่อ 11 ม.ค. 2565 และมาตรการ 3S เปิดข่าว
• 📄สำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ กรมปศุสัตว์ — คู่มือปฏิบัติงานสัตว์ปีก ปีงบประมาณ 2567 — เป้าหมายผลิตสัตว์พันธุ์ดี และหัวข้อสารบัญ เปิดเอกสาร
• 📄กรมปศุสัตว์ — คู่มือการตรวจประเมินและการออกใบรับรอง GAP ด้านปศุสัตว์ (สำหรับเจ้าหน้าที่) — ประวัติการรับรองตั้งแต่ปี 2542 และ 17 ชนิดสัตว์ ณ ปี 2558 เปิดเอกสาร
• 📄iLaw — สรุปสาระสำคัญ พ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 (9 ส.ค. 2564) — วันประกาศใช้ ประเภทสัตว์ป่า และการแจ้งครอบครองสัตว์ป่าอันตราย เปิดบทความ

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ