เลือกซื้อกรงไก่ไข่ยังไงไม่ให้เสียเงินเปล่า ดูอะไรบ้างก่อนจ่าย

คำตอบเร็ว: ก่อนจ่ายเงินซื้อกรงไก่ไข่ ให้เช็กสี่เรื่องตามลำดับ คือ พื้นที่ต่อตัว วัสดุพื้นกรง ที่ให้น้ำและให้อาหารที่ติดมากับกรง และการระบายอากาศของโรงเรือนที่จะวางกรง เกณฑ์ที่เปิดอ่านได้จริงคือ มกษ. 6909(G)-2562 ของ มกอช. ที่ระบุว่าไก่ระยะไข่ที่เลี้ยงในกรงตับต้องมีพื้นที่อย่างน้อย 450 ตร.ซม. ต่อตัว (หรือจัดการตามคู่มือสายพันธุ์) กรงขนาด 40 x 45 ซม. จึงรับได้ไม่เกิน 4 ตัวในทางเลขคณิต ส่วนรุ่นไหนยี่ห้อไหนดีกว่ากัน บทความนี้ไม่จัดอันดับ (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

กรงไก่ไข่เป็นสินค้าที่ราคาต่อชุดสูง ซื้อผิดแล้วเปลี่ยนยาก เพราะต้องรื้อทั้งโรงเรือน คนส่วนใหญ่เริ่มจากถามว่า "กี่ชั้นดี" หรือ "กี่ตัวต่อช่อง" ซึ่งเป็นคำถามที่ถูก แต่ยังไม่ครบ บทความนี้ไล่ตั้งแต่ชนิดกรง ขนาดช่อง วัสดุ ไปจนถึงข้อผิดพลาดตอนจ่ายเงิน โดยตัวเลขมาจากมาตรฐานทางการและตำราของมหาวิทยาลัยที่เปิดอ่านได้จริง ตรงไหนที่ไม่มีเกณฑ์ชัดเจนจะบอกว่าไม่มี

กรงตับ กรงไก่ไข่ และกรงไก่รุ่น ต่างกันอย่างไร

ในร้านและในกลุ่มซื้อขาย คำว่ากรงไก่ไข่กับกรงตับมักใช้ปนกัน ตำราการจัดการฟาร์มสัตว์ปีกของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ (ปรับปรุง 2560) เรียกการเลี้ยงไก่ไข่แบบยกพื้นในกรงลวดเป็นการเลี้ยงบนกรง และแยกกรงเลี้ยงออกเป็นกรงกกและกรงไก่รุ่นสำหรับระยะแรก กับกรงสำหรับไก่ระยะไข่ ซึ่งต่างกันที่ขนาดช่องตาข่าย ขนาดกรง และอุปกรณ์ให้น้ำให้อาหารที่ต้องใหญ่ขึ้นตามตัวไก่

ตำราระบุรูปแบบการเลี้ยงไก่ไข่รุ่นไว้ 2 แบบ คือกกลูกไก่และเลี้ยงไก่รุ่นในกรงแต่คนละโรงเรือน กับกกและเลี้ยงรุ่นในกรงภายในโรงเรือนเดียวกัน แบบหลังมักเริ่มกกที่กรงชั้นล่าง 1-2 ชั้น แล้วย้ายขึ้นกรงชั้นบนเมื่ออายุราว 4 สัปดาห์ ผลต่อการซื้อคือ ถ้าคุณจะเลี้ยงแบบแรก คุณต้องซื้อกรงกกแยกต่างหาก ซึ่งตำราแม่โจ้เตือนว่าเครื่องกกจะใช้แค่ 3-4 สัปดาห์แรกจึงอาจไม่คุ้มสำหรับรายเล็ก

ขนาดช่องและพื้นที่ต่อตัว ตัวเลขที่ต้องรู้ก่อนสั่ง

เกณฑ์พื้นที่เลี้ยงของไก่ไข่ในกรงตับตาม มกษ. 6909(G)-2562 ของสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ มีดังนี้

มาตรฐานเขียนต่อว่า หรือให้จัดการความหนาแน่นตามคู่มือการเลี้ยงไก่ไข่ของแต่ละสายพันธุ์ ตำราแม่โจ้ซึ่งอ้างคู่มือ ISA Brown ปี 2009 ให้ตัวเลขช่วงไก่รุ่นในกรงไว้ว่า สัปดาห์ที่ 0-3 ใช้ 125 ตร.ซม. ต่อตัว สัปดาห์ที่ 3-5 ใช้ 220 ตร.ซม. สัปดาห์ที่ 5-10 ใช้ 200 ตร.ซม. และสัปดาห์ที่ 10-17 ใช้ 350 ตร.ซม. ต่อตัว ตัวเลขชุดนี้เป็นของสายพันธุ์เดียว ถ้าเลี้ยงสายพันธุ์อื่นให้ใช้คู่มือของสายพันธุ์นั้น

ตัวอย่างการคำนวณต่อไปนี้เป็นเลขคณิตจากเกณฑ์ 450 ตร.ซม. ไม่ใช่ตัวเลขจากฟาร์มจริง

ถ้าผู้ขายโฆษณาว่าช่องขนาดเดียวกันใส่ได้มากกว่านี้ ให้ถามกลับว่าอ้างอิงเกณฑ์ใด เพราะมาตรฐานทางการตัวนี้ระบุหลักสวัสดิภาพสัตว์ไว้ตั้งแต่ข้อกำหนดโรงเรือน นอกจากนี้อย่าลืมว่ากรงที่มีส่วนลาดเอียงหรือมีรางไข่ยื่นออกมา พื้นที่ใช้ได้จริงของไก่ยืนอาจน้อยกว่าเลขกว้างคูณลึก ให้ถามผู้ขายว่าพื้นที่ที่ตัวเลขอ้างอิงคือส่วนไหน

วัสดุพื้นกรงและโครงสร้าง

ตำราแม่โจ้อธิบายพื้นกรงไก่เล็กและไก่รุ่นไว้ว่า มี 2 แบบ แบบแรกเป็นพื้นตาข่ายลวดเชื่อม ช่องตาข่าย 0.5 x 2 นิ้ว (1.3 x 5.1 ซม.) หรือ 1 x 1 นิ้ว (2.5 x 2.5 ซม.) ขนาดลวดประมาณเบอร์ 14-12 (เส้นผ่านศูนย์กลางราว 1.63-2.05 มม.) ถ้าช่องกว้างกว่า 1 นิ้วควรปูกระดาษใน 2 สัปดาห์แรกกันเท้าลูกไก่ตกร่อง แบบที่สองเป็นตาข่ายพลาสติกล้วนหรือโลหะเคลือบพลาสติกกันสนิมและการกัดกร่อนจากมูลสะสม ตำราเดียวกันระบุความสูงกรงไก่เล็ก-ไก่รุ่นโดยทั่วไป 14-16 นิ้ว (31-41 ซม.) และความลึก 50-55 ซม. เพราะยื่นมือเข้าไปจับไก่ได้สะดวก

ตัวเลขชุดนี้เป็นของกรงไก่เล็กถึงไก่รุ่น ไม่ใช่กรงไก่ระยะไข่ ตำราที่เปิดอ่านได้ในรอบนี้ไม่ได้ให้ขนาดลวดมาตรฐานของกรงไก่ไข่ระยะไข่ไว้ตรง ๆ เมื่อซื้อกรงไก่ไข่ระยะไข่ให้ขอข้อมูลขนาดลวดและความลาดเอียงของพื้นจากผู้ผลิต แล้วตรวจด้วยตาและมือเอง

• ลวดชุบหรือเคลือบ ดูว่าจุดเชื่อมมีรอยแตกของชั้นเคลือบหรือไม่ เพราะมูลไก่ทำให้จุดเสียหายเป็นสนิมก่อน
• ขอบและมุม ลูบดูว่าไม่มีเสี้ยนลวดแหลมทิ่มคอและขาไก่ ซึ่งสอดคล้องกับ มกษ. 6909(G)-2562 ที่ระบุว่าวัสดุไม่ควรมีส่วนยื่นแหลมคม
• ประตูกรง ตำราแม่โจ้ระบุว่าประตูควรอยู่ด้านหน้ากรงและกว้างพอจับไก่เข้าออกสะดวก
• โครงชั้นวาง ถ้ากรงหลายชั้นต้องรับน้ำหนักไก่ อาหาร และมูลได้ ให้ถามผู้ผลิตเรื่องน้ำหนักบรรทุกต่อชั้น ถ้าเขาไม่มีตัวเลขให้ถือว่าเป็นสัญญาณเตือน
• การขนมูล ถ้าติดตั้งสายพานหรือถาดรองมูล ตรวจว่าล้างง่ายหรือไม่

ที่ให้น้ำและที่ให้อาหารที่ต้องมากับกรง

กรงที่ดีต้องมีอุปกรณ์ให้น้ำให้อาหารที่ปรับระดับได้ ตำราแม่โจ้ระบุว่าอุปกรณ์ให้น้ำมักใช้แบบนิปเปิ้ลและแบบถ้วย ต้องปรับสูงต่ำตามช่วงอายุได้ ส่วนที่ให้อาหารมักเป็นแบบรางวางด้านหน้ากรงและมักใช้ระบบลำเลียงอาหารด้วยเกลียวสว่าน สายพานโซ่ หรือกระพ้อส่งอาหาร ถ้าเป็นฟาร์มเล็กที่เติมด้วยมือ รางอาหารไก่ต้องไม่ลึกเกินไปจนไก่เลือกกินเฉพาะผงละเอียดแล้วทิ้งเม็ดไว้ (ข้อสังเกตจากหน้างาน ไม่มีตัวเลขในตำรา)

เกณฑ์ตาม มกษ. 6909(G)-2562 คือ ความยาวภาชนะให้อาหารสำหรับไก่ระยะไข่ไม่น้อยกว่า 10 ซม. ต่อตัว รางน้ำอย่างน้อย 2.5 ซม. ต่อตัว และหัวจ่ายน้ำนิปเปิ้ลหนึ่งหัวต่อไก่ไม่เกิน 15 ตัว ตารางไก่ไข่ ISA Brown ในตำราแม่โจ้เพิ่มว่า กรงที่ใช้นิปเปิ้ลต้องมีอย่างน้อย 2 หัวต่อกรง เพื่อไม่ให้ไก่ขาดน้ำเมื่อหัวหนึ่งตัน

จากตัวอย่างนี้จะเห็นว่าช่องกว้าง 50 ซม. แทบไม่มีส่วนเหลือสำหรับไก่ 5 ตัว ถ้าคนขายใส่ไก่ 6 ตัวต่อช่องเดียวกัน ความยาวช่องกินจะไม่ถึงเกณฑ์ ตัวอย่างนี้เป็นการคำนวณประกอบ ไม่ได้หมายความว่ากรงทุกรุ่นเป็นเช่นนี้

โรงเรือนที่จะวางกรง สำคัญเท่ากับตัวกรง

มกษ. 6909(G)-2562 ระบุว่าในโรงเรือนระบบปิดควรควบคุมก๊าซแอมโมเนียที่ระดับหัวไก่ไม่เกิน 20 ppm และคาร์บอนไดออกไซด์ไม่เกิน 3,000 ppm รวมทั้งควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น ความเร็วลม และฝุ่นให้ไก่อยู่สบาย การเลือกกรงจึงต้องคิดไปถึงช่องว่างระหว่างแถว ความหนาแน่นรวมของชั้น และระบบระบายอากาศ ถ้าซื้อกรงหลายชั้นมาแน่นเกินไป อากาศไหลไม่ถึงชั้นกลาง ดูรายละเอียดเรื่องเลือกระบบระบายอากาศได้ที่ โรงเรือนอีแวปกับโรงเรือนพัดลมระบายอากาศ และเรื่องไฟช่วยกระตุ้นไข่ที่ ไฟ LED กระตุ้นไก่ไข่ในโรงเรือนปิด

ถ้าคุณวางแผนระบบเฝ้าระวังอุณหภูมิ ดู ระบบตรวจอุณหภูมิโรงเรือนไก่ไข่แจ้งเตือนผ่านไลน์ ส่วนการออกแบบขนาดพื้นที่ตามจำนวนไก่ 20 100 และ 500 ตัว ดูที่ โรงเรือนไก่ไข่ 20 ตัว 100 ตัว 500 ตัว

กรงตับ ปล่อยพื้น หรือปล่อยอิสระ ข้อควรรู้ด้านกฎระเบียบ

มกษ. 6909(G)-2562 แบ่งการเลี้ยงไก่ไข่เป็นสองลักษณะ คือแบบปล่อยพื้นและแบบกรงตับ โดยแบบปล่อยพื้นกำหนดความหนาแน่นไก่ระยะไข่ไม่เกิน 20 ตัวต่อตารางเมตร และไก่รุ่นไม่เกิน 32 ตัวต่อตารางเมตร ส่วนฟาร์มสัตว์ปีกแบบเลี้ยงปล่อยอิสระและฟาร์มที่ได้รับรองระบบอื่นอย่างเกษตรอินทรีย์อยู่นอกขอบข่ายมาตรฐานฉบับนี้

เรื่องการบังคับ ตารางขอบข่ายในแนวปฏิบัติระบุว่า ฟาร์มที่เลี้ยง 1-999 ตัวไม่บังคับ 1,000-99,999 ตัวบังคับโดยมีระยะปรับเปลี่ยน 5 ปีหลังประกาศในราชกิจจานุเบกษา และตั้งแต่ 100,000 ตัวบังคับโดยมีระยะปรับเปลี่ยน 1 ปี ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ที่กำหนดมาตรฐานทั่วไปนี้ลงวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2562 (ราชกิจจานุเบกษา 3 เมษายน 2562) บทความนี้เปิดอ่านเอกสารสองฉบับดังกล่าวแล้ว แต่ไม่ได้ยืนยันสถานะการบังคับใช้ ณ ต.ค. 2569 สำหรับฟาร์มของคุณ จึงขอให้สอบถามปศุสัตว์อำเภอหรือ มกอช. โดยตรงก่อนลงทุนกรง หากฟาร์มอยู่ในกลุ่มขนาดที่อาจถูกบังคับ

ข้อผิดพลาดที่ทำให้เสียเงินเปล่า

• ซื้อกรงตามจำนวนตัวที่ผู้ขายโฆษณา โดยไม่หารพื้นที่ต่อตัวเทียบเกณฑ์ ทำให้ไก่แน่นเกินและเสี่ยงไม่ผ่านการประเมินถ้าต้องขอรับรองในอนาคต
• ลืมนับขนาดอุปกรณ์ให้น้ำและรางอาหาร ซื้อกรงเปล่าแล้วต้องซื้อนิปเปิ้ลและรางเพิ่มจนแพงกว่าชุดสำเร็จ
• วางกรงชิดผนังหรือซ้อนชั้นมากเกินไป ทำให้ระบายอากาศไม่พอ แอมโมเนียสะสมที่ระดับหัวไก่
• เลือกพื้นลวดช่องกว้างตั้งแต่ไก่เล็ก ซึ่งตำราแม่โจ้เตือนว่าลูกไก่เท้าตกร่องตาข่ายได้
• ซื้อกรงไก่ไข่ระยะไข่มาใช้เลี้ยงลูกไก่ตั้งแต่เริ่ม ช่องและความสูงไม่เหมาะ
• ไม่ถามเรื่องอะไหล่และการเปลี่ยนชิ้นส่วน เมื่อลวดหรือหัวจ่ายน้ำเสียต้องซื้อทั้งชุด

เช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงิน

• คำนวณพื้นที่ต่อตัวเทียบ 450 ตร.ซม. (ไก่ระยะไข่) หรือคู่มือสายพันธุ์ที่เลี้ยง
• ถามขนาดลวดและชนิดการเคลือบ และตรวจด้วยตาว่าไม่มีรอยแตกหรือเสี้ยนคม
• ตรวจว่ามีที่ให้น้ำแบบนิปเปิ้ลหรือถ้วยที่ปรับระดับได้ และมีอย่างน้อย 2 หัวต่อกรงถ้าใช้นิปเปิ้ล
• คำนวณความยาวช่องกินอาหารต่อตัวไม่น้อยกว่า 10 ซม.
• มีประตูกว้างพอจับไก่ และมีระบบรองรับไข่และเก็บไข่ที่สะอาด
• วางผังโรงเรือนให้อากาศถ่ายเทและเดินทำงานได้
• สอบถามปศุสัตว์อำเภอเรื่องข้อกำหนดตามขนาดฟาร์มก่อนลงทุน
• ขอใบเสนอราคาที่ระบุรายการอุปกรณ์ในชุดและอะไหล่ครบ

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าจะใช้กรงตับหรือกรงไก่ไข่แบบไหน ให้เปิดดูภาพรวมชนิดต่าง ๆ ที่ รีวิว 12 กรงไก่ไข่และกรงตับ เทียบกับเกณฑ์ในบทความนี้

การดูแลหลังติดตั้ง

ล้างกรงและรางทุกครั้งที่ย้ายไก่รุ่นหรือปลดระวางไก่ มกษ. 6909(G)-2562 ระบุว่าโรงเรือนควรทำความสะอาดและฆ่าเชื้อได้ง่าย และหน้าโรงเรือนต้องมีระบบป้องกันเชื้อเข้าออก เช่น อ่างจุ่มเท้า เปลี่ยนหรือหุ้มรองเท้า ตรวจหัวนิปเปิ้ลทุกวัน ตรวจจุดเชื่อมลวดทุกเดือน ส่วนน้ำยาฆ่าเชื้อชนิดใดและความเข้มข้นเท่าไร ให้ถามปศุสัตว์อำเภอหรือสัตวแพทย์ ไม่ควรเดาเอง

สิ่งที่บทความนี้ยืนยันไม่ได้

• ขนาดลวดมาตรฐานและน้ำหนักบรรทุกของกรงไก่ไข่ระยะไข่ ไม่พบในเอกสารทางการที่เปิดอ่านได้
• ราคากรงไก่ไข่ เพราะไม่มีแหล่งราคาที่ระบุวันที่ จึงไม่ใส่ตัวเลข
• สถานะการบังคับใช้ มกษ. 6909 กับฟาร์มของคุณ ณ ต.ค. 2569 ต้องตรวจกับปศุสัตว์อำเภอหรือ มกอช.
• ว่ารุ่นหรือยี่ห้อไหนทนกว่า เพราะไม่มีการทดสอบกลางที่เปิดอ่านได้

สรุป

เลือกกรงไก่ไข่ให้เริ่มจากคำนวณพื้นที่ต่อตัวเทียบ 450 ตร.ซม. สำหรับไก่ระยะไข่ แล้วตรวจวัสดุพื้นกรง ที่ให้น้ำและให้อาหาร และการระบายอากาศของโรงเรือน อย่าซื้อตามจำนวนตัวที่ผู้ขายอ้างโดยไม่ตรวจ ก่อนลงทุนให้สอบถามปศุสัตว์อำเภอเรื่องสถานะข้อกำหนดตามขนาดฟาร์ม และขอใบเสนอราคาที่ระบุอุปกรณ์ครบ (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄มกอช. มกษ. 6909(G)-2562 แนวปฏิบัติการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มไก่ไข่ — พื้นที่ต่อตัวในกรงตับ ภาชนะให้อาหาร นิปเปิ้ล ก๊าซในโรงเรือน และขอบข่ายการบังคับ https://tas2go.acfs.go.th/upload_standard/357_th.pdf
• 📄กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ประกาศและกฎกระทรวงเรื่องมาตรฐาน มกษ. 6909-2562 (ราชกิจจานุเบกษา 3 เมษายน 2562) — วันที่ประกาศและการกำหนดเป็นมาตรฐานบังคับ https://tas2go.acfs.go.th/upload_standard/356_th.pdf
• 📄มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ผศ.ดร.ประภากร ธาราฉาย การจัดการฟาร์มสัตว์ปีก (ปรับปรุง 2560) บทที่ 5 การเลี้ยงและการจัดการไก่ไข่ — ขนาดกรง วัสดุพื้นกรง อุปกรณ์ให้น้ำให้อาหาร https://as2.mju.ac.th/E-Book/t_prapakorn/%E0%B8%AA%E0%B8%A8451/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%205%20%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%89%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%84%E0%B8%81%E0%B9%88%E0%B9%84%E0%B8%82%E0%B9%88_3.pdf
• 📄สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) — หน้ามาตรฐานฟาร์มไก่ไข่ https://www.acfs.go.th/standard/detail/174

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ