ข้าวโพดใบไหม้เป็นแถบสีน้ำตาล เกิดจากอะไร แก้ยังไง

คำตอบเร็ว: ข้าวโพดใบไหม้เป็นแถบสีน้ำตาลยาวตามแนวเส้นใบ มักเกิดจากโรคใบไหม้แผลใหญ่ (เชื้อรา Exserohilum turcicum) ซึ่งแผลจะยาวรีคล้ายซิการ์สีเทาอมน้ำตาล ส่วนถ้าแผลเป็นจุดเล็กรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขอบเส้นใบชัด มักเป็นโรคใบไหม้แผลเล็ก (เชื้อรา Bipolaris maydis) ทั้งสองต่างจากอาการขาดธาตุอาหารตรงที่แผลเริ่มจากใบล่างแล้วลามขึ้นใบบนเร็วในช่วงอากาศชื้น และมักเห็นเส้นใยหรือสปอร์สีเทาบนแผลตอนเช้าที่มีน้ำค้าง วิธีป้องกันไม่ให้ลามทั้งแปลงคือตัดใบและเก็บเศษซากที่เป็นโรคออกจากแปลงทันที เว้นระยะปลูกให้อากาศถ่ายเทดี และปรึกษาเจ้าหน้าที่กรมวิชาการเกษตรก่อนใช้สารป้องกันกำจัดเชื้อรา

อาการข้าวโพดใบไหม้เป็นแถบสีน้ำตาลเป็นปัญหาที่พบบ่อยในแปลงข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และข้าวโพดหวานช่วงปลายฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาว เมื่ออากาศชื้นและมีน้ำค้างตอนเช้านาน ๆ เชื้อราที่ทำให้เกิดใบไหม้จะแพร่กระจายเร็วมาก บทความนี้อธิบายสาเหตุจากโรคใบไหม้ทั้งสองชนิด วิธีแยกจากอาการขาดธาตุอาหาร และแนวทางป้องกันไม่ให้ลามทั้งแปลง ดูข้อมูลเพิ่มเติมของหมวด โรคและการดูแล ประกอบได้

สาเหตุ: โรคใบไหม้แผลใหญ่ vs โรคใบไหม้แผลเล็ก

โรคใบไหม้แผลใหญ่ (Northern Corn Leaf Blight)

เกิดจากเชื้อรา Exserohilum turcicum ลักษณะแผลเป็นรูปยาวรีคล้ายซิการ์หรือกระสวย สีเทาอมน้ำตาล ยาวตามแนวเส้นใบได้หลายเซนติเมตร มักเริ่มที่ใบล่างก่อนแล้วลามขึ้นใบบน ถ้าอากาศชื้นจัดหลายวันติดกันแผลจะขยายเชื่อมต่อกันจนใบแห้งตายทั้งใบ พบมากในพื้นที่ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่ปลูกซ้ำที่เดิมหลายฤดูติดกัน

โรคใบไหม้แผลเล็ก (Southern Corn Leaf Blight)

เกิดจากเชื้อรา Bipolaris maydis แผลมีขนาดเล็กกว่า รูปร่างค่อนข้างเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าหรือรีสั้น ขอบแผลถูกจำกัดด้วยเส้นใบชัดเจนกว่าแผลใหญ่ สีน้ำตาลอ่อนถึงน้ำตาลเข้ม มักระบาดหนักในช่วงอากาศร้อนชื้นสลับกัน และพบได้ทั้งข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และข้าวโพดหวาน โดยเฉพาะแปลงที่ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนสูงจนใบเขียวเข้มหนาแน่นเกินไป ทำให้อากาศถ่ายเทในทรงพุ่มไม่ดีและความชื้นสะสมนาน

วิธีแยกอาการใบไหม้จากการขาดธาตุอาหาร

จุดที่เกษตรกรมักสับสนคือใบเหลืองจากขาดธาตุอาหารกับใบไหม้จากเชื้อรา ทั้งสองทำให้ใบเปลี่ยนสีคล้ายกันแต่มีรูปแบบต่างกันชัดเจน

แนวทางป้องกันไม่ให้ลามทั้งแปลง

• ตัดใบและเก็บต้น/ซากใบที่เป็นโรคออกจากแปลงทันทีที่พบ อย่าปล่อยทิ้งไว้ในแปลงเพราะเชื้อจะอยู่ในเศษซากข้ามฤดูได้
• เว้นระยะปลูกให้เหมาะสม ไม่แน่นเกินไป เพื่อให้อากาศถ่ายเทในทรงพุ่มและความชื้นระเหยเร็วขึ้น
• หมุนเวียนปลูกพืชชนิดอื่นสลับ ไม่ปลูกข้าวโพดซ้ำที่เดิมต่อเนื่องหลายฤดู เพราะเชื้อสะสมอยู่ในเศษซากพืชในดิน
• หลีกเลี่ยงการให้ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินจำเป็นจนใบหนาแน่นเกินไป ควรใส่ตามค่าวิเคราะห์ดินและระยะการเจริญเติบโต
• เลือกพันธุ์ที่มีความต้านทานโรคใบไหม้ตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรในพื้นที่ปลูกของตน
• เมื่อพบการระบาดเริ่มลาม ให้ปรึกษาเจ้าหน้าที่เกษตรอำเภอหรือกรมวิชาการเกษตรก่อนตัดสินใจใช้สารป้องกันกำจัดเชื้อรา เพื่อเลือกชนิดและอัตราที่เหมาะกับระยะการระบาดจริง ไม่ควรใช้เองตามความเคยชิน

สรุป

ข้าวโพดใบไหม้เป็นแถบสีน้ำตาลมักมาจากโรคใบไหม้แผลใหญ่หรือแผลเล็ก แยกจากอาการขาดธาตุอาหารได้จากรูปร่างแผลที่มีขอบชัดตามเส้นใบและความเร็วในการลามช่วงอากาศชื้น การป้องกันไม่ให้ลามทั้งแปลงต้องเริ่มจากเก็บเศษซากโรคออกทันที เว้นระยะปลูกให้อากาศถ่ายเท และปรึกษาเจ้าหน้าที่ก่อนใช้สารป้องกันกำจัดเชื้อรา เพื่อเลือกวิธีที่เหมาะกับชนิดโรคและระยะการระบาดจริง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมวิชาการเกษตร — ข้อมูลการวินิจฉัยและป้องกันกำจัดโรคใบไหม้ในข้าวโพด
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร — คำแนะนำการจัดการแปลงข้าวโพดและการหมุนเวียนพืชเพื่อลดการสะสมเชื้อโรค

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ