คนสวนและคนงานเกษตรโดนน้ำท่วม ไม่ได้เป็นเจ้าของที่ ได้ความช่วยเหลือไหม

คำตอบเร็ว: คนสวนและคนงานเกษตรที่ไม่ได้เป็นเจ้าของที่ยังมีสิทธิบางส่วน แต่เป็นคนละก้อนกับเงินช่วยเหลือพืชผล เงินด้านพืชของกระทรวงเกษตรฯ จ่ายตามทะเบียนเกษตรกรที่ขึ้นไว้ก่อนเกิดภัย ส่วนคนงานได้สิทธิตามสถานะของตัวเอง เช่น เงินเยียวยาครัวเรือนตามบ้านที่อยู่ประจำ ค่าเครื่องมือประกอบอาชีพไม่เกินครัวเรือนละ 13,500 บาท สิทธิว่างงานเหตุสุดวิสัยถ้าเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 และสินเชื่อฉุกเฉินออมสิน กรณีไม่ชัดให้ถามสำนักงานเกษตรอำเภอหรือสายด่วน 1506 (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

ในหลายพื้นที่ คนที่ลงแรงในสวนจริงไม่ใช่เจ้าของโฉนด อาจเป็นคนสวนที่เจ้าของจ้างดูแลทั้งปี คนงานรายวันที่รับจ้างเก็บผัก หรือคนที่ทำกินบนที่ญาติ เมื่อน้ำท่วม คำถามที่ตามมาคือเงินช่วยเหลือจะเข้าบัญชีใคร คำตอบขึ้นกับว่าเงินก้อนนั้นผูกกับอะไร บางก้อนผูกกับแปลงและทะเบียนเกษตรกร บางก้อนผูกกับบ้าน บางก้อนผูกกับสถานะลูกจ้าง บทความนี้แยกให้เห็นทีละก้อน

แยกสิทธิตามสถานะ: ผู้ทำกิน ลูกจ้าง หรือรับจ้างอิสระ

เงินช่วยเหลือด้านพืช จ่ายตามทะเบียนเกษตรกร ไม่ใช่ตามคนลงแรง

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประกาศ "หลักเกณฑ์และวิธีปฏิบัติปลีกย่อยเกี่ยวกับการให้ความช่วยเหลือด้านการเกษตรผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2569" ใช้กับภัยที่เกิดตั้งแต่ 21 สิงหาคม 2569 เป็นต้นไป และยกเลิกหลักเกณฑ์เดิม พ.ศ. 2564 เงื่อนไขหลักมีสามข้อ คือขึ้นทะเบียนหรือปรับปรุงทะเบียนเกษตรกรกับกรมส่งเสริมการเกษตร "ก่อน" เกิดภัย พื้นที่ต้องมีประกาศเขตให้ความช่วยเหลือโดยผู้ว่าราชการจังหวัด และเสียหายจริง กรมส่งเสริมการเกษตรระบุชัดว่าไม่ขึ้นทะเบียนก่อนเกิดภัยจะไม่ได้รับเงินช่วยเหลือ

ตรงนี้คือจุดที่คนสวนต้องเข้าใจ เงินก้อนนี้วิ่งตามชื่อในทะเบียนของแปลง ถ้าเจ้าของที่เป็นคนขึ้นทะเบียนเอง เงินก็ไปที่เจ้าของ ถ้าผู้ทำกินที่เช่าที่ขึ้นทะเบียนในชื่อตัวเองไว้ก่อนแล้ว ต้องถามสำนักงานเกษตรอำเภอว่าแปลงนั้นบันทึกไว้อย่างไร ประกาศที่เราตรวจไม่ได้แจกแจงกรณีผู้เช่าหรือผู้ทำกินบนที่คนอื่นไว้ จึงไม่ควรเชื่อคำบอกต่อว่า "คนเช่าไม่ได้" หรือ "คนเช่าได้" โดยไม่ตรวจ

อัตราช่วยเหลือด้านพืชต่อไร่ ตามเอกสารหลักเกณฑ์ฯ พ.ศ. 2569

อัตราพืชทั้งสี่ประเภทรวมกันช่วยไม่เกินครัวเรือนละ 30 ไร่ ข่าวบางแหล่งเคยลงตัวเลขต่างจากนี้ เราใช้ตามเอกสารหลักเกณฑ์ฉบับจริงซึ่งตรงกับข่าวของกรมส่งเสริมการเกษตร และแนะนำให้ยืนยันอัตราจริงกับสำนักงานเกษตรอำเภอก่อนทุกครั้ง

ขั้นตอนตามกรมส่งเสริมการเกษตร คือ ตรวจสอบทะเบียนเกษตรกร แล้วยื่นแบบ กษ.01 ที่สำนักงานเกษตรอำเภอ ให้ผู้ใหญ่บ้าน อบต. หรือเทศบาลรับรอง จากนั้นเข้าร่วมประชาคมและติดตามประกาศผลการตรวจสอบ คนสวนที่เจ้าของที่อยู่ไกลมักเป็นคนที่รู้ความเสียหายจริงดีที่สุด สิ่งที่ช่วยเจ้าของได้มากคือถ่ายรูปแปลงที่เสียหายส่งให้ทันที และช่วยชี้จุดตอนเจ้าหน้าที่มาตรวจ

คนงานเกษตรที่เป็นลูกจ้าง: สิทธิจากกระทรวงแรงงานและประกันสังคม

ประกาศ กสร. 27 ก.ย. 2569 เป็นการขอความร่วมมือ

กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (กสร.) ออกประกาศ 27 ก.ย. 2569 ขอความร่วมมือนายจ้างว่า กรณีที่อยู่อาศัยของลูกจ้างได้รับผลกระทบจากภัยธรรมชาติจนไม่สามารถเดินทางไปทำงานได้หรือเข้าทำงานสาย ให้อนุญาตหยุดงานโดยไม่ถือเป็นวันลาหรือความผิดต่อข้อบังคับ และขอให้คณะกรรมการสวัสดิการร่วมกับนายจ้างดูแลลูกจ้างที่ได้รับผลกระทบตามความเหมาะสม ข้อสำคัญคือเป็น "ขอความร่วมมือ" ไม่ใช่คำสั่งตามกฎหมาย จึงไม่ได้แปลว่านายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างวันที่หยุด

มาตรา 75 กับเหตุสุดวิสัย

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 75 ให้นายจ้างที่ต้องหยุดกิจการชั่วคราวด้วยเหตุสำคัญซึ่ง "มิใช่เหตุสุดวิสัย" จ่ายเงินให้ลูกจ้างไม่น้อยกว่าร้อยละเจ็ดสิบห้าของค่าจ้างในวันทำงาน และต้องแจ้งเป็นหนังสือล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสามวันทำการ ถ้าน้ำท่วมเข้าข่ายเหตุสุดวิสัย มาตรานี้ไม่บังคับ น้ำท่วมแต่ละกรณีจะเป็นเหตุสุดวิสัยหรือไม่ต้องดูข้อเท็จจริง อย่าเพิ่งฟันธงเรียกร้อง ให้ปรึกษาสายด่วน 1506 หรือสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดก่อน

ผู้ประกันตนมาตรา 33: ว่างงานเนื่องจากเหตุสุดวิสัย

สำนักงานประกันสังคม (สปส.) ย้ำว่าผู้ประกันตนมาตรา 33 ที่น้ำท่วมจนไปทำงานไม่ได้ หรือนายจ้างหยุดกิจการชั่วคราวและไม่ได้รับค่าจ้าง ขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงานเนื่องจากเหตุสุดวิสัยได้ 50% ของค่าจ้างรายวัน ครั้งละไม่เกิน 90 วัน ส่วนระยะเวลารวม แหล่งทางการระบุไม่ตรงกัน ให้ตรวจกับสายด่วนประกันสังคม 1506 ซึ่งเปิดตลอด 24 ชั่วโมง เอกสารที่ใช้มี

1. แบบขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงาน (สปส.2-01/7)
2. หนังสือรับรองการว่างงานจากนายจ้าง
3. ถ้ายังไม่ได้ผูกพร้อมเพย์กับเลขประจำตัวประชาชน ให้แนบสำเนาสมุดบัญชีเงินฝากออมทรัพย์หน้าแรก

นายจ้างต้องออกหนังสือรับรอง โดยยื่นผ่านระบบ e service หรือยื่นที่สำนักงานประกันสังคมจังหวัดหรือสาขา คนสวนที่นายจ้างเป็นเจ้าของสวนรายย่อยมักไม่ได้อยู่ในระบบมาตรา 33 ถ้าไม่แน่ใจให้ถาม 1506 ด้วยเลขบัตรประชาชน

ตัวอย่างคำนวณ (สมมติ เพื่ออธิบายสูตรเท่านั้น): ถ้าค่าจ้างรายวันที่ใช้คำนวณเป็น 400 บาท สิทธิ 50% จะเท่ากับวันละ 200 บาท ตัวเลขจริงขึ้นกับค่าจ้างที่ สปส. ใช้คำนวณและจำนวนวันที่ได้รับอนุมัติ

สิทธิที่ไม่ผูกกับที่ดิน: บ้าน เครื่องมือ และเงินกู้ฉุกเฉิน

เงินเยียวยาครัวเรือนผ่านแอปทางรัฐ

ลงทะเบียนผ่านแอปพลิเคชัน "ทางรัฐ" เริ่ม 2 ตุลาคม 2569 เวลา 08.00 น. คุ้มครองภัยช่วง 15 พฤษภาคม - 30 กันยายน 2569 ได้ 1 ครั้งต่อ 1 ครัวเรือน ต้องเป็นบ้านที่อยู่อาศัยประจำในพื้นที่ที่มีประกาศเขต มี 4 กรณี

1. ที่อยู่อาศัยประจำน้ำท่วมขัง ไม่เกิน 7 วัน และทรัพย์สินเสียหาย: ครัวเรือนละ 9,000 บาท
2. ที่อยู่อาศัยประจำน้ำท่วมขังติดต่อกันเกินกว่า 7 วัน: ครัวเรือนละ 9,000 บาท
3. ที่อยู่อาศัยประจำถูกน้ำล้อม จนไม่สามารถดำรงชีวิตได้ตามปกติ ติดต่อกันเกินกว่า 7 วันขึ้นไป: ครัวเรือนละ 5,000 บาท
4. ที่อยู่อาศัยประจำในอาคารสูง น้ำท่วมไม่ถึงชั้นที่พัก แต่ไม่สามารถดำรงชีวิตได้ตามปกติ ติดต่อกันเกินกว่า 7 วันขึ้นไป: ครัวเรือนละ 5,000 บาท

คนงานที่เช่าบ้านหรือห้องอยู่ อ่านรายละเอียดสิทธิผู้เช่าได้ที่ เช่าบ้านอยู่แล้วน้ำท่วม ได้เงินเยียวยาไหม ใครมีสิทธิ์ระหว่างเจ้าของกับผู้เช่า

ค่าเครื่องมือประกอบอาชีพ

ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินช่วยเหลือฉุกเฉินมีรายการเครื่องมือประกอบอาชีพหลัก ไม่เกินครัวเรือนละ 13,500 บาท (กทม. ใช้ระเบียบ กทม. อัตราต่างกัน) คนสวนที่ใช้เครื่องตัดหญ้าหรือเครื่องพ่นของตัวเองควรถ่ายรูปเครื่องมือที่เสียหายไว้ก่อนส่งซ่อม ช่องทางยื่นรายการนี้ยังไม่มีประกาศชัด ให้สอบถาม ปภ. หรือหน่วยงานที่รับเรื่องเยียวยาในพื้นที่

สินเชื่อฉุกเฉินธนาคารออมสิน

ธนาคารออมสินมีสินเชื่อสำหรับผู้ประสบภัยพิบัติที่ใช้ได้กับบุคคลทั่วไปในพื้นที่ภัยพิบัติ แบบแรกวงเงินสูงสุดไม่เกิน 20,000 บาทต่อราย ไม่ต้องใช้หลักประกัน ปลอดชำระเงินต้นและดอกเบี้ย 0% ใน 3 เดือนแรก เดือนที่ 4 เป็นต้นไปดอกเบี้ยคงที่ 0.60% ต่อเดือน ผ่อนได้สูงสุด 24 เดือน แบบที่สองวงเงินสูงสุดไม่เกิน 50,000 บาทต่อราย 0% ใน 3 เดือนแรก เดือนที่ 4 เป็นต้นไป 0.50% ต่อเดือน ผ่อนได้สูงสุด 60 เดือน สอบถาม GSB Contact Center 1115 ก่อนกู้ให้คิดว่าหลังเดือนที่ 3 ต้องมีรายได้พอผ่อน

คนที่รับจ้างหลายนายจ้างแบบอิสระ อ่านเพิ่มที่ ฟรีแลนซ์ ไรเดอร์ แท็กซี่ วินมอเตอร์ไซค์ รายได้หายเพราะน้ำท่วม ขอความช่วยเหลือได้ที่ไหน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• คิดว่าคนลงแรงในสวนจะได้เงินช่วยเหลือพืชผลโดยอัตโนมัติ ทั้งที่เงินวิ่งตามทะเบียนเกษตรกรที่ขึ้นไว้ก่อนเกิดภัย
• เชื่อคำบอกต่อว่าผู้เช่าที่ดิน "ได้" หรือ "ไม่ได้" โดยไม่ถามสำนักงานเกษตรอำเภอ
• เข้าใจว่าประกาศ กสร. บังคับนายจ้างให้จ่ายค่าจ้างวันที่หยุด ทั้งที่เป็นการขอความร่วมมือ
• เรียกร้อง 75% ตามมาตรา 75 โดยไม่ดูว่ากรณีของตัวเองเข้าข่ายเหตุสุดวิสัยหรือไม่
• ขอสิทธิว่างงานเหตุสุดวิสัยทั้งที่ไม่ได้เป็นผู้ประกันตนมาตรา 33
• ส่งเครื่องมือของตัวเองไปซ่อมก่อนถ่ายรูปหลักฐาน

วิธีถ่ายรูปและเตรียมเอกสาร ดูที่ เอกสารขอเยียวยาน้ำท่วมและวิธีถ่ายรูปความเสียหายให้ใช้เป็นหลักฐานได้

สรุป

คนสวนน้ำท่วมและคนงานเกษตรน้ำท่วมที่ไม่ได้เป็นเจ้าของที่ ไม่ได้ถูกตัดสิทธิทั้งหมด แต่ต้องแยกให้ถูกก้อน เงินช่วยเหลือด้านพืชจ่ายตามทะเบียนเกษตรกรของแปลง ส่วนตัวคนงานใช้สิทธิของตัวเองได้ ทั้งเงินเยียวยาครัวเรือน ค่าเครื่องมือประกอบอาชีพ สิทธิประกันสังคมมาตรา 33 และสินเชื่อฉุกเฉินออมสิน เรื่องไหนไม่ชัดให้ถามสำนักงานเกษตรอำเภอหรือ 1506 ดูภาพรวมได้ที่ ศูนย์รวมข้อมูลเกษตรกรน้ำท่วม 2569 พืช ปศุสัตว์ ประมง หนี้ และการฟื้นฟู และ คู่มือช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม 2569 เงินเยียวยา สิทธิ และขั้นตอน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (เอกสารหลักเกณฑ์ฯ พ.ศ. 2569) — อัตราช่วยเหลือด้านพืชต่อไร่ ข้อ 5.1 https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/20260824100414_1_file.pdf
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร — เงื่อนไขทะเบียนเกษตรกรและขั้นตอนยื่น กษ.01 https://doaenews.doae.go.th/archives/34053
• 📄สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th) — การลงทะเบียนทางรัฐและรายการเงินช่วยเหลือตามระเบียบกระทรวงการคลัง https://www.thaigov.go.th/th/news/169722
• 📄กรมประชาสัมพันธ์ (prd.go.th) — เกณฑ์เยียวยาครัวเรือน 4 กรณี https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/547788
• 📄กรมประชาสัมพันธ์ (prd.go.th) — สิทธิผู้ประกันตนมาตรา 33 ว่างงานเหตุสุดวิสัยและเอกสาร https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/545432
• 📄ไทยรัฐ — ประกาศ กสร. 27 ก.ย. 2569 และสายด่วน 1506 https://www.thairath.co.th/news/politic/2962414
• 📄สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดมหาสารคาม — พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 75 http://mahasarakham.labour.go.th/index.php/2015-12-03-04-59-03/640-75
• 📄กรมประชาสัมพันธ์ (prd.go.th) — มาตรการธนาคารออมสินสำหรับผู้ประสบภัย https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/545290

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ