เช่าบ้านอยู่แล้วน้ำท่วม ได้เงินเยียวยาไหม ใครมีสิทธิ์ระหว่างเจ้าของกับผู้เช่า

คำตอบเร็ว: ผู้เช่าที่อาศัยอยู่จริงมีสิทธิ์ยื่นขอเงินช่วยเหลือครัวเรือนน้ำท่วม 2569 ได้ โดยข่าวการเปิดระบบของ ปภ. ระบุว่ามาตรการครอบคลุมบ้านเช่า และ "ผู้เช่าเป็นผู้รับเงิน" เพราะเงินก้อนนี้ผูกกับ "ที่อยู่อาศัยประจำ" ไม่ใช่ชื่อเจ้าของโฉนด บ้านหนึ่งหลังได้ 1 ครั้งเท่านั้น ถ้ายื่นซ้ำ คนที่ยื่นเป็นคนที่ 2 จะลงทะเบียนไม่ได้ ส่วนค่าซ่อมแซมตัวบ้านเป็นเรื่องของเจ้าของทรัพย์สิน และใน กทม. ผู้เช่าขอค่าซ่อมไม่ได้ แต่ขอหมวดอื่นได้ (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

คำถามที่เจอบ่อยที่สุดในห้องเช่า หอพัก และบ้านเช่าย่านที่น้ำท่วมปีนี้คือ "เราไม่ใช่เจ้าของบ้าน จะได้เงินไหม" และฝั่งเจ้าของบ้านก็ถามกลับว่า "บ้านเป็นของเรา ทำไมผู้เช่าเป็นคนได้" บทความนี้แยกให้ดูว่าเงินแต่ละก้อนผูกกับอะไร ใครเป็นคนยื่น และจุดไหนที่ประกาศทางการยังไม่ได้ตอบชัด ซึ่งควรถาม อปท. หรือสำนักงานเขตก่อนลงมือ

ตอบสั้น: ผู้เช่ามีสิทธิ์ไหม และใครเป็นผู้รับเงิน

ไทยพีบีเอสรายงานการเปิดระบบลงทะเบียนของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) เมื่อ 2 ต.ค. 2569 ว่ามาตรการ "ครอบคลุมบ้านที่มีทะเบียนบ้าน บ้านเช่า โดยผู้เช่าเป็นผู้รับเงิน และที่อยู่อาศัยประจำอื่น ๆ แม้ไม่มีทะเบียนบ้าน" ประโยคนี้คือคำตอบหลักของคนเช่าบ้าน คือถ้าบ้านเช่าหลังนั้นเป็นที่ที่คุณอยู่อาศัยประจำและถูกน้ำท่วมตามเกณฑ์ คุณเป็นคนยื่นและเป็นคนรับเงิน

เหตุผลที่ผู้เช่าเป็นผู้รับเงิน คือมติ ครม. 25 ส.ค. 2569 เขียนเงื่อนไขไว้ว่า "ต้องเป็นบ้านที่อยู่อาศัยประจำ" ในพื้นที่ที่ได้ประกาศเขตพื้นที่ประสบสาธารณภัย และหรือประกาศเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน เงินก้อนนี้จึงช่วยคนที่ต้องใช้ชีวิตอยู่ในบ้านที่ถูกน้ำท่วม ไม่ใช่ค่าชดเชยมูลค่าทรัพย์สินของเจ้าของ

หมายเหตุสำคัญ: ประโยคเรื่องผู้เช่ามาจากรายงานข่าวการเปิดระบบของ ปภ. (ไทยพีบีเอส และสื่ออื่นที่คัดข้อความเดียวกัน) ไม่พบประโยคนี้ในข้อความสรุปมติ ครม. ฉบับ 25 ส.ค. 2569 จึงน่าจะมาจากหลักเกณฑ์หรือประกาศของ ปภ. ถ้ากรณีของคุณซับซ้อน เช่น เช่าโดยไม่มีสัญญา ให้ถาม อปท. หรือสำนักงานเขตก่อนยื่น

เงินช่วยเหลือน้ำท่วมได้เท่าไหร่: 4 กรณีตามเกณฑ์ ปภ.

ระบบที่เปิดลงทะเบียนผ่านแอปพลิเคชัน "ทางรัฐ" ตั้งแต่ 2 ตุลาคม 2569 เวลา 08.00 น. ใช้เกณฑ์ 4 กรณี ตามข้อมูล ปภ. ที่เผยแพร่ผ่าน prd.go.th (ข้อมูล ณ 3 ต.ค. 2569) และไทยพีบีเอสยืนยันซ้ำเมื่อ 5 ต.ค. 2569 ดังนี้

1. ที่อยู่อาศัยประจำน้ำท่วมขัง ไม่เกิน 7 วัน และทรัพย์สินเสียหาย ช่วยเหลือครัวเรือนละ 9,000 บาท
2. ที่อยู่อาศัยประจำน้ำท่วมขัง ติดต่อกันเกินกว่า 7 วัน ช่วยเหลือครัวเรือนละ 9,000 บาท
3. ที่อยู่อาศัยประจำถูกน้ำล้อม จนไม่สามารถดำรงชีวิตได้ตามปกติ ติดต่อกันเกินกว่า 7 วันขึ้นไป ช่วยเหลือครัวเรือนละ 5,000 บาท
4. ที่อยู่อาศัยประจำในอาคารสูง น้ำท่วมไม่ถึงชั้นที่พัก แต่ไม่สามารถดำรงชีวิตได้ตามปกติ ติดต่อกันเกินกว่า 7 วันขึ้นไป ช่วยเหลือครัวเรือนละ 5,000 บาท

เกณฑ์นี้ใช้กับอุทกภัยที่เกิดในช่วง 15 พฤษภาคม ถึง 30 กันยายน 2569 ในพื้นที่ 65 จังหวัด และกรุงเทพมหานครทั้ง 50 เขต ได้รับ 1 ครั้งต่อ 1 ครัวเรือนหรือหลังคาเรือน และถ้าประสบภัยหลายครั้งก็ได้รับเพียงครั้งเดียว

ข้อควรระวัง: คำแถลงบางครั้ง (เช่น 4 ต.ค. 2569) พูดถึงเกณฑ์แบบย่อเหลือ 2 แบบ ซึ่งตกกรณีท่วมไม่เกิน 7 วันแต่ทรัพย์สินเสียหายไป ให้ยึด 4 กรณีข้างบนซึ่งตรงกับเอกสารทางการ ผู้เช่าห้องพักชั้นบนของอาคารสูงที่น้ำไม่ถึงห้อง แต่ออกจากอาคารไม่ได้ ให้ดูกรณีที่ 4

น้ำท่วมกี่วันถึงได้เยียวยา บ้านน้ำท่วมแบบไหนเข้าเกณฑ์

จำนวนวันเป็นจุดที่ผู้เช่าสับสนบ่อย เพราะห้องเช่ามักท่วมไม่นานแต่ของเสียหายมาก ให้แยกแบบนี้

• ท่วมขังไม่เกิน 7 วัน: ต้องมี "ทรัพย์สินเสียหาย" ด้วยจึงเข้ากรณีที่ 1 ผู้เช่าที่ตู้เย็น ที่นอน หรือเครื่องมือทำมาหากินในห้องเสียหายควรเก็บหลักฐานไว้
• ท่วมขังติดต่อกันเกินกว่า 7 วัน: เข้ากรณีที่ 2 ได้ 9,000 บาท
• น้ำไม่เข้าห้อง แต่ถูกน้ำล้อม จนใช้ชีวิตตามปกติไม่ได้ ติดต่อกันเกินกว่า 7 วันขึ้นไป: เข้ากรณีที่ 3 ได้ 5,000 บาท
• อยู่อาคารสูง น้ำไม่ถึงชั้นที่พัก แต่ใช้ชีวิตตามปกติไม่ได้ ติดต่อกันเกินกว่า 7 วันขึ้นไป: เข้ากรณีที่ 4 ได้ 5,000 บาท

ในกรุงเทพมหานคร รองผู้ว่าฯ กทม. อธิบายว่าถ้าท่วมเกิน 7 วันจะพิจารณาได้เร็วเพราะใช้ข้อมูลระดับน้ำอ้างอิง แต่ถ้าต่ำกว่า 7 วันจะต้องมีการประเมินความเสียหายเพิ่มเติม ผู้เช่าที่ท่วมไม่กี่วันจึงต้องมีหลักฐานความเสียหายชัดกว่าคนอื่น ดูวิธีเก็บหลักฐานได้ที่ เอกสารขอเยียวยาน้ำท่วมและวิธีถ่ายรูปความเสียหาย

เจ้าของบ้านกับผู้เช่า ใครได้เงินเยียวยาก้อนไหน

ความช่วยเหลือน้ำท่วมปีนี้มี 2 ส่วนที่เดินคนละช่องทาง ส่วนแรกคือเงินตามมติ ครม. (9,000/5,000 บาท) ที่ลงทะเบียนผ่านทางรัฐ ส่วนที่สองคือเงินทดรองราชการตามระเบียบกระทรวงการคลัง ที่ อปท. สำรวจความเสียหายแล้วเข้าที่ประชุมคณะกรรมการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติอำเภอ (ก.ช.ภ.อ.) การแยกสิทธิ์ระหว่างเจ้าของกับผู้เช่าต้องดูทีละส่วน

ประเด็นที่ต้องแยกให้ชัด: ข้อความเรื่องเจ้าของบ้านที่ปล่อยเช่าไม่ได้ค่าซ่อมแซม และผู้เช่าขอค่าซ่อมไม่ได้ มาจากรองผู้ว่าฯ กทม. ซึ่งพูดถึงระบบค่าเสียหายของ กทม. โดยตรง ไม่ใช่เงิน 9,000 บาท ถ้าบ้านเช่าอยู่ต่างจังหวัด ให้ถาม อปท. ว่าใครยื่นค่าซ่อมได้ตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินทดรองราชการฯ อย่าเหมาว่าใช้กติกาเดียวกับ กทม.

ตัวเลขค่าเช่าที่พักชั่วคราวที่ต่างกัน (2,500 กับ 3,000 บาท) ไม่ได้แปลว่าข่าวผิด แต่มาจากระเบียบคนละฉบับ ระดับประเทศใช้ระเบียบกระทรวงการคลัง ส่วน กทม. ใช้ระเบียบของ กทม. เอง ผู้เช่าควรถามเจ้าหน้าที่ว่าบ้านของตัวเองใช้ระเบียบใด

บ้านไม่มีทะเบียนบ้านได้ไหม และเช่าโดยไม่มีสัญญาทำอย่างไร

คำตอบตามข่าวการเปิดระบบคือครอบคลุม "ที่อยู่อาศัยประจำอื่น ๆ แม้ไม่มีทะเบียนบ้าน" แต่ต้องรู้ว่ามีข้อความที่ยังไม่ตรงกัน คือคำแถลงของผู้อำนวยการกองเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ ปภ. เมื่อ 4 ต.ค. 2569 ระบุว่า "หากบ้านใดมีผู้ที่จะเข้าไปยื่นขอลงทะเบียนเยียวยา จะเป็นบุคคลที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านหลังนั้น" ผู้เช่าที่ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้านจึงควรตรวจสอบกับสำนักงานเขตหรือ อปท. ก่อนว่าจะยื่นผ่านแอปได้เลย หรือต้องยื่นเอกสารที่ อปท.

ตัวอย่างจากท้องถิ่นแห่งหนึ่ง: เทศบาลตำบลบ่อพลับ จ.นครปฐม (ประกาศ 28 ก.ย. 2569) มีแบบฟอร์ม "หนังสือรับรองบ้านไม่มีเลขที่" และ "หนังสือรับรองบ้านเช่า กรณีไม่มีสัญญาเช่าบ้าน" ให้ดาวน์โหลด นี่เป็นแนวปฏิบัติของ อปท. แห่งเดียว ไม่ใช่แบบฟอร์มกลางทั่วประเทศ แต่บอกได้ว่าท้องถิ่นมีทางรองรับคนเช่าที่ไม่มีสัญญา ให้ถาม อปท. ของคุณว่ามีแบบฟอร์มลักษณะนี้หรือไม่

จากประสบการณ์ที่คนเช่าห้องเจอบ่อย สัญญาเช่ามักอยู่กับเจ้าของหรือไม่เคยทำเลย สิ่งที่ช่วยยืนยันว่าคุณอยู่จริงได้ เช่น ใบเสร็จค่าเช่า หลักฐานโอนค่าเช่ารายเดือน หรือบิลค่าน้ำค่าไฟ ควรรวบรวมไว้ก่อนไปพบเจ้าหน้าที่ ส่วนจะใช้เอกสารใดได้บ้าง ขึ้นกับที่ อปท. หรือเขตกำหนด

ขั้นตอนสำหรับผู้เช่า: ตกลงกับเจ้าของก่อนยื่น

1. คุยกับเจ้าของบ้านก่อน ว่าใครจะยื่นเงินตามมติ ครม. ของบ้านหลังนี้ เพราะบ้านหนึ่งหลังยื่นได้ครั้งเดียว ถ้ามีคนยื่นแล้ว คนที่ 2 จะลงทะเบียนไม่ได้
2. ตรวจว่าพื้นที่มีประกาศเขต กับ อปท. หรือสำนักงานเขต ก่อนเลือกพื้นที่ในแอป เพราะถ้าเลือกที่อยู่ผิด ระบบจะกดยืนยันไม่ได้
3. ผูกพร้อมเพย์กับเลขบัตรประชาชน ธนาคารออมสินโอนเงินเข้าบัญชีพร้อมเพย์ของผู้มีสิทธิ์เท่านั้น ถ้ายังไม่ผูก ให้ติดต่อธนาคาร
4. ลงทะเบียนในแอปทางรัฐ เลือกบริการ "ยื่นขอรับเงินเยียวยาผู้ประสบภัยตามมติ ครม." หรือยื่นด้วยตนเองที่ อปท./สำนักงานเขต ซึ่งเจ้าหน้าที่จะช่วยนำข้อมูลเข้าระบบ
5. ผู้เช่าใน กทม. ถ้ายื่นออนไลน์ ต้องยื่นทั้งระบบทางรัฐและระบบของ กทม. (claim.bangkok.go.th) เพราะ 2 ระบบยังไม่เชื่อมข้อมูลกัน ถ้ายื่นที่สำนักงานเขต เจ้าหน้าที่ทั้ง 50 เขตช่วยลงให้ทั้ง 2 ระบบ
6. ขอหมวดอื่นที่ผู้เช่ามีสิทธิ์ เช่น ค่าเช่าที่พักชั่วคราว หรือค่าเครื่องมือประกอบอาชีพ กับ อปท./เขต ซึ่งเป็นคนละระบบกับเงิน 9,000/5,000 บาท

การเปรียบเทียบเงินผ่าน อปท. กับเงินผ่านทางรัฐแบบละเอียด อ่านต่อได้ที่ อบต. เทศบาล ช่วยอะไรได้บ้างตอนน้ำท่วม

ฝั่งเจ้าของบ้าน: ทำอะไรได้บ้าง

เจ้าของบ้านที่ปล่อยเช่าควรรู้ว่าเงินตามมติ ครม. ผูกกับที่อยู่อาศัยประจำ และสำหรับบ้านเช่า ข่าวการเปิดระบบระบุว่าผู้เช่าเป็นผู้รับ ส่วนค่าซ่อมแซมตัวบ้านเป็นเรื่องของเจ้าของทรัพย์สิน ซึ่งระดับประเทศมีเพดานตามระเบียบกระทรวงการคลังไม่เกิน 88,600 บาท แต่ใน กทม. รองผู้ว่าฯ ระบุว่าเจ้าของบ้านที่ปล่อยเช่าจะไม่ได้รับค่าซ่อมแซมในส่วนดังกล่าว และข้อมูลจากเพจ กทม. ก็เขียนกำกับว่าค่าซ่อมแซม "ไม่รวมบ้านเช่า" เจ้าของบ้านเช่าใน กทม. จึงควรสอบถามสำนักงานเขตโดยตรง

เรื่องเพดานค่าซ่อมใน กทม. เองก็มีตัวเลขไม่ตรงกัน เนชั่นทีวี (27 ก.ย. 2569) รายงานว่าจ่ายตามจริงสูงสุด 49,500 บาทต่อหลัง ขณะที่ PPTV (5 ต.ค. 2569 อ้างเพจกรุงเทพมหานคร) ระบุไม่เกิน 88,600 บาทต่อหลัง ให้ยืนยันกับสำนักงานเขตก่อนวางแผนซ่อม รายละเอียดเงินซ่อมบ้านดูต่อได้ที่ เงินซ่อมบ้านน้ำท่วม 2569 ขอได้เท่าไหร่ ยื่นที่ไหน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของผู้เช่าและเจ้าของบ้าน

• ต่างคนต่างยื่นโดยไม่คุยกัน ผลคือคนที่ยื่นทีหลังลงทะเบียนไม่ได้ และต้องไปตรวจสอบที่เขตหรือ อปท. เสียเวลาทั้งสองฝ่าย
• คิดว่าไม่ใช่เจ้าของบ้านจึงไม่มีสิทธิ์ ทั้งที่ข่าวการเปิดระบบของ ปภ. ระบุชัดว่าบ้านเช่ารวมอยู่ด้วย และผู้เช่าเป็นผู้รับเงิน
• ใช้เกณฑ์แบบย่อจากข่าว แล้วคิดว่าท่วมไม่ถึง 7 วันไม่ได้อะไรเลย ทั้งที่กรณีที่ 1 ครอบคลุมการท่วมไม่เกิน 7 วันที่ทรัพย์สินเสียหาย
• ทิ้งของเสียหายก่อนถ่ายรูป ผู้เช่าที่ท่วมไม่กี่วันต้องพึ่งหลักฐานความเสียหายมากกว่าคนที่ท่วมนาน
• ยังไม่ผูกพร้อมเพย์กับเลขบัตรประชาชน ทำให้รอบโอนผ่านไปโดยเงินไม่เข้า
• เหมาว่ากติกา กทม. ใช้ทั่วประเทศ เช่น ค่าเช่าที่พัก 3,000 บาท/เดือน เป็นของ กทม. ส่วนระดับประเทศคือไม่เกิน 2,500 บาท/เดือน
• คิดว่าประกาศครบ 50 เขตแล้วทุกครัวเรือนได้อัตโนมัติ ข่าวเนชั่นทีวีระบุชัดว่าไม่ใช่การจ่ายแบบเหมาจ่าย ยังต้องยื่นและผ่านการตรวจสอบ

ถ้ายื่นแล้วเงินไม่เข้าหรือระบบขึ้นสถานะแปลก ๆ ดูวิธีไล่ตรวจได้ที่ เงินเยียวยาน้ำท่วมไม่เข้า ลงทะเบียนไม่ผ่าน ต้องทำอย่างไร และภาพรวมทุกมาตรการอยู่ใน คู่มือช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม 2569

เรื่องที่ประกาศยังไม่ตอบชัด ต้องถาม อปท. หรือเขต

• เจ้าของบ้านที่ปล่อยเช่าทั้งหลังและไม่ได้อยู่เอง มีสิทธิ์อะไรบ้างนอกเขต กทม.
• ผู้เช่าที่ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้านยื่นผ่านแอปได้เลย หรือต้องมีหนังสือรับรองจาก อปท. ก่อน
• วันปิดรับลงทะเบียน: ยังไม่พบประกาศทางการ
• ขั้นตอนอุทธรณ์อย่างเป็นทางการ: ยังไม่พบประกาศทางการ

คนต่างจังหวัดให้ถามที่ อปท. ในพื้นที่ หรือแจ้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำชุมชน ตามที่ ปภ. แนะนำเมื่อมีข้อติดขัด ส่วนคนใน กทม. ให้ถามที่สำนักงานเขตตามทะเบียนบ้านที่ได้รับผลกระทบ ซึ่งเปิดรับวันจันทร์ถึงศุกร์ตามเวลาทำการ

สรุป

ผู้เช่าที่อาศัยอยู่จริงเป็นผู้ยื่นและผู้รับเงินตามมติ ครม. 9,000/5,000 บาทได้ ถ้าบ้านเช่าเป็นที่อยู่อาศัยประจำในพื้นที่ประกาศเขตและเข้า 1 ใน 4 กรณี บ้านหนึ่งหลังได้ครั้งเดียว จึงควรตกลงกับเจ้าของก่อนว่าใครยื่น ค่าซ่อมแซมตัวบ้านเป็นอีกระบบหนึ่ง และใน กทม. ผู้เช่าขอค่าซ่อมไม่ได้ แต่ขอค่าเช่าที่พักชั่วคราวหรือหมวดอื่นได้ เรื่องที่ประกาศยังไม่ชัด ให้ถาม อปท. หรือสำนักงานเขต (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄ไทยพีบีเอส (thaipbs.or.th/news/content/559005) — การเปิดระบบของ ปภ. 2 ต.ค. 2569 ความครอบคลุมบ้านเช่า ผู้เช่าเป็นผู้รับเงิน และขั้นตอนในแอปทางรัฐ
• 📄prd.go.th (content/category/detail/id/33/iid/547788) — เกณฑ์ 4 กรณีของ ปภ. และช่วงเกิดภัย 15 พ.ค. - 30 ก.ย. 2569 ข้อมูล ณ 3 ต.ค. 2569
• 📄ไทยพีบีเอส (thaipbs.or.th/news/content/559161) — ยืนยันเกณฑ์ 4 กรณี 5 ต.ค. 2569
• 📄ไทยพีบีเอส (thaipbs.or.th/news/content/559123) — คำแถลง ปภ. 4 ต.ค. 2569 เรื่องผู้มีชื่อในทะเบียนบ้าน การยื่นซ้ำ และค่าเช่าที่พักชั่วคราวระดับประเทศ
• 📄สรุปมติ ครม. 25 ส.ค. 2569 (trang.prd.go.th/th/file/get/file/202608285b6807ac2dbc6b8044c3d16266a5eee5090332.pdf) — เงื่อนไขที่อยู่อาศัยประจำ พื้นที่ประกาศเขต และการได้รับครั้งเดียว
• 📄ไทยรัฐ (thairath.co.th/news/local/bangkok/2963872) — รองผู้ว่าฯ กทม. เรื่องสิทธิ์ผู้เช่ากับเจ้าของบ้านในระบบ กทม. และการยื่น 2 ระบบ
• 📄เทศบาลตำบลบ่อพลับ (bophlap.go.th/การขอรับเงินเยียวยาน้ำ/) — ตัวอย่างแบบฟอร์มหนังสือรับรองบ้านไม่มีเลขที่และบ้านเช่าไม่มีสัญญา
• 📄เนชั่นทีวี (nationtv.tv/news/current-issue/378984318 และ 378983933) — การประเมินความเสียหายกรณีท่วมต่ำกว่า 7 วันใน กทม. และการประกาศ 50 เขต
• 📄กรุงเทพธุรกิจ (bangkokbiznews.com/news/news-update/1249246) — การโอนเข้าพร้อมเพย์เท่านั้น และช่องทางแจ้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำชุมชน หรือ อปท.
• 📄PPTV (pptvhd36.com/news/สังคม/284660) — อัตราตามระบบ กทม. และระบบ claim.bangkok.go.th
• 📄thaigov.go.th (ข่าวเลขที่ 169722) — การลงทะเบียนผ่านแอปทางรัฐเริ่ม 2 ต.ค. 2569 และวงเงินตามระเบียบกระทรวงการคลัง

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ