ปฏิทินปลูกถั่วลิสง: ช่วงปลูก เก็บเกี่ยว และงานดูแลรายเดือน

คำตอบเร็ว: ปลูกถั่วลิสงต้นฤดูฝน (พฤษภาคม) หรือปลูกหลังนาข้าวช่วงพฤศจิกายน-ธันวาคมในพื้นที่มีน้ำชลประทาน ใส่ปุ๋ยรองพื้นฟอสฟอรัส-โพแทสเซียมสูง เสริมยิปซัมหรือแคลเซียมช่วงออกดอกเพื่อให้ฝักลงดินสมบูรณ์ ให้น้ำสม่ำเสมอช่วงออกดอกถึงลงเข็ม และเก็บเกี่ยวได้ภายใน 90-110 วันหลังปลูกเมื่อใบเริ่มเหลืองและฝักในดินแข็งเต็มเมล็ด

ถั่วลิสงมีจุดที่ต่างจากพืชไร่ทั่วไปตรงที่ดอกผสมเกสรบนดินแต่ฝักลงไปเจริญใต้ดิน เกษตรกรมือใหม่จึงมักพลาดเรื่องการพูนโคนดินและการเสริมแคลเซียมช่วงออกดอกซึ่งส่งผลโดยตรงต่อจำนวนฝักที่สมบูรณ์

รู้จักถั่วลิสงก่อนวางปฏิทิน

ถั่วลิสงปลูกมากในภาคเหนือ (เชียงใหม่ ลำปาง) และภาคตะวันออกเฉียงเหนือบางพื้นที่ นิยมปลูกในดินร่วนปนทรายระบายน้ำดีเพราะฝักต้องเจริญใต้ดินและต้องการดินที่ไม่แน่นเกินไปให้เข็มดอกแทงลงง่าย วงจรชีวิตประมาณ 90-110 วันขึ้นอยู่กับพันธุ์ต้นเตี้ยหรือพันธุ์เลื้อย

ปฏิทินปลูกถั่วลิสงรายเดือน/รายช่วง

ตารางด้านล่างสรุปงานหลักในแต่ละช่วงตั้งแต่เตรียมดินจนถึงเก็บเกี่ยว ใช้เป็นแนวทางวางแผนแล้วปรับตามสภาพอากาศจริงในพื้นที่ของท่าน

ช่วงเวลาปลูกที่เหมาะสม

หยอดเมล็ดในดินร่วนปนทรายระบายน้ำดี ระยะปลูกประมาณ 50x20 ซม. ควรไถพรวนดินให้ร่วนซุยลึกพอสมควรเพราะเข็มดอกต้องแทงลงดินได้ง่าย หลีกเลี่ยงดินเหนียวแน่นซึ่งจะทำให้ฝักลงดินยากและรูปทรงฝักผิดปกติ

ช่วงใส่ปุ๋ยตามอายุถั่วลิสง

ใส่ปุ๋ยรองพื้นที่มีฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมสูงแต่ไนโตรเจนต่ำเพราะถั่วลิสงตรึงไนโตรเจนได้เองเช่นเดียวกับพืชตระกูลถั่วทั่วไป จุดสำคัญที่พืชไร่ชนิดอื่นไม่มีคือการเสริมยิปซัมหรือแคลเซียมโรยรอบโคนต้นช่วงออกดอก เพราะแคลเซียมช่วยให้ฝักที่ลงดินสมบูรณ์เต็มเมล็ด หากขาดแคลเซียมฝักจะลีบหรือไม่ติดเมล็ด

ช่วงให้น้ำและปริมาณที่เหมาะสม

ถั่วลิสงต้องการน้ำสม่ำเสมอมากที่สุดในช่วงออกดอกถึงแทงเข็มลงดินและช่วงฝักขยายขนาด หากขาดน้ำช่วงนี้จำนวนฝักและขนาดเมล็ดจะลดลงมาก ควรลดน้ำเมื่อใบเริ่มเหลืองในช่วงปลายฤดูเพื่อให้ฝักแก่สม่ำเสมอและง่ายต่อการถอนเก็บเกี่ยว

ช่วงป้องกันโรคและแมลงตามฤดูกาล

ช่วงกล้าเฝ้าระวังหนอนกัดกินใบ ช่วงออกดอกต้องระวังเพลี้ยไฟและไรแดง ช่วงฝักขยายขนาดเฝ้าระวังโรคใบจุดที่ทำให้ใบร่วงก่อนกำหนดและกระทบการสร้างอาหารเลี้ยงฝัก หลังเก็บเกี่ยวต้องรีบตากฝักให้แห้งสนิทเพื่อป้องกันเชื้อราอะฟลาทอกซินซึ่งเป็นความเสี่ยงสำคัญของถั่วลิสงเก็บรักษา ควรปรึกษาเกษตรอำเภอหากพบการระบาดของโรคใบจุดรุนแรง

สัญญาณพร้อมเก็บเกี่ยวและช่วงเก็บเกี่ยว

เก็บเกี่ยวได้ภายใน 90-110 วันหลังปลูกขึ้นอยู่กับพันธุ์ สังเกตจากใบเริ่มเหลืองและร่วง ถอนต้นตัวอย่างมาแกะฝักดูว่าเปลือกฝักแข็งเป็นลายเส้นชัดเจนและเมล็ดในเต็มฝัก จึงถอนเก็บเกี่ยวทั้งแปลงแล้วรีบตากแดดให้แห้งสนิทเพื่อป้องกันเชื้อราในระหว่างเก็บรักษา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ไม่เสริมยิปซัมหรือแคลเซียมช่วงออกดอก ทำให้ฝักลีบหรือไม่ติดเมล็ด
• ปลูกในดินเหนียวแน่น ทำให้เข็มดอกแทงลงดินยากฝักผิดรูป
• ปล่อยให้ขาดน้ำช่วงออกดอกถึงแทงเข็ม ทำให้จำนวนฝักน้อยลงมาก
• เก็บเกี่ยวช้าหรือเร็วเกินไปโดยไม่ตรวจฝักตัวอย่างก่อน
• ตากฝักไม่แห้งสนิทก่อนเก็บรักษา เสี่ยงเชื้อราอะฟลาทอกซินปนเปื้อน
• ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไป ทำให้ต้นใบดกแต่ฝักน้อย

ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่หมวด ปลูกพืช, โรคและการดูแล และ ต้นทุน-กำไร เพื่อวางแผนทำการเกษตรให้ครบวงจร

คำถามที่พบบ่อย

ทำไมถั่วลิสงต้องเสริมยิปซัมหรือแคลเซียม?

เพราะฝักถั่วลิสงเจริญเติบโตอยู่ใต้ดินและดูดซับแคลเซียมโดยตรงจากดินรอบฝัก ไม่ได้ลำเลียงผ่านรากเหมือนธาตุอาหารอื่น หากดินขาดแคลเซียมในช่วงออกดอกจะทำให้ฝักลีบหรือไม่ติดเมล็ดสมบูรณ์

ถั่วลิสงปลูกกี่วันถึงเก็บเกี่ยว?

โดยทั่วไปใช้เวลา 90-110 วันหลังปลูกขึ้นอยู่กับพันธุ์ ควรถอนต้นตัวอย่างมาแกะฝักตรวจความแก่ก่อนเก็บเกี่ยวทั้งแปลงเพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพดีที่สุด

เชื้อราอะฟลาทอกซินในถั่วลิสงป้องกันอย่างไร?

ต้องตากฝักให้แห้งสนิททันทีหลังเก็บเกี่ยว เก็บรักษาในที่แห้งอากาศถ่ายเทดี ไม่ปล่อยให้ฝักชื้นเป็นเวลานาน เพราะความชื้นสูงเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เชื้อราเจริญเติบโตและสร้างสารพิษปนเปื้อน

ปลูกถั่วลิสงเหมาะกับดินแบบไหน?

เหมาะกับดินร่วนปนทรายที่ระบายน้ำดีและไม่แน่นทึบ เพราะเข็มดอกต้องแทงลงดินได้ง่ายเพื่อสร้างฝักใต้ดิน หากดินเหนียวแน่นจะทำให้ฝักผิดรูปและเก็บเกี่ยวยาก

ทำไมถั่วลิสงบางต้นฝักน้อย?

สาเหตุหลักมักมาจากขาดน้ำหรือขาดแคลเซียมในช่วงออกดอกถึงแทงเข็มลงดิน หรือดินแน่นเกินไปจนเข็มดอกแทงลงไม่สะดวก ควรตรวจสอบทั้งความชื้นดินและปริมาณแคลเซียมในช่วงวิกฤตนี้

สรุป

ถั่วลิสงมีจุดต่างจากพืชไร่ทั่วไปตรงที่ต้องเสริมแคลเซียมช่วงออกดอกเพื่อให้ฝักใต้ดินสมบูรณ์ และต้องรักษาความชื้นดินสม่ำเสมอช่วงแทงเข็มลงดิน หากดูแลตามปฏิทินนี้และตากฝักให้แห้งสนิทหลังเก็บเกี่ยว จะได้ผลผลิตคุณภาพดีและปลอดภัยจากเชื้อรา

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมวิชาการเกษตร — ข้อมูลพันธุ์ ระยะปลูก และการจัดการโรค-แมลงตามหลักวิชาการ
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร — คำแนะนำการปลูกและปฏิทินการเพาะปลูกรายพืช

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ