ปลูกข้าวใหม่หลังน้ำลด เลือกพันธุ์อย่างไร และขอเมล็ดพันธุ์ช่วยเหลือได้ที่ไหน

คำตอบเร็ว: ก่อนปลูกข้าวใหม่หลังน้ำลด ให้เช็กก่อนว่านาเดิมยังฟื้นได้ไหม ตามคู่มือกระทรวงเกษตรฯ ข้าวที่จมมิดต้นเกิน 5 วันในระยะกล้าถึงแตกกอจะเน่าตาย (ยกเว้นพันธุ์ทนน้ำท่วมฉับพลันอย่าง กข51 และหอมชลสิทธิ์) ถ้าต้องปลูกใหม่ ให้เลือกพันธุ์ที่อายุสั้นพอจะเก็บเกี่ยวทันฤดู และปรึกษาสำนักงานเกษตรอำเภอเรื่องพันธุ์ที่เหมาะกับพื้นที่ ส่วนเมล็ดพันธุ์ช่วยเหลือปี 2569 ยังไม่มีรายละเอียดที่ยืนยันจากเอกสารทางการ ให้สอบถามสำนักงานเกษตรอำเภอหรือกรมการข้าวโดยตรง (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

น้ำลดแล้ว แต่สิ่งที่เหลืออยู่ในแปลงคือต้นข้าวสีน้ำตาล ตะกอนโคลนเกาะใบ และคำถามที่ต้องตอบให้เร็ว: จะรอให้ข้าวเดิมฟื้น หรือไถทิ้งแล้วปลูกข้าวใหม่หลังน้ำลด ถ้าปลูกใหม่จะใช้พันธุ์อะไร เอาเมล็ดมาจากไหน และเงินชดเชยนาข้าวน้ำท่วมจะได้เมื่อไร บทความนี้เรียงขั้นตอนตามลำดับเวลาจริง ตั้งแต่วันแรกที่น้ำลดจนถึงวันหว่านรอบใหม่ โดยใช้เฉพาะข้อมูลจากคู่มือกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน และประกาศที่เกี่ยวข้องเท่านั้น จุดไหนที่ยังไม่มีประกาศชัด เราจะบอกตรง ๆ ว่าต้องไปถามหน่วยงานไหน

ถ้าต้องการภาพรวมสิทธิทั้งหมดของผู้ประสบภัย อ่านต่อได้ที่ คู่มือช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม 2569 เงินเยียวยา สิทธิ และขั้นตอน

ขั้นที่ 1: ประเมินก่อนว่านาเดิมยังฟื้นได้หรือต้องปลูกใหม่

ความผิดพลาดที่แพงที่สุดคือไถทิ้งนาที่ยังฟื้นได้ หรือรอนาที่ตายแล้วจนเสียเวลาปลูกรอบใหม่ คู่มือของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (อ้างข้อมูลกรมการข้าว ปี 2564) แบ่งผลกระทบตามระยะการเติบโตเมื่อข้าวถูกน้ำท่วมมิดต้นเกิน 5 วัน ไว้ดังนี้

อีกข้อที่คู่มือระบุไว้และชาวนาหลายคนมองข้าม คือ น้ำขุ่นมีผลเสียต่อต้นข้าวมากกว่าน้ำใส ถ้าแปลงคุณโดนน้ำป่าสีโคลนพัดมา ให้ประเมินแบบระวังกว่าแปลงที่โดนน้ำฝนขังใส ๆ แม้จำนวนวันเท่ากัน รายละเอียดการดูอาการทีละต้นอ่านเพิ่มได้ที่ ข้าวจมน้ำกี่วันตาย ดูอย่างไรว่านาข้าวยังฟื้นได้

วิธีนับวันจมน้ำให้ใช้ได้จริง

• นับเฉพาะวันที่น้ำ "มิดยอด" ไม่ใช่วันที่น้ำแค่ขังโคนต้น
• จดวันที่น้ำเริ่มมิดยอดและวันที่ยอดโผล่พ้นน้ำ ถ่ายรูปพร้อมวันที่ไว้ทุกครั้ง ข้อมูลนี้ใช้ทั้งตัดสินใจและประกอบการแจ้งความเสียหาย
• แปลงที่ลุ่มต่ำกับแปลงที่ดอนในนาเดียวกันอาจได้ผลต่างกัน ให้ประเมินแยกเป็นโซน

ขั้นที่ 2: สามวันแรกหลังน้ำลด ดูสีต้นข้าวก่อนตัดสินใจไถ

กรมส่งเสริมการเกษตร (กองส่งเสริมการอารักขาพืชและจัดการดินปุ๋ย) แนะนำแนวทางฟื้นฟูนาหลังน้ำท่วมไว้เป็นลำดับ ซึ่งใช้เป็นจุดตัดสินใจก่อนจะลงทุนปลูกใหม่ได้

1. สูบน้ำออกให้ระดับไม่สูงเกินไป เพื่อให้ข้าวหายใจและฟื้นตัวได้ อย่ารีบสูบจนแห้งผาก
2. สังเกตสีต้นข้าวในช่วง 3 วันหลังน้ำลด ถ้าเริ่มกลับมาเขียว แปลว่าต้นมีโอกาสรอด ยังไม่ควรไถทิ้ง
3. ถ้าต้นรอดและอยู่ระยะแตกกอถึงตั้งท้อง แนวทางของกรมส่งเสริมการเกษตรระบุให้ฟื้นฟูด้วยปุ๋ยยูเรียอัตราต่ำ 3-5 กก./ไร่ เฉพาะช่วงนี้เท่านั้น
4. ถ้าข้าวอยู่ระยะออกรวงถึงใกล้เก็บเกี่ยว ให้งดปุ๋ย เพื่อป้องกันโรคและต้นอ่อน
5. เฝ้าระวังโรคและแมลง โดยเฉพาะหนอนเจาะลำต้น เพลี้ย และโรคในน้ำหลังท่วม

ประสบการณ์ที่เจอบ่อยคือ วันแรกหลังน้ำลด ต้นข้าวดูแย่ทั้งแปลงจนเจ้าของนารีบเรียกรถไถ แต่พอผ่านไปสองสามวัน บางโซนเริ่มแทงยอดเขียว การรอดูให้ครบช่วง 3 วันตามคำแนะนำจึงช่วยไม่ให้ทิ้งต้นที่ยังรอดไปโดยเปล่าประโยชน์ ถ้ารอบนี้เขียวเป็นหย่อม ๆ ให้แบ่งโซนตัดสินใจ ไม่จำเป็นต้องรื้อทั้งแปลง

ขั้นที่ 3: แจ้งความเสียหายก่อนไถกลบ

ก่อนจะไถหรือหว่านทับ ต้องทำเรื่องเงินช่วยเหลือให้เรียบร้อยก่อน เพราะเงื่อนไขของรัฐคือ ต้องมีการสำรวจพบความเสียหายจริง ถ้าไถกลบไปก่อนเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ หลักฐานความเสียหายอาจหายไปด้วย สิ่งที่ควรทำคือ

• ถ่ายรูปแปลงทุกมุม ทั้งภาพกว้างและภาพใกล้ต้นข้าวที่เน่า พร้อมวันที่
• ตรวจสอบว่าขึ้นทะเบียนเกษตรกรหรือปรับปรุงทะเบียนแปลงนี้กับกรมส่งเสริมการเกษตรไว้ "ก่อน" เกิดภัยแล้วหรือยัง
• ยื่นแบบ กษ.01 ที่สำนักงานเกษตรอำเภอในพื้นที่ที่เกิดความเสียหาย หรือผ่านเจ้าหน้าที่เกษตรหรือผู้นำชุมชน แล้วให้ผู้ใหญ่บ้าน อบต. หรือเทศบาลรับรอง
• เข้าร่วมประชาคมหมู่บ้านและติดตามประกาศผลการตรวจสอบ

นาข้าวน้ำท่วมขอชดเชยได้เท่าไร: ข้าวเสียหายน้ำท่วมต่อไร่

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ออก "หลักเกณฑ์และวิธีปฏิบัติปลีกย่อยเกี่ยวกับการให้ความช่วยเหลือด้านการเกษตรผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2569" (ลงนามปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ 21 ส.ค. 2569) ใช้กับภัยที่เกิดตั้งแต่ 21 สิงหาคม 2569 เป็นต้นไป และยกเลิกหลักเกณฑ์เดิม พ.ศ. 2564 อัตราตามเอกสารฉบับจริงที่เกี่ยวกับชาวนามีดังนี้

ข้อควรรู้: ข่าวบางสำนักเคยลงตัวเลขข้าวไม่ตรงกับเอกสารฉบับจริง ให้ยึดเอกสารหลักเกณฑ์ฯ ที่อ้างไว้ท้ายบทความ และยืนยันอัตรากับสำนักงานเกษตรอำเภอก่อนวางแผนการเงิน เมื่อผ่านการตรวจสอบแล้ว กรมบัญชีกลางจะโอนเงินเข้าบัญชี ธ.ก.ส. ของเกษตรกร

ตัวอย่างการคำนวณ (เป็นเพียงตัวอย่าง): ถ้านาเสียหาย 12 ไร่ คิดตามอัตราข้าว 12 × 2,240 = 26,880 บาท ถ้านาเสียหาย 40 ไร่ จะคิดได้ไม่เกิน 30 ไร่ คือ 30 × 2,240 = 67,200 บาท ยอดจริงขึ้นกับผลสำรวจและการยืนยันของหน่วยงาน

เงื่อนไขสำคัญมี 3 ข้อ คือ ต้องขึ้นทะเบียนเกษตรกรให้ถูกต้องก่อนเกิดภัย พื้นที่ต้องอยู่ในเขตที่ผู้ว่าราชการจังหวัดประกาศให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน และต้องสำรวจพบความเสียหายจริง กรมส่งเสริมการเกษตรระบุชัดว่าถ้าไม่ได้ขึ้นทะเบียนก่อนเกิดภัย จะไม่ได้รับเงินช่วยเหลือ

ขั้นที่ 4: เลือกพันธุ์ข้าวสำหรับปลูกรอบใหม่

คำถามว่า "ปลูกพันธุ์อะไรดี" ไม่มีคำตอบเดียวทั่วประเทศ แต่ข้อมูลจากคู่มือกระทรวงเกษตรฯ ให้หลักคิดที่ใช้ได้จริง 3 ข้อ

1) ดูเวลาที่เหลือในฤดู เทียบกับอายุพันธุ์

คู่มือระบุว่าข้าวไม่ไวแสงอายุสั้นเก็บเกี่ยวได้ที่อายุราว 95-100 วัน ขณะที่ข้าวไม่ไวแสงทั่วไปใช้ราว 120 วัน ส่วนต่างราว 20-25 วันนี้มีความหมายมากเมื่อปลูกล่าช้าหลังน้ำลด ให้นับย้อนจากช่วงที่น้ำในพื้นที่คุณมักหมดหรือช่วงที่อากาศเปลี่ยน แล้วเลือกพันธุ์ที่เก็บเกี่ยวทันก่อนช่วงนั้น

2) ถ้าแปลงเสี่ยงน้ำท่วมซ้ำ พิจารณาพันธุ์ทนน้ำท่วมฉับพลัน

คู่มือกล่าวถึงพันธุ์ที่มีพันธุกรรมทนน้ำท่วมฉับพลัน คือ กข51 และหอมชลสิทธิ์ ซึ่งเป็นข้อยกเว้นของเกณฑ์จมน้ำเกิน 5 วันในระยะกล้าถึงแตกกอ เหมาะกับแปลงลุ่มต่ำที่โดนน้ำซ้ำบ่อย แต่การเลือกใช้ต้องดูความต้องการของตลาดและความเหมาะสมของพื้นที่ด้วย ให้สอบถามสำนักงานเกษตรอำเภอหรือกรมการข้าวก่อน

3) ใช้เมล็ดพันธุ์ที่ตรวจสอบที่มาได้

หลังน้ำท่วม ข้าวเปลือกที่เก็บไว้ทำพันธุ์เองอาจเปียกน้ำหรือชื้นมาก ให้ระวังเรื่องคุณภาพเมล็ด และขอคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่เกษตรเรื่องแหล่งเมล็ดพันธุ์ที่เชื่อถือได้ในพื้นที่

เมล็ดพันธุ์ข้าวช่วยเหลือน้ำท่วม ขอได้ที่ไหน

ตรงนี้ต้องพูดตรง ๆ: ณ ต.ค. 2569 มีข่าวเรื่องการเตรียมเมล็ดพันธุ์ข้าวช่วยเหลือผู้ประสบภัย แต่เรายังไม่พบเอกสารทางการที่ระบุจำนวน หลักเกณฑ์ผู้มีสิทธิ หรือจุดรับที่ยืนยันได้ จึงไม่ขอระบุตัวเลขหรือเงื่อนไขใด ๆ ในบทความนี้ สิ่งที่ทำได้ทันทีคือ

1. สอบถามสำนักงานเกษตรอำเภอที่ยื่น กษ.01 ว่าพื้นที่ของคุณมีโครงการสนับสนุนเมล็ดพันธุ์หรือไม่ ต้องยื่นอะไรเพิ่ม
2. ติดตามประกาศของกรมการข้าวและกรมส่งเสริมการเกษตรผ่านช่องทางทางการ
3. ถามผู้ใหญ่บ้านหรือผู้นำชุมชนที่รับรองแบบ กษ.01 เพราะมักรู้ข่าวการแจกจ่ายในพื้นที่ก่อน

เพื่อให้เห็นภาพว่าการสนับสนุนหลังน้ำท่วมเคยมีรูปแบบอย่างไร แผนฟื้นฟูน้ำท่วมภาคใต้ของกรมส่งเสริมการเกษตร (ข่าววันที่ 4 ธ.ค. 2568 ไม่ใช่ตัวเลขปี 2569) ระบุการเตรียมเมล็ดพันธุ์พืช 81,800 ซอง ต้นพันธุ์พืช 349,000 ต้น และชีวภัณฑ์ไตรโคเดอร์มา ปีนี้จะมีรูปแบบใด ต้องรอประกาศของหน่วยงาน

ขั้นที่ 5: ฟื้นฟูนาหลังน้ำท่วมก่อนหว่านรอบใหม่

ดินที่ถูกน้ำขังนานมีปัญหาที่มองไม่เห็น เอกสารของสถานีพัฒนาที่ดินสุพรรณบุรี กรมพัฒนาที่ดิน (ปี 2557) อธิบายว่าน้ำท่วมขังทำให้เกิดก๊าซฟอสฟีน มีเทน และก๊าซไข่เน่า ซึ่งทำให้รากเน่า ถ้าหว่านทันทีโดยไม่จัดการ ข้าวรอบใหม่อาจแคระแกร็นตั้งแต่ต้น คำแนะนำสำหรับนาข้าวในเอกสารนี้คือ

• ใช้น้ำหมักชีวภาพสูตร พด.2 หรือ พด.6 บำบัดและฟื้นฟูดิน โดยหยดพร้อมน้ำที่ปล่อยเข้านา อัตรา 3-5 ลิตร/ไร่ ก่อนทำเทือกหรือเตรียมดิน
• อาจใส่ซ้ำอัตรา 3-5 ลิตร/ไร่ ช่วงหล่อน้ำ หรือหลังหว่านข้าว 7-10 วัน
• ฉีดพ่นปุ๋ยอินทรีย์น้ำสูตร พด.2 ทางใบ ผสมน้ำอัตรา 50-80 ซีซี (หรือ 5-8 ช้อนแกง) ต่อน้ำ 20 ลิตร เมื่อข้าวอายุประมาณ 20 และ 40 วัน

ถ้าตัดสินใจว่ารอบนี้ปลูกข้าวไม่ทันแล้ว เอกสารเดียวกันแนะนำทางเลือกปุ๋ยพืชสด คือหว่านเมล็ดพืชตระกูลถั่ว เช่น ถั่วพร้า ถั่วพุ่ม ปอเทือง หรือถั่วเขียว อัตราเมล็ด 8-10 กก./ไร่ เมื่อออกดอกประมาณ 50% จึงไถกลบ และหลังไถกลบ 10-15 วันก็เตรียมดินปลูกพืชหลักได้ตามปกติ ถ้าคุณมีแปลงพืชไร่ร่วมด้วย ดูแนวทางตัดสินใจเพิ่มได้ที่ ข้าวโพด ถั่วเหลือง ถั่วเขียวโดนน้ำท่วม ปลูกซ่อมหรือปลูกใหม่ดี

ขั้นที่ 6: หาทุนรอบใหม่และซ่อมเครื่องมือ

ค่าเมล็ด ค่าไถ ค่าน้ำมัน เป็นเงินก้อนที่ต้องจ่ายก่อนเงินเยียวยาจะเข้า ธ.ก.ส. ประกาศมาตรการสำหรับลูกค้าที่ประสบภัยปีบัญชี 2569/70 ไว้ 2 สินเชื่อ

• สินเชื่อฉุกเฉิน: วงเงินไม่เกินรายละ 50,000 บาท ดอกเบี้ย 0% ใน 6 เดือนแรก เดือนที่ 7 เป็นต้นไปคิดอัตรา MRR ตามประกาศ ธ.ก.ส.
• สินเชื่อฟื้นฟูและพัฒนาคุณภาพชีวิต: วงเงินไม่เกินรายละ 500,000 บาท ดอกเบี้ย MRR-2 ต่อปี ชำระคืนภายใน 15 ปี

แจ้งความประสงค์ได้ที่ ธ.ก.ส. สาขาที่เป็นลูกค้า หรือโทร BAAC Contact Center 02 555 0555 ตลอด 24 ชั่วโมง ข้อควรระวัง: ข่าว "พักชำระหนี้ 3 เดือน" ที่แชร์กันเป็นมาตรการของ ธอส. (ธนาคารอาคารสงเคราะห์) ไม่ใช่ ธ.ก.ส. และมาตรการพักหนี้เกษตรกรรายย่อยเดิมของ ธ.ก.ส. สิ้นสุดวันที่ 30 กันยายน 2569 ผู้ที่อยู่ในมาตรการต้องกลับมาชำระตามรอบปกติตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 ใครชำระไม่ไหวให้คุยกับสาขาเรื่องการปรับโครงสร้างหนี้เป็นรายกรณี

สำหรับรถไถเดินตาม รถดำนา หรือเครื่องสูบน้ำที่จมน้ำ ช่วงเดือน ก.ย. 2569 กรมส่งเสริมการเกษตรเคยจัดคลินิกซ่อมเครื่องจักรกลเกษตรฟรีที่จังหวัดน่าน (กิจกรรมผ่านไปแล้ว) และรัฐบาลแถลงเมื่อ 6 ก.ย. 2569 ถึงโครงการอาชีวะอาสาที่จัดตั้งศูนย์ Fix it Center และจุดบริการอาชีวะอาสา 57 แห่ง ซ่อมเครื่องมือประกอบอาชีพโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ลงทะเบียนได้ที่สถานศึกษาอาชีวศึกษา ให้โทรถามวิทยาลัยอาชีวะใกล้บ้านว่ายังเปิดบริการอยู่หรือไม่

ปฏิทินงานหลังน้ำลด (สรุปเป็นลำดับ)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ไถกลบก่อนเจ้าหน้าที่สำรวจ ทำให้หลักฐานความเสียหายหายไป ทั้งที่เงื่อนไขรับเงินคือต้องสำรวจพบความเสียหายจริง
• ตัดสินใจรื้อนาในวันแรกที่น้ำลด โดยไม่รอดูสีต้นข้าวครบ 3 วันตามคำแนะนำกรมส่งเสริมการเกษตร
• ใส่ปุ๋ยเร่งข้าวที่อยู่ระยะออกรวง ทั้งที่คำแนะนำให้งดปุ๋ยช่วงออกรวงถึงใกล้เก็บเกี่ยว
• เลือกพันธุ์อายุยาวเหมือนเดิม ทั้งที่ปลูกช้าไปหลายสัปดาห์ เสี่ยงเก็บเกี่ยวไม่ทันฤดู
• เชื่อข่าวแจกเมล็ดพันธุ์ที่ส่งต่อกันในโซเชียล โดยไม่ตรวจสอบกับสำนักงานเกษตรอำเภอ หรือหลงกรอกข้อมูลส่วนตัวในลิงก์ที่ไม่ใช่ช่องทางทางการ
• จำสลับมาตรการหนี้ คิดว่า ธ.ก.ส. พักหนี้ 3 เดือนให้อัตโนมัติ ทั้งที่มาตรการนั้นเป็นของ ธอส.

สรุป

การปลูกข้าวใหม่หลังน้ำลดเริ่มจากการประเมินให้ถูก: นับวันที่น้ำมิดยอด ดูระยะของข้าว และรอสังเกตสีต้น 3 วันหลังน้ำลด ก่อนไถกลบต้องยื่น กษ.01 และให้เจ้าหน้าที่สำรวจความเสียหายก่อน จากนั้นเลือกพันธุ์ที่อายุพอดีกับเวลาที่เหลือ บำบัดดินตามคำแนะนำกรมพัฒนาที่ดิน และสอบถามเรื่องเมล็ดพันธุ์ช่วยเหลือกับสำนักงานเกษตรอำเภอโดยตรง ตัวเลขเงินชดเชยต่อไร่ให้ยืนยันกับหน่วยงานทุกครั้ง ดูข้อมูลพืช ปศุสัตว์ ประมง และหนี้ทั้งหมดได้ที่ ศูนย์รวมข้อมูลเกษตรกรน้ำท่วม 2569

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (คู่มือช่วยเหลือ อ้างข้อมูลกรมการข้าว) — ผลของน้ำท่วมมิดต้นข้าวตามระยะ และพันธุ์ทนน้ำท่วมฉับพลัน https://ebook.moac.go.th/help-guide/files/basic-html/page144.html
• 📄กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (คู่มือช่วยเหลือ) — อายุแต่ละระยะของข้าว และผลของน้ำขุ่น https://ebook.moac.go.th/help-guide/files/basic-html/page145.html
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร ผ่านห้องสมุดเกษตรกร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ — แนวทางฟื้นฟูนาข้าวหลังน้ำลด https://thaifarmer.lib.ku.ac.th/news/691e8cbfa8e2677f9e3af193
• 📄กรมพัฒนาที่ดิน สถานีพัฒนาที่ดินสุพรรณบุรี — การจัดการและฟื้นฟูดินหลังน้ำลด (ปี 2557) https://r01.ldd.go.th/spb/Document%2059/Afterfloodmenagement.pdf
• 📄กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (เอกสารหลักเกณฑ์ฯ พ.ศ. 2569 ฉบับต้นฉบับ) — อัตราช่วยเหลือด้านพืชและด้านอื่น ข้อ 5.1 และ 5.4 https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/20260824100414_1_file.pdf
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร (ข่าว DOAE) — หลักเกณฑ์ช่วยเหลือเกษตรกรผู้ประสบภัย พ.ศ. 2569 https://doaenews.doae.go.th/archives/34053
• 📄ธ.ก.ส. — มาตรการสินเชื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยปี 2569/70 https://www.baac.or.th/news/baacfloodpolicy2026
• 📄กรุงเทพธุรกิจ — มาตรการพักชำระหนี้ของ ธอส. (ไม่ใช่ ธ.ก.ส.) https://www.bangkokbiznews.com/economics/1253701
• 📄เดลินิวส์ — การสิ้นสุดมาตรการพักหนี้เกษตรกรรายย่อย 30 ก.ย. 2569 https://www.dailynews.co.th/news/6231660/
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร (ข่าว DOAE) — การยื่นแบบ กษ 01 และคลินิกซ่อมเครื่องจักรกลเกษตร จ.น่าน https://doaenews.doae.go.th/archives/34307
• 📄สยามรัฐ — ศูนย์ Fix it Center และจุดบริการอาชีวะอาสา https://siamrath.co.th/politics/326695

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ