ควบคุมแสงไฟให้นกกระทาไข่ดกต่อเนื่อง ต้องจัดช่วงเวลาสว่าง-มืดยังไง

คำตอบเร็ว: ให้แสงสว่างนกกระทาไข่ประมาณ 16 ชั่วโมงต่อวัน สลับความมืด 8 ชั่วโมง โดยเปิด-ปิดไฟให้ตรงเวลาคงที่ทุกวันด้วยตัวตั้งเวลา ใช้หลอด LED แสงนวลความเข้มพอมองเห็นอาหารได้ทั่วโรงเรือนไม่ต้องจ้ามาก และปรับชั่วโมงแสงตามอายุ ลูกนกเล็กให้แสงเกือบตลอด 24 ชั่วโมง แล้วค่อยลดลงจนเข้าสัดส่วน 16:8 เมื่อเริ่มไข่ราวอายุ 42 วัน

เกษตรกรที่เลี้ยงนกกระทาไข่มักเจอปัญหาไข่ลดกะทันหันหรือไข่ไม่สม่ำเสมอทั้งที่ให้อาหารเหมือนเดิมทุกอย่าง สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือการจัดการแสงไฟในโรงเรือนไม่ถูกต้อง เพราะนกกระทาไข่ตอบสนองต่อชั่วโมงแสงโดยตรงผ่านฮอร์โมนที่ควบคุมรอบการไข่ บทความนี้ตอบตรงประเด็นว่าต้องจัดสัดส่วนแสง-มืดอย่างไรให้ไข่ดกต่อเนื่อง

สัดส่วนชั่วโมงแสงสว่างต่อความมืดที่แนะนำสำหรับนกกระทาไข่

ช่วงไข่เต็มที่แนะนำให้แสงสว่างประมาณ 16 ชั่วโมงต่อวันสลับกับความมืด 8 ชั่วโมง สัดส่วนนี้เลียนแบบช่วงกลางวันยาวที่กระตุ้นต่อมใต้สมองให้หลั่งฮอร์โมนกระตุ้นการไข่อย่างต่อเนื่อง หากให้แสงน้อยกว่า 14 ชั่วโมงต่อวันมาก นกกระทาจะไข่ลดลงชัดเจนเพราะร่างกายตีความว่าเป็นช่วงกลางวันสั้นซึ่งไม่เหมาะกับการไข่ตามธรรมชาติ ในทางกลับกันการให้แสงเกิน 17-18 ชั่วโมงต่อวันติดต่อกันนานเกินไปโดยไม่มีช่วงมืดพักผ่อนเพียงพอก็อาจทำให้นกเครียดและอ่อนล้าจนไข่ลดลงเช่นกัน

ผลของแสงไฟไม่สม่ำเสมอต่อปริมาณและความสม่ำเสมอของไข่

นกกระทาไวต่อความสม่ำเสมอของแสงมากกว่าสัตว์ปีกหลายชนิด หากช่วงเวลาเปิด-ปิดไฟเลื่อนไปมาไม่คงที่ในแต่ละวัน ฮอร์โมนที่ควบคุมรอบการไข่จะสับสน ส่งผลให้ปริมาณไข่ลดลง ไข่ออกไม่สม่ำเสมอเป็นวัน ๆ หรือบางฝูงหยุดไข่ไปช่วงหนึ่งก่อนกลับมาไข่ใหม่หลังปรับตัว จึงควรตั้งเวลาเปิด-ปิดไฟให้คงที่ทุกวันด้วยตัวตั้งเวลาอัตโนมัติ (timer) แทนการเปิด-ปิดด้วยมือซึ่งมักคลาดเคลื่อนตามเวลาที่ผู้เลี้ยงว่าง

ชนิดหลอดไฟและความเข้มแสงที่เหมาะสมในโรงเรือน

หลอด LED แสงขาวนวลหรือขาวอมเหลืองที่ให้แสงกระจายสม่ำเสมอทั่วโรงเรือนเหมาะกว่าหลอดไส้ทั่วไปเพราะประหยัดไฟและอายุการใช้งานนานกว่ามาก ความเข้มแสงไม่จำเป็นต้องจ้า เพียงให้นกกระทามองเห็นอาหารและน้ำได้ทั่วถึงทุกจุดในกรงก็เพียงพอต่อการกระตุ้นฮอร์โมนการไข่แล้ว การให้แสงจ้าเกินไปอาจทำให้นกกระทาเครียด ตื่นตกใจง่าย และจิกกันเองภายในฝูงมากขึ้น ควรติดตั้งหลอดไฟให้กระจายทั่วโรงเรือนแทนการรวมจุดเดียวเพื่อไม่ให้มีมุมมืดที่นกกระทาเข้าไม่ถึงแสง

การปรับช่วงแสงตามอายุนกกระทาตั้งแต่เริ่มไข่จนถึงปลดระวาง

ลูกนกกระทาในช่วงกกไฟสัปดาห์แรกมักให้แสงต่อเนื่องเกือบตลอด 24 ชั่วโมงเพื่อให้ลูกนกหาอาหารและน้ำได้ตลอดเวลาและช่วยรักษาความอบอุ่น จากนั้นค่อยลดชั่วโมงแสงลงเป็นลำดับในแต่ละสัปดาห์จนเข้าสู่สัดส่วน 16 ชั่วโมงสว่างต่อ 8 ชั่วโมงมืดเมื่อนกกระทาเริ่มเข้าสู่วัยไข่ราวอายุ 42 วัน เมื่อฝูงเริ่มไข่ลดลงตามอายุและใกล้ช่วงปลดระวาง ผู้เลี้ยงบางรายเลือกลดชั่วโมงแสงลงชั่วคราวเพื่อกระตุ้นให้นกพักและลอกคราบก่อนเพิ่มแสงกลับมาใหม่เพื่อดึงไข่ให้กลับมาอีกรอบ แต่ระหว่างช่วงพักไข่จะหยุดไปชั่วคราวเช่นกันจึงต้องวางแผนช่วงเวลาให้เหมาะสมกับความต้องการขายไข่

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการควบคุมแสงไฟนกกระทา

• เปิด-ปิดไฟด้วยมือตามเวลาว่างของตัวเอง ทำให้เวลาคลาดเคลื่อนไปมาในแต่ละวัน
• ให้แสงน้อยกว่า 14 ชั่วโมงต่อวันในช่วงไข่เต็มที่ ทำให้ปริมาณไข่ลดลงโดยไม่รู้สาเหตุ
• ใช้หลอดไฟจ้าเกินไปหรือติดตั้งจุดเดียวทำให้มีมุมมืดในโรงเรือน
• ไม่ลดชั่วโมงแสงให้เหมาะกับลูกนกเล็กจนไปเร่งวัยเข้าสู่ไข่เร็วเกินไป
• ไม่ติดตั้งตัวตั้งเวลาอัตโนมัติ ทำให้ควบคุมความสม่ำเสมอของแสงไม่ได้ในระยะยาว

สรุป

การควบคุมแสงไฟคือปัจจัยสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งในการทำให้นกกระทาไข่ดกและสม่ำเสมอ หัวใจคือสัดส่วน 16 ชั่วโมงสว่างต่อ 8 ชั่วโมงมืดที่ต้องคงที่ทุกวันด้วยตัวตั้งเวลา ร่วมกับการปรับชั่วโมงแสงให้เหมาะกับช่วงอายุตั้งแต่ลูกนกจนถึงช่วงปลดระวาง หากทำได้ถูกต้องปัญหาไข่ลดกะทันหันโดยไม่ทราบสาเหตุจะลดลงอย่างชัดเจน อ่านเทคนิคการเลี้ยงสัตว์ปีกอื่น ๆ เพิ่มเติม

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมปศุสัตว์ — คำแนะนำการจัดการโรงเรือนและแสงสว่างสำหรับการเลี้ยงนกกระทาไข่
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร — ข้อมูลส่งเสริมการเลี้ยงสัตว์ปีกขนาดเล็กสำหรับเกษตรกรรายย่อย

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ