ปฏิทินปลูกงา: ช่วงปลูก เก็บเกี่ยว และงานดูแลรายเดือน

คำตอบเร็ว: ปลูกงาต้นฤดูฝน (พ.ค.) หรือปลายฝนต้นหนาว (ก.ค.-ส.ค.) ในนาหลังเกี่ยวข้าว ใส่ปุ๋ยรองพื้นสูตรฟอสฟอรัสสูงครั้งเดียวตอนปลูก ไม่ต้องให้น้ำมากเพราะงาทนแล้ง เก็บเกี่ยวที่อายุ 80-105 วันโดยตัดทั้งต้นมาตากแดด 3-5 วันก่อนนวดเอาเมล็ด

เกษตรกรที่ปลูกงาแซมหลังนามักพลาดเรื่องจังหวะเก็บเกี่ยว เพราะฝักงาแก่ไม่พร้อมกัน ถ้าปล่อยจนฝักแตกคาต้นจะเสียเมล็ดไปกับดินจำนวนมาก บทความนี้วางปฏิทินให้ทำงานทันจังหวะตั้งแต่ปลูกถึงเก็บเกี่ยว

ทำไมต้องวางแผนปฏิทินปลูกงา

งาเป็นพืชอายุสั้นและไวต่อจังหวะฝน ปลูกผิดช่วงจะเจอฝนตกหนักตอนออกดอกทำให้ดอกร่วง หรือเจอแล้งตอนงอกทำให้อัตรารอดต่ำ การกำหนดปฏิทินตามรอบฝนในพื้นที่จึงสำคัญกว่าการยึดวันที่ตายตัว

เตรียมดินก่อนปลูก

งาชอบดินร่วนซุยระบายน้ำดี ไม่ทนน้ำขัง ไถพรวนดินให้ร่วนละเอียดเพราะเมล็ดงามีขนาดเล็กมาก หว่านลงดินหยาบจะงอกไม่สม่ำเสมอ ปรับหน้าดินให้เรียบและยกร่องเล็กน้อยในพื้นที่ฝนตกชุกเพื่อระบายน้ำ

ช่วงเวลาปลูกที่เหมาะสม

ปลูกได้ 2 ช่วงหลัก คือต้นฤดูฝนเดือนพฤษภาคม และปลายฝนต้นหนาวเดือนกรกฎาคม-สิงหาคมในพื้นที่นาหลังเกี่ยวข้าวอาศัยความชื้นที่เหลือในดิน ระยะปลูกแถวห่าง 50 ซม. ระยะต้น 20 ซม. หยอดเมล็ด 3-4 เมล็ดต่อหลุมแล้วถอนแยกเหลือ 2 ต้นเมื่ออายุ 15 วัน

ตารางปฏิทินงานรายเดือน

ช่วงใส่ปุ๋ย

งาต้องการปุ๋ยไม่มากเมื่อเทียบกับพืชไร่ชนิดอื่น ใส่ปุ๋ยรองพื้นสูตรฟอสฟอรัสสูงเช่น 16-20-0 อัตรา 25-30 กก.ต่อไร่ครั้งเดียวตอนปลูกหรือถอนแยก ไม่แนะนำใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไปเพราะจะทำให้ต้นสูงใบดกแต่ติดฝักน้อยลง

ช่วงให้น้ำ

งาเป็นพืชทนแล้งที่ต้องการน้ำมากเฉพาะช่วงงอกและช่วงออกดอกติดฝัก หากปลูกอาศัยน้ำฝนตามฤดูมักไม่จำเป็นต้องให้น้ำเสริม แต่ถ้าฝนทิ้งช่วงเกิน 10 วันในช่วงออกดอกควรรดน้ำเสริมเพื่อไม่ให้ดอกร่วง

ช่วงป้องกันโรคและแมลง

โรคที่พบบ่อยคือราแป้งขึ้นใบช่วงปลายฤดูฝนที่ความชื้นสูงและอากาศเย็น ป้องกันด้วยระยะปลูกที่โปร่งให้ลมผ่าน ส่วนแมลงศัตรูสำคัญคือหนอนผีเสื้อเจาะฝักและเพลี้ยจักจั่น หมั่นสำรวจแปลงทุกสัปดาห์ช่วงออกดอกติดฝัก

ช่วงเก็บเกี่ยว

เก็บเกี่ยวที่อายุ 80-105 วัน สังเกตฝักล่างเริ่มแตกและใบเริ่มเหลืองร่วง ตัดทั้งต้นชิดโคนมัดรวมเป็นฟ่อนตากแดด 3-5 วันบนผ้าใบหรือลานซีเมนต์ให้ฝักแตกเอง แล้วนวดหรือฟาดเอาเมล็ดออก ตากเมล็ดต่ออีก 1-2 แดดก่อนเก็บเข้ากระสอบ

ประเมินต้นทุนและผลตอบแทนเบื้องต้น

ต้นทุนปลูกงาต่อไร่อยู่ที่ประมาณ 1,500-2,500 บาท ส่วนใหญ่เป็นค่าเมล็ดพันธุ์และแรงงานเก็บเกี่ยว เนื่องจากงาเป็นพืชอายุสั้นและดูแลไม่ยุ่งยาก จึงเหมาะเป็นพืชแซมหลังนาเพื่อเพิ่มรายได้ในช่วงพักดิน ราคาขายผันผวนตามตลาดจึงควรตรวจสอบราคารับซื้อล่วงหน้าก่อนตัดสินใจขยายพื้นที่

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• หว่านเมล็ดในดินหยาบเกินไปทำให้งอกไม่สม่ำเสมอ
• ปล่อยให้ฝักแตกคาต้นก่อนตัดทั้งที่ควรตัดทั้งต้นแล้วตากแดดแทน
• ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากเกินไปจนต้นสูงใบดกแต่ติดฝักน้อย
• ปลูกแน่นเกินไปทำให้อากาศไม่ถ่ายเทและเกิดราแป้งง่าย
• ไม่ถอนแยกต้นตามระยะทำให้แย่งอาหารกันเอง
• เก็บเกี่ยวช้าเกินไปจนเมล็ดร่วงหล่นเสียหายกลางแปลง

สรุป

ปฏิทินปลูกงาที่ดีต้องยึดจังหวะฝนและความชื้นดินเป็นหลัก ปลูกต้นฤดูฝนหรือปลายฝนหลังเกี่ยวข้าว ใส่ปุ๋ยรองพื้นครั้งเดียว ดูแลเรื่องความชื้นช่วงออกดอก และที่สำคัญที่สุดคือจับจังหวะเก็บเกี่ยวให้ทันก่อนฝักแตกคาต้นเพื่อไม่ให้เสียผลผลิต

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมวิชาการเกษตร — พันธุ์งาแนะนำและวิธีป้องกันโรคราแป้ง
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร — ปฏิทินการเพาะปลูกงาและการจัดการหลังเก็บเกี่ยว

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ