ต้นทุนเลี้ยงปลากะพงขาวในกระชังทะเล กำไรต่อรอบเท่าไหร่

คำตอบเร็ว: กระชังปลากะพงขาวขนาด 5x5x3 เมตร ลงทุนโครงสร้างและลูกพันธุ์เริ่มต้นประมาณ 28,000-47,500 บาท ค่าอาหารตลอดรอบเลี้ยง 8-10 เดือนอยู่ที่ 35,000-55,000 บาท เมื่ออัตรารอด 60-75% กำไรสุทธิต่อรอบต่อกระชังอยู่ในช่วงประมาณ 10,000-45,000 บาท ขึ้นกับราคาขายและการควบคุมอัตรารอด

ปลากะพงขาวในกระชังทะเลเป็นสัตว์น้ำที่ราคาขายต่อกิโลกรัมสูงกว่าปลาน้ำจืดทั่วไป แต่ความเสี่ยงเรื่องคลื่นลมและโรคก็สูงตามไปด้วย บทความนี้แยกต้นทุนทุกรายการตั้งแต่วางกระชังจนถึงจับขาย เพื่อให้ประเมินกำไรต่อรอบได้จริงก่อนตัดสินใจลงทุน

ต้นทุนกระชังและลูกพันธุ์ปลากะพงขาว

กระชังมาตรฐานที่เกษตรกรรายย่อยนิยมใช้คือขนาด 5x5x3 เมตร วางในพื้นที่ปากแม่น้ำหรือชายฝั่งทะเลที่มีกระแสน้ำไหลเวียนดี

อวนไนลอนเป็นชิ้นส่วนที่เสื่อมเร็วที่สุดจากคลื่นลมและสัตว์เกาะติด ควรตรวจสภาพอวนทุก 2-3 เดือนและวางแผนงบเปลี่ยนอวนไว้ล่วงหน้า เพราะอวนที่ตันจากตะไคร่และเพรียงจะทำให้น้ำไหลเวียนในกระชังไม่ดี ปลาขาดออกซิเจนได้ในช่วงน้ำนิ่ง

ค่าอาหารตลอดรอบเลี้ยง

รอบเลี้ยงปลากะพงขาวในกระชังทะเลใช้เวลา 8-10 เดือน จนได้ขนาดขาย 700 กรัม-1 กิโลกรัม ช่วงแรก (ลูกปลาขนาดเล็ก) นิยมให้อาหารเม็ดสำเร็จรูปเพราะย่อยง่ายและควบคุมคุณภาพน้ำได้ดีกว่า ส่วนช่วงหลังเกษตรกรจำนวนมากสลับมาใช้ปลาเป็ดสับผสมอาหารเม็ดเพื่อลดต้นทุน แต่ต้องผ่านการแช่เย็นหรือแช่แข็งอย่างถูกวิธีก่อนให้กิน มิฉะนั้นปลาป่วยง่าย

ราคาขายและกำไรต่อรอบ

อัตรารอดของปลากะพงขาวในกระชังทะเลอยู่ที่ 60-75% เท่านั้น ต่ำกว่าการเลี้ยงในบ่อดินค่อนข้างมาก เพราะกระชังทะเลเผชิญความเสี่ยงจากคลื่นลม คุณภาพน้ำที่แปรผันตามฤดูกาล และโรคที่แพร่กระจายเร็วในสภาพน้ำเปิด จากลูกพันธุ์ 1,000-1,500 ตัว จะเหลือปลาที่จับขายได้ประมาณ 700-1,000 ตัว น้ำหนักเฉลี่ย 0.8 กก./ตัว

ราคาขายปลากะพงขาวหน้าฟาร์มผันแปรตามขนาดปลาและฤดูกาล โดยทั่วไปอยู่ในช่วง 140-180 บาท/กก. (ต้องตรวจสอบราคาล่าสุดจากตลาดหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนวางแผนทุกรอบ เพราะราคาสัตว์น้ำผันผวนตามปริมาณผลผลิตรวมในตลาด)

เมื่อหักต้นทุนผันแปร (ลูกพันธุ์+อาหาร) 38,000-62,500 บาท และค่าเสื่อมกระชังเฉลี่ยรอบละประมาณ 6,000-8,000 บาท กำไรสุทธิต่อรอบจะอยู่ในช่วงประมาณ 10,000-45,000 บาทต่อกระชัง ขึ้นอยู่กับว่าคุมอัตรารอดและราคาขายได้ดีแค่ไหน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ปล่อยลูกพันธุ์หนาแน่นเกินไปเพื่อชดเชยอัตราตาย ทำให้น้ำเสียเร็วและออกซิเจนไม่พอ ยิ่งเพิ่มอัตราตายมากขึ้นไปอีก
• ไม่คัดขนาดลูกพันธุ์ก่อนปล่อย ทำให้ปลาตัวใหญ่ไล่กินปลาตัวเล็ก (cannibalism) เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้อัตรารอดต่ำกว่าที่ควร
• วางกระชังในจุดที่กระแสน้ำไหลเวียนไม่พอ ทำให้ของเสียสะสมใต้กระชัง คุณภาพน้ำแย่ลงเรื่อยๆ
• ไม่ทำความสะอาดหรือสลับอวนตามรอบ ทำให้อวนตันจากตะไคร่และเพรียง น้ำไหลเวียนในกระชังไม่ดี
• ให้ปลาเป็ดสดที่ไม่ผ่านการแช่เย็น-แช่แข็งอย่างถูกวิธี ทำให้ปลาป่วยจากเชื้อโรคที่ปนมากับอาหารสด
• ไม่แยกบันทึกต้นทุนกระชัง (ค่าเสื่อม) ออกจากต้นทุนผันแปรรายรอบ ทำให้ประเมินกำไรจริงคลาดเคลื่อน

สรุป

การเลี้ยงปลากะพงขาวในกระชังทะเลมีต้นทุนกระชังและลูกพันธุ์เริ่มต้นราว 28,000-47,500 บาท บวกค่าอาหารตลอดรอบ 35,000-55,000 บาท จุดที่กำหนดกำไรมากที่สุดคืออัตรารอด เพราะกระชังทะเลมีความเสี่ยงสูงกว่าบ่อดินจากคลื่นลมและคุณภาพน้ำที่ควบคุมยาก เกษตรกรที่คัดขนาดลูกพันธุ์อย่างเข้มงวดและดูแลอวนสม่ำเสมอ มักได้อัตรารอดสูงกว่าค่าเฉลี่ยและเห็นกำไรสุทธิต่อรอบชัดเจนกว่า

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมประมง — มาตรฐานการเลี้ยงปลากะพงขาวในกระชังและการป้องกันโรคสัตว์น้ำ
• 📄สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) — ข้อมูลราคาสัตว์น้ำและต้นทุนการผลิตประมงชายฝั่ง

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ