คำตอบสั้น ๆ
แม่น้ำกกเกินมาตรฐานสารหนูเล็กน้อย แต่แม่น้ำสายสูงหลายเท่าจนจังหวัดประกาศเฝ้าระวัง บทความนี้แยกให้เห็นว่าตัวเลขหมายถึงอะไร และแปลงริมน้ำควรทำอะไรระหว่างรอผลตรวจดินและพืช
คำตอบเร็ว: ข้อมูล ณ ต.ค. 2569 ยังไม่มีหน่วยงานรัฐประกาศห้ามใช้น้ำแม่น้ำกกหรือแม่น้ำสายทำการเกษตรโดยตรง แต่สองลำน้ำนี้ต่างกันมาก แม่น้ำกกพบสารหนูเกินมาตรฐานน้ำผิวดินเล็กน้อย (0.011–0.013 มก./ล. เทียบเกณฑ์ 0.010) ส่วนแม่น้ำสายพบสารหนู 0.184–0.284 มก./ล. และตะกั่วสูง จนจังหวัดเชียงรายประกาศยกระดับเฝ้าระวัง ถ้านาหรือแปลงผักของคุณอยู่ริมแม่น้ำสาย ให้หาน้ำสำรองไว้ก่อน โดยเฉพาะกับผักกินใบและการให้สัตว์กินน้ำ และติดตามผลตรวจดินกับพืชจากอำเภอ
คำถามนี้ได้ยินบ่อยมากตั้งแต่ข่าวสารหนูในลุ่มน้ำกกออกมาต่อเนื่อง เกษตรกรหลายคนไม่ได้ต้องการคำปลอบใจ แต่อยากรู้ว่าพรุ่งนี้จะเปิดเครื่องสูบน้ำเข้านาได้หรือไม่ บทความนี้จึงแยกให้เห็นว่าตัวเลขแต่ละรอบหมายความว่าอะไร เกณฑ์ที่ใช้เทียบคือเกณฑ์อะไร และหน่วยงานพูดไว้แค่ไหน โดยไม่ตัดสินเกินกว่าที่เอกสารราชการระบุ
ผลตรวจล่าสุดบอกอะไร แยกแม่น้ำกกกับแม่น้ำสายให้ชัด
กรมควบคุมมลพิษ โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 เก็บตัวอย่างน้ำเป็นรอบ ๆ ในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ผลรอบที่ 22 เก็บตัวอย่างวันที่ 3–7 ส.ค. 2569 จาก 22 สถานี และเผยแพร่ช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 ตัวเลขสำคัญสรุปได้ตามตารางนี้ (มาตรฐานสารหนูในแหล่งน้ำผิวดินไม่เกิน 0.010 มก./ล. ตะกั่วไม่เกิน 0.05 มก./ล.)
| ลำน้ำ / จุดตรวจ | สารหนู (มก./ล.) | ตะกั่ว (มก./ล.) | อ่านอย่างไร |
|---|---|---|---|
| แม่น้ำกก KK01, KK02, KK11 | 0.011 | ไม่เกินมาตรฐาน | เกินเกณฑ์น้ำผิวดิน 0.001 |
| แม่น้ำกก KK05, KK07, KK10 (ฝายเชียงราย) | 0.013 | ไม่เกินมาตรฐาน | เกินเกณฑ์น้ำผิวดิน 0.003 |
| แม่น้ำสาย SA01 บ้านหัวฝาย | 0.284 | 0.266 | สูงกว่าเกณฑ์หลายเท่า |
| แม่น้ำสาย SA02 สะพานมิตรภาพแห่งที่ 2 | 0.208 | 0.193 | สูงกว่าเกณฑ์หลายเท่า |
| แม่น้ำสาย SA03 บ้านป่าซางงาม | 0.184 | 0.176 | สูงกว่าเกณฑ์หลายเท่า |
| แม่น้ำรวก RU01 / RU02 | 0.017 / 0.012 | ไม่เกินมาตรฐาน | เกินเกณฑ์เล็กน้อย |
| แม่น้ำโขง NK09 | 0.014 | ไม่เกินมาตรฐาน | เกินเกณฑ์เล็กน้อย |
ที่มา: ผลตรวจรอบที่ 22 ของกรมควบคุมมลพิษ ตามที่สื่อท้องถิ่นรายงานเมื่อ 21 ก.ย. 2569 ส่วนลำน้ำสาขาที่ใช้เป็นจุดอ้างอิง ได้แก่ น้ำแม่ฝาง น้ำแม่กรณ์ และน้ำแม่ลาว ไม่พบค่าเกินมาตรฐานในรอบนี้
สิ่งที่ควรสังเกตคือตัวเลขแม่น้ำสายขึ้นลงแรงระหว่างรอบ ผลรอบที่ 19 ซึ่งเก็บตัวอย่างวันที่ 19–22 พ.ค. 2569 พบสารหนูในแม่น้ำสาย 0.037–0.041 มก./ล. และตะกั่ว 0.052–0.056 มก./ล. แต่รอบที่ 22 ช่วงฤดูฝนกลับสูงขึ้นหลายเท่า ส่วนแม่น้ำกกในรอบที่ 19 อยู่ที่ 0.011–0.013 มก./ล. ใกล้เคียงกับรอบที่ 22 ข้อนี้บอกเราว่า ผลรอบเดียวไม่พอสำหรับตัดสินใจทั้งฤดู โดยเฉพาะช่วงน้ำหลากที่ตะกอนถูกพัดลงมามาก
มาตรฐานน้ำผิวดินไม่ใช่เกณฑ์น้ำชลประทาน อย่าอ่านสลับกัน
ตัวเลข 0.010 มก./ล. ที่ข่าวใช้เทียบเป็นมาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน ซึ่งออกแบบมาเพื่อคุ้มครองแหล่งน้ำโดยรวม รวมถึงการนำน้ำไปผลิตน้ำประปา ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อบอกว่าน้ำนั้นรดพืชได้หรือไม่ได้ ผู้เขียนค้นแล้วยังไม่พบเกณฑ์สารหนูในน้ำชลประทานที่หน่วยงานไทยประกาศใช้เป็นทางการ จึงไม่ควรมีใครบอกเกษตรกรว่า "เกินมาตรฐานนิดเดียว ใช้ได้" หรือ "เกินมาตรฐาน ห้ามใช้" โดยอ้างตัวเลขนี้ตัวเดียว
ตัวเลขที่ใช้อ้างอิงกันในวงวิชาการคือคู่มือคุณภาพน้ำเพื่อการเกษตรของ FAO (Ayers และ Westcot) ซึ่งแนะนำค่าสูงสุดของสารหนูในน้ำชลประทานไว้ที่ 0.10 มก./ล. แคดเมียม 0.01 มก./ล. และตะกั่ว 5.0 มก./ล. โดยคิดจากการใช้น้ำราว 10,000 ลูกบาศก์เมตรต่อเฮกตาร์ต่อปีอย่างต่อเนื่อง และ FAO ระบุว่าความทนของพืชต่างกันมาก ตั้งแต่หญ้าซูดานที่ทนได้ถึง 12 มก./ล. ไปจนถึงข้าวที่ทนได้ต่ำกว่า 0.05 มก./ล.
| รายการ | แม่น้ำกก รอบ 22 | แม่น้ำสาย รอบ 22 | ค่าแนะนำ FAO |
|---|---|---|---|
| สารหนูในน้ำ (มก./ล.) | 0.011–0.013 | 0.184–0.284 | 0.10 (ข้าวทนได้ต่ำกว่า 0.05) |
| ตะกั่วในน้ำ (มก./ล.) | ไม่เกินเกณฑ์น้ำผิวดิน | 0.176–0.266 | 5.0 |
เมื่อวางเทียบแบบนี้ ภาพจะชัดขึ้นว่าแม่น้ำกกในรอบล่าสุดยังต่ำกว่าค่าแนะนำของ FAO และต่ำกว่าระดับที่ FAO บอกว่าข้าวเริ่มไวต่อสารหนู ส่วนแม่น้ำสายในรอบที่ 22 สูงกว่าค่าแนะนำ 0.10 มก./ล. ของ FAO ราวสองถึงสามเท่า แต่ย้ำอีกครั้งว่านี่เป็นการเทียบเพื่อให้เห็นขนาดของปัญหา ไม่ใช่คำรับรองจากหน่วยงานไทยว่าน้ำจุดไหนใช้ได้
ประกาศจังหวัดเชียงรายพูดถึงอะไร และไม่ได้พูดถึงอะไร
ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายลงนามประกาศ "การยกระดับเฝ้าระวังคุณภาพน้ำแม่น้ำสาย กรณีตรวจพบสารปนเปื้อนในระดับสูง" เมื่อวันที่ 25 ก.ย. 2569 ครอบคลุม 5 ตำบลของอำเภอแม่สาย ได้แก่ ตำบลแม่สาย โป่งผา ศรีเมืองชุม เวียงพางคำ และเกาะช้าง สาระที่เกี่ยวกับคนทำเกษตรมีดังนี้
- หลีกเลี่ยงการใช้น้ำดิบจากแม่น้ำสายเพื่อดื่ม ประกอบอาหาร ทำน้ำแข็ง แปรรูปอาหาร และล้างภาชนะ หากยังไม่ผ่านการบำบัดโลหะหนัก
- หลีกเลี่ยงการจับสัตว์น้ำมากิน โดยเฉพาะเครื่องใน และสัตว์ที่หากินตามพื้นท้องน้ำ เช่น กุ้ง หอย
- หลีกเลี่ยงการให้สัตว์เลี้ยงดื่มน้ำจากแม่น้ำสาย
- มาตรการนี้เป็นมาตรการชั่วคราว จนกว่าผลตรวจจะยืนยันความปลอดภัย
สิ่งที่ประกาศไม่ได้ระบุชัดคือการใช้น้ำรดพืชและทำนา ข่าวรายงานว่าหน่วยงานวางแผนเก็บตัวอย่างดิน น้ำ และพืชรอบแรก 100 ตัวอย่าง ในวันที่ 16–18 ต.ค. 2569 แบ่งเป็น 3 โซน และสื่อท้องถิ่นรายงานว่ามีนาข้าวในพื้นที่เสี่ยงราว 60,500 ไร่ ใน 8 ตำบล 54 หมู่บ้าน (ตัวเลขพื้นที่นี้มาจากข่าว ยังไม่พบเอกสารต้นฉบับ) ผลตรวจชุดนี้จะเป็นข้อมูลที่ตอบคำถามเรื่องนาได้ตรงที่สุด ระหว่างรอผล การหาน้ำสำรองจึงเป็นทางที่เสียน้อยกว่าการเดา
ตะกอนท้องน้ำคือจุดที่หลายคนมองข้าม
ชาวนาริมน้ำหลายรายเคยชินกับการขุดลอกตะกอนจากลำเหมืองหรือริมตลิ่งขึ้นมาถมแปลง เพราะเชื่อว่าดินตะกอนอุดมสมบูรณ์ แต่ในลุ่มน้ำนี้ ผลตรวจตะกอนรอบที่ 11 (เก็บตัวอย่าง 18–23 พ.ค. 2569) พบสารหนูในตะกอนจุด KK09 แม่น้ำกก 38 มก./กก. จุด RU02 แม่น้ำรวก 41 มก./กก. และจุด NK03 แม่น้ำโขง 111 มก./กก. เทียบกับเกณฑ์ที่สิ่งมีชีวิตหน้าดินอยู่ได้ 10 มก./กก. และระดับที่ก่อผลกระทบรุนแรง 33 มก./กก. ทั้งนี้เกณฑ์ดังกล่าวเป็นเกณฑ์ทางนิเวศของสัตว์หน้าดิน ไม่ใช่เกณฑ์ดินปลูกพืช
กรมพัฒนาที่ดินแนะนำให้หลีกเลี่ยงการนำตะกอนแม่น้ำไปใส่ในพื้นที่เกษตรโดยตรง คำแนะนำนี้ทำตามได้ง่ายและไม่มีต้นทุน คือช่วงนี้อย่าเพิ่งขุดตะกอนขึ้นมาถมนา และถ้าเครื่องสูบน้ำดูดน้ำขุ่นข้นเข้ามา ให้ทำบ่อพักหรือร่องพักน้ำก่อนปล่อยเข้าแปลง เพื่อให้ตะกอนตกที่บ่อพักแทนที่จะไปทับถมในนา ส่วนเรื่องแคดเมียมและโลหะในดินนา อ่านเพิ่มได้ที่ บทความแคดเมียมปนเปื้อนในดิน ซึ่งอธิบายกลไกในดินไว้แล้ว บทความนี้จะไม่ทวนซ้ำ
ข้อมูลพืชและดินที่มีอยู่ตอนนี้
ข้อมูลที่เกี่ยวกับผลผลิตโดยตรงยังมีไม่มาก ไทยพีบีเอสรายงานเมื่อ 26 เม.ย. 2569 ถึงผลศึกษาที่ทำร่วมกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่และสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สรุปว่า
- ตัวอย่างปลาไม่พบสารหนู แคดเมียม และตะกั่ว
- ตัวอย่างดินริมแม่น้ำกกในเขตเมืองเชียงราย พบสารหนู 18 จาก 172 ตัวอย่าง
- ผักในอำเภอแม่อาย 8 จาก 10 ตัวอย่างอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัย ส่วนในเชียงรายบางแปลงพบแคดเมียมและตะกั่วเกินเกณฑ์ในผักบางชนิด เช่น ผักกาดคอส และกวางตุ้ง ตามผลตรวจของกรมวิชาการเกษตร
- ข้าวที่สุ่มในอำเภอแม่อายอยู่ในเกณฑ์
ข้อมูลชุดนี้เป็นการสุ่มเฉพาะจุด จึงใช้บอกได้ว่ามีปัญหาในบางแปลงจริง แต่ใช้รับรองแปลงของใครคนหนึ่งไม่ได้ ถ้าอยากรู้ผลของแปลงตัวเอง ทางที่ตรงที่สุดคือส่งดินและน้ำไปตรวจ ซึ่งมีบทความแยกอธิบายวิธีเก็บตัวอย่างไว้
ขั้นตอนตัดสินใจสำหรับแปลงริมแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย
- ดูว่าแปลงอยู่ริมลำน้ำไหน ถ้าอยู่ใน 5 ตำบลของอำเภอแม่สายที่ประกาศไว้ หรือสูบน้ำจากแม่น้ำสายโดยตรง ให้ถือว่าอยู่กลุ่มที่ต้องระวังมากกว่า
- เปิดดูผลตรวจรอบล่าสุด ที่หน้าข้อมูลของสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 ดูรหัสจุดที่ใกล้ปากท่อสูบน้ำของคุณที่สุด และดูวันเก็บตัวอย่าง ไม่ใช่แค่วันประกาศ
- แยกพืชตามความเสี่ยง ผักกินใบและพืชหัวที่กินส่วนใต้ดินควรได้น้ำสำรองก่อน เพราะส่วนที่กินสัมผัสน้ำและดินโดยตรง ไม้ผลและพืชไร่ที่กินผลหรือเมล็ดมีความเสี่ยงต่างออกไป
- เลือกน้ำสำรอง เช่น น้ำบาดาล บ่อน้ำในไร่นา หรือรองน้ำฝน ถ้าใช้บาดาลให้ตรวจน้ำบาดาลด้วย เพราะสารหนูพบได้ในน้ำใต้ดินบางพื้นที่เช่นกัน
- ทำบ่อพักตะกอน ถ้ายังต้องใช้น้ำจากแม่น้ำ อย่าสูบเข้าแปลงตรง ๆ ช่วงน้ำขุ่นหลังฝนหนัก
- แจ้งชื่อเข้ารับการตรวจ กับเกษตรอำเภอหรือผู้ใหญ่บ้าน หากหน่วยงานยังเก็บตัวอย่างดินและพืชไม่ครบ แปลงที่มีข้อมูลจะช่วยให้ตัดสินใจรอบปลูกหน้าได้ง่ายขึ้น
เรื่องน้ำสำรอง ถ้าต้องลงทุนเจาะบาดาลหรือสูบน้ำจากบ่อในไร่นา ลองดูต้นทุนระบบ ปั๊มน้ำโซลาร์เซลล์ ประกอบ และวางแผนรดน้ำให้สอดคล้องกับฝนด้วย แอปพยากรณ์อากาศสำหรับเกษตรกร จะช่วยลดการสูบน้ำจากแม่น้ำในวันที่ไม่จำเป็น
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เอาค่าแม่น้ำกกไปเหมารวมกับแม่น้ำสาย หรือกลับกัน สองลำน้ำนี้ต่างกันหลายสิบเท่าในรอบล่าสุด การตัดสินใจจึงต้องดูจุดตรวจที่ใกล้แปลงตัวเอง
- ดูผลรอบเดียวแล้วสรุปทั้งปี แม่น้ำสายในรอบเดือนพฤษภาคมกับรอบเดือนสิงหาคมต่างกันหลายเท่า ฤดูน้ำหลากควรถูกมองเป็นช่วงเสี่ยงแยกต่างหาก
- ขุดตะกอนริมน้ำขึ้นมาถมแปลง แม้ตะกอนดูดำและร่วนดี แต่ผลตรวจตะกอนบางจุดสูงกว่าเกณฑ์ทางนิเวศมาก
- ใช้น้ำแม่น้ำล้างผักก่อนขาย ประกาศจังหวัดให้หลีกเลี่ยงน้ำดิบจากแม่น้ำสายในงานแปรรูปและล้างภาชนะ การล้างผักด้วยน้ำนี้จึงไม่ควรทำ
- เชื่อคลิปที่บอกว่า "ต้มแล้วหายพิษ" การต้มไม่ได้กำจัดโลหะหนักในน้ำ น้ำที่ระเหยไปกลับทำให้ความเข้มข้นในน้ำที่เหลือสูงขึ้น
- รอให้มีคนมาบอกโดยไม่แจ้งชื่อแปลง หน่วยงานเก็บตัวอย่างได้จำกัด แปลงที่แจ้งไว้กับอำเภอหรือผู้นำชุมชนมีโอกาสได้ข้อมูลเร็วกว่า
สรุป
ข้อมูล ณ ต.ค. 2569 ยังไม่มีประกาศห้ามใช้น้ำแม่น้ำกกหรือแม่น้ำสายทำการเกษตร และไทยยังไม่มีเกณฑ์สารหนูในน้ำชลประทานอย่างเป็นทางการ แม่น้ำกกเกินมาตรฐานน้ำผิวดินเพียงเล็กน้อย ส่วนแม่น้ำสายสูงกว่ามาตรฐานหลายเท่าและอยู่ภายใต้ประกาศเฝ้าระวังของจังหวัด แปลงริมแม่น้ำสายควรหาน้ำสำรองให้ผักกินใบและสัตว์เลี้ยงก่อน งดใช้ตะกอนแม่น้ำ และติดตามผลตรวจดินกับพืชที่หน่วยงานกำลังเก็บ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- Lanner News: ผลตรวจคุณภาพน้ำรอบที่ 22 กรมควบคุมมลพิษ — สรุปค่าสารหนูและตะกั่วรายจุดตรวจ เก็บตัวอย่าง 3–7 ส.ค. 2569 รายงาน 21 ก.ย. 2569 https://lannernews.com/21092569-01/
- สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (กรมควบคุมมลพิษ) — หน้ารวมรายงานผลตรวจน้ำและตะกอนแม่น้ำกก สาย รวก โขง https://epo01.pcd.go.th/th/information/more/358
- ไทยพีบีเอส: ผลตรวจน้ำรอบที่ 19 — สารหนูและตะกั่วในแม่น้ำกก สาย รวก เก็บตัวอย่าง 19–22 พ.ค. 2569 รายงาน 15 มิ.ย. 2569 https://www.thaipbs.or.th/news/content/507107
- ไทยพีบีเอส: ผลตรวจตะกอนท้องน้ำรอบที่ 11 — สารหนูในตะกอน เก็บตัวอย่าง 18–23 พ.ค. 2569 พร้อมเกณฑ์สิ่งมีชีวิตหน้าดิน รายงาน 23 มิ.ย. 2569 https://www.thaipbs.or.th/news/content/507410
- ไทยพีบีเอส: ผลศึกษาดิน ผัก ข้าว ปลา ลุ่มน้ำกก — รายงาน 26 เม.ย. 2569 ผลศึกษาร่วมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคำแนะนำกรมพัฒนาที่ดินเรื่องตะกอน https://www.thaipbs.or.th/news/content/505117
- Lanner News: ประกาศยกระดับเฝ้าระวังแม่น้ำสาย — สาระประกาศจังหวัดเชียงราย 25 ก.ย. 2569 และแผนเก็บตัวอย่างดิน น้ำ พืช https://lannernews.com/02122569-01/
- ไทยโพสต์: มาตรการแม่น้ำสายและพื้นที่นาเสี่ยง — รายงานข่าวพื้นที่นาเสี่ยงและการประชุมคณะทำงาน https://www.thaipost.net/district-news/1080643/
- FAO: Water Quality for Agriculture (Ayers & Westcot) ตาราง 21 — ค่าแนะนำสูงสุดของธาตุปริมาณน้อยในน้ำชลประทาน https://www.fao.org/4/t0234e/T0234E06.htm
ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ
เครื่องมือช่วยคำนวณที่เกี่ยวข้อง
อ่านต่อในหัวข้อใกล้เคียง
บทความชุดเดียวกันและเรื่องต่อยอดที่ช่วยให้เห็นภาพครบขึ้น
ข้าวและผักดูดสารหนูจากน้ำและดินได้แค่ไหน เกษตรกรลดความเสี่ยงในแปลงได้อย่างไร
ข้าวและผักสะสมสารหนูต่างกันตามการจัดการน้ำและชนิดพืช สรุปงานวิจัยที่วัดได้จริง เกณฑ์อาหารของไทย และสิ่งที่เกษตรกรทำได้เองในแปลง
น้ำบาดาลมีสนิมเหล็กหรือกลิ่นไข่เน่า ใช้รดผักได้ไหม แก้อย่างไร
สนิมเหล็ก กลิ่นไข่เน่า และน้ำกร่อยเป็นคนละปัญหา วิธีแก้คนละแบบ บทความนี้ช่วยแยกอาการ บอกระดับที่เริ่มกระทบผักและระบบน้ำหยด และขั้นตอนแก้ก่อนรดผัก
ล้างถังพ่นยาและทิ้งน้ำยาที่เหลือตรงไหน ไม่ให้ไหลลงบ่อปลาและแหล่งน้ำ
น้ำล้างถังพ่นยาคือน้ำยาเจือจาง ถ้าเทผิดที่ก็ไหลลงบ่อปลาและแหล่งน้ำ บทความนี้ไล่ขั้นตอนตั้งแต่ก่อนผสมจนถึงจัดการขวดเปล่า ให้ทุกหยดจบอยู่ในแปลง
ชุดตรวจคุณภาพน้ำแบบง่ายวัดอะไรได้บ้าง และค่าไหนต้องส่งห้องแล็บเท่านั้น
ชุดตรวจน้ำแต่ละแบบตอบคำถามได้ไม่เท่ากัน บทความนี้แยกค่าที่วัดเองได้ออกจากค่าที่ต้องส่งห้องปฏิบัติการ พร้อมวิธีสอบเทียบเครื่องวัดให้ตัวเลขเชื่อถือได้
น้ำท่วมพาน้ำมันและสารเคมีเข้าแปลงผัก ต้องฟื้นดินอย่างไรก่อนปลูกรอบใหม่
แปลงผักที่น้ำท่วมพาคราบน้ำมันหรือสารเคมีมาด้วยต้องจัดการต่างจากน้ำท่วมธรรมดา บทความนี้ไล่ขั้นตอนตั้งแต่ป้องกันตัว ตักดินที่เปื้อน ฟื้นดิน จนถึงการตรวจก่อนปลูกรอบใหม่
ส่งตัวอย่างดินและน้ำตรวจโลหะหนักได้ที่ไหน เก็บตัวอย่างอย่างไรให้ผลเชื่อถือได้
ส่งตรวจโลหะหนักให้ได้ผลที่ใช้ได้จริง ต้องเลือกช่องทาง เก็บดินหลายจุด ใช้ขวดที่ถูกต้อง และอ่านผลกับเกณฑ์ที่ตรงคำถาม
สินค้าที่อาจเป็นประโยชน์
หากคุณยังไม่รู้จะเริ่มหาอุปกรณ์หรือปัจจัยการผลิตที่เกี่ยวข้องยังไง สินค้าด้านล่างนี้อาจช่วยให้คุณไม่ต้องเสียเวลาหาใหม่
Account Book Cash สมุดบัญชีรายรับรายจ่าย…
สมุดบัญชีฟาร์ม
ใช้จดรายรับ-รายจ่ายและต้นทุนแต่ละรอบการผลิตแบบกระดาษ
100ชิ้น ป้ายชื่อพืชสวนรูปตัวที พลาสติกหนากันน้ำ…
ป้ายแปลง/ป้ายชื่อพืช
ใช้ปักระบุพันธุ์ วันปลูก หรือรอบปลูกในแปลงและถาดเพาะ
เยอมไลท์ GERMLISE 1 ลิตร น้ำยาทำความสะอาดคอกคอกไก่ชน…
น้ำยาทำความสะอาดโรงเรือน
ใช้ในแผนทำความสะอาดโรงเรือนตามที่ฉลากระบุ
ลิงก์ไปยัง Shopee เป็นลิงก์พันธมิตร (affiliate link) หากคุณสั่งซื้อผ่านลิงก์ เว็บไซต์อาจได้รับค่าคอมมิชชันโดยที่คุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม ราคาและรายละเอียดจริงอาจต่างกันในแต่ละร้าน กรุณาตรวจสอบก่อนสั่งซื้อ
คำถามที่พบบ่อย
แม่น้ำกกพบสารหนูเกินมาตรฐาน แปลว่าห้ามสูบน้ำเข้านาแล้วใช่ไหม
ยังไม่มีประกาศจากหน่วยงานรัฐที่ห้ามใช้น้ำแม่น้ำกกทำนาหรือรดผักโดยตรง (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569) ค่าที่เกินในรอบที่ 22 ของกรมควบคุมมลพิษอยู่ราว 0.011–0.013 มก./ล. เทียบกับมาตรฐานน้ำผิวดิน 0.010 มก./ล. ซึ่งเป็นเกณฑ์สำหรับแหล่งน้ำโดยรวม ไม่ใช่เกณฑ์น้ำชลประทาน ควรติดตามผลรอบถัดไปและสอบถามเกษตรอำเภอก่อนวางแผนรอบปลูก
แม่น้ำสายต่างจากแม่น้ำกกตรงไหน
ในรอบที่ 22 (เก็บตัวอย่าง 3–7 ส.ค. 2569) จุดตรวจแม่น้ำสายทั้ง 3 จุดพบสารหนู 0.184–0.284 มก./ล. และตะกั่ว 0.176–0.266 มก./ล. สูงกว่ามาตรฐานหลายเท่า และจังหวัดเชียงรายออกประกาศยกระดับเฝ้าระวังแม่น้ำสายเมื่อ 25 ก.ย. 2569 ส่วนแม่น้ำกกเกินมาตรฐานเพียงเล็กน้อย ความเสี่ยงของสองลำน้ำจึงต่างกันมาก
ไทยมีเกณฑ์สารหนูในน้ำสำหรับการเกษตรหรือไม่
ผู้เขียนยังไม่พบเกณฑ์สารหนูในน้ำชลประทานที่หน่วยงานไทยประกาศใช้อย่างเป็นทางการ ตัวเลขที่ใช้อ้างอิงกันในวงวิชาการคือค่าแนะนำของ FAO ที่ 0.10 มก./ล. สำหรับน้ำที่ใช้รดต่อเนื่องระยะยาว และ FAO ระบุว่าข้าวทนได้ต่ำกว่า 0.05 มก./ล. ค่านี้ใช้เป็นภาพเทียบเท่านั้น ไม่ใช่คำตัดสินว่าแปลงใดปลอดภัย
ใช้น้ำแม่น้ำสายรดผักกินใบได้ไหม
ประกาศจังหวัดเชียงรายให้หลีกเลี่ยงการใช้น้ำดิบจากแม่น้ำสายเพื่อดื่ม ประกอบอาหาร ทำน้ำแข็ง แปรรูปอาหาร และล้างภาชนะ หากยังไม่ผ่านการบำบัดโลหะหนัก แม้ประกาศไม่ได้พูดถึงการรดผักตรง ๆ แต่ผักกินใบมักถูกล้างด้วยน้ำในแปลงและมีโอกาสติดตะกอน จึงควรใช้น้ำบาดาลหรือน้ำฝนกับผักกินใบในพื้นที่ 5 ตำบลที่ประกาศไว้ไปก่อน จนกว่าหน่วยงานจะแจ้งผลตรวจพืชและดิน
ให้วัวควายลงกินน้ำแม่น้ำสายได้ไหม
ประกาศจังหวัดเชียงรายให้หลีกเลี่ยงการให้สัตว์เลี้ยงดื่มน้ำจากแม่น้ำสายในช่วงที่ยังพบสารปนเปื้อนสูง ควรต้อนสัตว์ไปกินน้ำจากบ่อหรือน้ำบาดาลแทน และปรึกษาปศุสัตว์อำเภอหากสัตว์มีอาการผิดปกติ
ดูผลตรวจคุณภาพน้ำรอบล่าสุดได้ที่ไหน
ผลตรวจแต่ละรอบเผยแพร่ในหน้าข้อมูลของสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (epo01.pcd.go.th) ซึ่งแยกทั้งผลน้ำและผลตะกอนท้องน้ำ ให้ดูวันเก็บตัวอย่างและรหัสจุดตรวจทุกครั้ง เพราะวันที่เผยแพร่มักช้ากว่าวันเก็บตัวอย่างราว 1–2 เดือน