โดรนพ่นปุ๋ยทางใบและหว่านปุ๋ยเม็ด จ้างหรือซื้อ ต้นทุนต่อไร่เป็นอย่างไร

คำตอบเร็ว: แปลงเล็กถึงกลางที่ใช้โดรนปีละไม่กี่ร้อยไร่ครั้ง การจ้างมักถูกกว่าการซื้อมาก เพราะราคาค่าบริการที่พบในแหล่งที่เปิดตรวจ (ต.ค. 2569) อยู่ราว 70 บาทต่อไร่ในนาข้าว 70–100 บาทต่อไร่ทั่วไป และราว 300 บาทต่อไร่ในสวนไม้ผลอย่างทุเรียน ส่วนโดรนพ่นขนาด 20 ลิตรราคาเครื่อง 236,000–376,000 บาท ก่อนนับแบตเตอรี่ ประกัน และการอบรม การซื้อเองจึงจะคุ้มก็ต่อเมื่อมีงานในมือหลายพันไร่ครั้งต่อปี หรือรับจ้างเพื่อนบ้านด้วย

เสียงในวงกาแฟหลังเกี่ยวข้าวมักวนอยู่ที่ว่า ซื้อโดรนสักลำดีไหม หรือจ้างเขาพ่นไปเรื่อย ๆ ปัญหาคือคนส่วนใหญ่เทียบแค่ราคาเครื่องกับค่าจ้างต่อไร่ แล้วลืมต้นทุนที่ไม่ได้อยู่ในใบเสนอราคา เช่น แบตเตอรี่ที่ต้องเปลี่ยน คนช่วยเติมน้ำ เครื่องปั่นไฟ ประกันภัยบุคคลที่สาม และข้อกำหนดของ กพท. ที่เปลี่ยนในปี 2569 บทความนี้เป็นตารางต้นทุนตัวอย่างที่บอกที่มาของทุกตัวเลข เพื่อให้เปลี่ยนเลขของตัวเองใส่แล้วคำนวณได้

ข้อมูล ณ ต.ค. 2569 ราคาโดรนและค่าบริการเปลี่ยนตามตลาดและพื้นที่ ตัวเลขด้านล่างมาจากหน้าเว็บที่ผู้เขียนเปิดอ่านจริงและระบุวันที่ไว้ ส่วนตัวอย่างคำนวณเป็นตัวอย่างสมมติที่ระบุฐานของแต่ละตัวเลข ไม่ใช่ราคาของผู้ให้บริการรายใดและไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือจ้าง บทความนี้ไม่ระบุอัตราปุ๋ยหรือสาร ให้ทำตามฉลากเท่านั้น

ตัวเลขอ้างอิงที่ตรวจที่มาได้

ข้อสังเกต แหล่งที่เปิดอ่านไม่ได้แยกราคาจ้างระหว่างพ่นปุ๋ยทางใบกับหว่านปุ๋ยเม็ด ผู้อ่านจึงควรขอใบเสนอราคาแยกตามงานจากผู้ให้บริการในพื้นที่ และถามให้ชัดว่ารวมค่าปุ๋ยและน้ำหรือไม่ ผู้เขียนไม่พบราคากลางจากหน่วยงานรัฐที่ใช้ได้ทั่วประเทศ ราคาที่ตกลงกันจึงขึ้นกับพื้นที่และฤดูกาล หน้าของผู้จำหน่ายมีผลประโยชน์ในการขายเครื่อง ตัวเลขจึงใช้เป็นกรอบประมาณเท่านั้น

ตัวอย่างคำนวณ 1: จ้างพ่น แปลง 30 ไร่

สมมติเกษตรกรทำนา 30 ไร่ ต้องใช้โดรน 4 รอบต่อฤดู (ตัวอย่าง ใช้จำนวนรอบเท่ากับกรณีศึกษา 50 ไร่ 4 รอบ ในบทความผู้จำหน่ายที่อ้างข้างบน) ฐานคือไร่รอบ = 30 × 4 = 120

แถวสุดท้ายใช้ได้เฉพาะตอนมีโครงการ โครงการโดรนคนละครึ่งพลัสของ อว. ที่ผู้เขียนเปิดตรวจกำหนดไว้ 1 ธ.ค. 2568 – 31 ม.ค. 2569 เฉพาะจังหวัดนำร่อง 3 แห่ง คือ พระนครศรีอยุธยา อ่างทอง และปทุมธานี สิทธิสำหรับเกษตรกรที่มีที่นาไม่เกิน 30 ไร่ โดยตั้งเป้าครอบคลุมไม่น้อยกว่า 3,300 ราย และ 100,000 ไร่ ลงทะเบียนได้ผ่านเว็บไซต์ของโครงการหรือแอปฯ "เกษตรทันใจ" และโทร 1313 ผู้เขียนไม่พบประกาศรอบใหม่หลังช่วงนี้ เกษตรกรที่สนใจควรตรวจกับ อว. บพท. หรือเกษตรอำเภอว่ามีรอบใหม่ และพื้นที่ของตัวเองอยู่ในโครงการหรือไม่

ตัวอย่างคำนวณ 2: ซื้อโดรนเอง คืนทุนเมื่อไร

วิธีคิดตรง ๆ คือ ราคาเครื่อง ÷ ค่าจ้างที่ประหยัดต่อไร่รอบ = จำนวนไร่รอบที่ต้องใช้เพื่อให้ค่าเครื่องเท่ากับค่าจ้างที่ไม่ต้องจ่าย ใช้โดรนขนาดถัง 20 ลิตรเป็นตัวอย่าง ราคา 300,000 บาท (สมมติ อยู่ในช่วง 236,000–376,000 ที่ผู้จำหน่ายประกาศ)

ตัวเลขนี้ยังไม่รวมต้นทุนอื่นเลย ซึ่งทำให้ระยะคืนทุนยาวขึ้นไปอีก เจ้าของโดรนแปลงเล็กจึงมักคืนทุนไม่ได้ถ้าใช้เฉพาะแปลงตัวเอง จุดที่การซื้อเริ่มเป็นไปได้คือเมื่อมีงานรับจ้างเพื่อนบ้านหลายพันไร่รอบต่อปี หรือมีกลุ่มเกษตรกรหลายรายลงขันซื้อ

ต้นทุนอื่นที่ใบเสนอราคาไม่บอก

• แบตเตอรี่ ผู้จำหน่ายระบุว่าก้อนทดแทนราคาหลักหมื่นบาทและเสื่อมตามรอบชาร์จ ในการใช้งานจริงมักต้องมีหลายก้อนสลับกันระหว่างชาร์จ
• แหล่งไฟชาร์จ แปลงกลางนามักไม่มีไฟฟ้า ต้องมีเครื่องปั่นไฟหรือชุดแปลงไฟจากรถ (ต้นทุนและน้ำมันตามจริงของแต่ละราย)
• ผู้ช่วยภาคพื้นดิน อย่างน้อยหนึ่งคนผสมสารและเติมถัง ถ้าจ้างแยกเป็นค่าแรงรายวัน
• น้ำและจุดเติม แปลงที่น้ำอยู่ไกล ต้องมีรถบรรทุกถังน้ำหรือปั๊มน้ำ
• ประกันภัยบุคคลที่สาม วงเงินตามกฎ กพท. (ดูหัวข้อกฎหมายด้านล่าง) เบี้ยขึ้นกับบริษัทประกันและน้ำหนักโดรน ผู้เขียนไม่พบตารางเบี้ยที่ใช้อ้างอิงได้
• การอบรมผู้บังคับ กพท. กำหนดการอบรมหลักสูตรที่รับรอง ค่าเรียนขึ้นกับสถาบัน
• ซ่อมบำรุงและเวลาที่เครื่องหยุด ใบพัด หัวฉีด ปั๊มน้ำ และการสอบเทียบอัตราพ่น
• ค่าเสื่อมราคา เครื่องรุ่นใหม่ออกทุกปี ราคาขายต่อมือสองลดลงเร็ว

ตัวอย่างคำนวณ 3: ถ้ารับจ้างเพื่อนบ้านด้วย

สมมติเจ้าของโดรนรับจ้างปีละ 2,000 ไร่รอบ ที่ราคา 70 และ 100 บาท รายได้รวม 140,000 และ 200,000 บาทต่อปี (2,000 × 70 และ 2,000 × 100) สมมติต้นทุนผันแปร (แบตเตอรี่ที่ตัดสะสม น้ำมัน ผู้ช่วย ซ่อม) รวม 40 บาทต่อไร่รอบ (ตัวเลขสมมติเพื่อสอนวิธีคิด ให้ใส่ตัวเลขจริงของตัวเอง) เหลือ 30 และ 60 บาทต่อไร่รอบ หรือ 60,000 และ 120,000 บาทต่อปี ก่อนหักประกัน ภาษี และค่าอบรม ราคาเครื่อง 300,000 บาทจึงคืนทุนในราว 5 ปี และ 2.5 ปี ตามลำดับ ภายใต้สมมติฐานที่ว่ามีงานต่อเนื่องและเครื่องไม่เสียหายหนัก

ข้อควรคิดคือ 2,000 ไร่รอบต่อปีไม่ใช่เรื่องที่ทุกหมู่บ้านมีงานให้ ในช่วงที่งานทับกัน (นาปีหว่านพร้อมกันทั้งตำบล) เครื่องหนึ่งลำรับงานได้จำกัดตามชั่วโมงบิน ผู้จำหน่ายระบุว่าโดรนพ่น 50 ไร่ได้ในราว 0.5–1.3 ชั่วโมง เทียบกับพ่นมือราว 20–40 นาทีต่อไร่ ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลจากผู้จำหน่ายและขึ้นกับขนาดโดรน ปริมาณน้ำต่อไร่ และการเติมถัง

ข้อกำหนด กพท. ที่ต้องมีก่อนบิน (กระทบต้นทุน)

ถ้าซื้อเองหรือรับจ้างให้คนอื่น ต้นทุนต่อไปนี้ไม่ใช่เรื่องเลือกได้ ตามประกาศของ กพท. ที่เริ่มใช้ 17 พ.ค. 2569 สำหรับโดรนน้ำหนักไม่เกิน 25 กิโลกรัม (ที่มา: Thai PBS, มติชน เมื่อพฤษภาคม 2569)

• ผู้บังคับต้องผ่านการอบรมหลักสูตรที่ กพท. รับรอง ภายในไม่เกิน 1 ปีนับจากวันมีผลบังคับ
• โดรนต้องขึ้นทะเบียนอากาศยานผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ และติดหมายเลขตามรูปแบบ XX-NN-NN-NNNN
• ต้องยื่นแผนการบินออนไลน์ทุกครั้งก่อนบิน
• ประกันภัยบุคคลที่สามวงเงินไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาทต่อครั้ง
• อายุใบอนุญาต 5 ปี (เดิม 2 ปี) ต่ออายุล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วัน
• ผู้ที่ได้รับอนุญาตเดิมใช้สิทธิต่อได้จนสิ้นอายุ ก่อนปฏิบัติตามกฎใหม่ (รายงานของมติชน)

รายงานข่าวที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุเป็นการเฉพาะว่าประกาศนี้ปฏิบัติต่อโดรนเกษตรต่างจากโดรนทั่วไปหรือไม่ ในขณะที่บทความของ Post Today ระบุว่าการบินประเภท Specific Category ครอบคลุมงานเกษตรกรรมด้วย ผู้อ่านจึงควรตรวจกับ กพท. โดยตรง (โทร 0 2568 8800 ตามหน้าข่าวประกาศฉบับที่ 16 ของ กพท.) นอกจากนี้ ประกาศ กพท. ฉบับที่ 16 พ.ศ. 2569 (ลงวันที่ 25 มิ.ย. 2569) ผ่อนคลายมาตรการชายแดนไทย–กัมพูชา แต่ยังจำกัดบางพื้นที่ใน 7 จังหวัด (อุบลราชธานี ศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ สระแก้ว จันทบุรี ตราด) โดยผู้อำนวยการอนุญาตเป็นรายกรณีได้ รวมถึงการบินเพื่อการเกษตร ผู้ที่ทำการเกษตรในพื้นที่นี้ควรตรวจก่อนวางแผนจ้างหรือซื้อ ดูรายละเอียดขั้นตอนขึ้นทะเบียนที่ ใช้โดรนเกษตรต้องขึ้นทะเบียนกับ กสทช. จริงไหม และ ซื้อรถไถหรือโดรนเกษตร ต้องจดทะเบียนกับหน่วยงานไหนบ้าง

ถามอะไรก่อนจ้างโดรน

• ผู้บินขึ้นทะเบียนและมีประกันภัยบุคคลที่สามตามกฎ กพท. หรือไม่ ขอดูเอกสาร
• ราคาต่อไร่รวมค่าปุ๋ยหรือสาร ค่าน้ำ ค่าเดินทาง หรือเฉพาะค่าบิน และมีขั้นต่ำกี่ไร่
• พ่นอะไร ปุ๋ยทางใบหรือหว่านเม็ด อัตราน้ำหรืออัตราปุ๋ยต่อไร่เท่าไร และอ้างฉลากข้อไหน
• ถ้าลมแรงหรือฝนตก จะเลื่อนหรือเก็บเงินอย่างไร
• ระยะจากแหล่งน้ำ บ้านเรือน และแปลงข้างเคียง ที่ผู้บินจะเว้นเพื่อกันละออง
• ถ้าเกิดความเสียหายกับแปลงข้างเคียง ใครรับผิดชอบ และเอกสารที่ตกลงกันไว้คืออะไร

สำหรับสารป้องกันกำจัดศัตรูพืช ต้องใช้ตามฉลากและให้ผู้พ่นสวมอุปกรณ์ป้องกันตามที่ฉลากกำหนด รวมถึงระยะเว้นก่อนเก็บเกี่ยว ผู้อ่านที่ยังไม่แน่ใจว่าจ้างหรือซื้อแบบไหนคุ้มกว่า อ่านเพิ่มที่ โดรนพ่นปุ๋ยนาข้าวลงทุนเท่าไร โดรนพ่นปุ๋ยและยาในนาข้าว คุ้มกว่าจ้างแรงงานไหม และ โดรนเกษตรเหมาะกับใคร

ใบคำนวณของตัวเอง (กรอกตัวเลขจริงแทนตัวอย่าง)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เทียบแค่ราคาเครื่องกับค่าจ้าง โดยไม่นับแบตเตอรี่ ประกัน และผู้ช่วย
• คิดจำนวนไร่ต่อปีโดยไม่คูณจำนวนครั้งที่พ่น หรือคูณเกินจริง
• เชื่อตัวเลขเวลาพ่นของผู้จำหน่ายโดยไม่ตรวจกับงานจริงในพื้นที่ (แปลงเล็กหรือไม่เป็นรูปสี่เหลี่ยมใช้เวลามากกว่าตัวเลขในโฆษณา)
• จ้างผู้บินที่ไม่มีเอกสารตามกฎ แล้วเกิดปัญหากับแปลงข้างเคียง
• ใช้ตัวเลขอุดหนุนของโครงการที่หมดเขตแล้วมาคำนวณ

สรุป

สำหรับแปลงที่ใช้โดรนไม่กี่ร้อยไร่รอบต่อปี การจ้างพ่นที่ราคาราว 70–100 บาทต่อไร่ (ราว 300 บาทในสวนไม้ผล) มักคุ้มกว่าการซื้อเครื่องราคาหลักแสนถึงสามแสนบาทขึ้นไป เพราะค่าเครื่องอย่างเดียวต้องใช้หลายพันไร่รอบกว่าจะเท่าค่าจ้าง การซื้อมีเหตุผลเมื่อมีงานรับจ้างต่อเนื่องหรือลงขันเป็นกลุ่ม และต้องนับแบตเตอรี่ ประกัน ผู้ช่วย การอบรม และข้อกำหนด กพท. ปี 2569 รวมเข้าไปด้วย ขอใบเสนอราคาจริง ตรวจเอกสารของผู้บิน และอ่านฉลากเรื่องอัตราปุ๋ยหรือสารก่อนทุกครั้ง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄บพท. (สำนักงานบริหารและจัดการเทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาพื้นที่) — โครงการ "โดรนคนละครึ่งพลัส สู่สมาร์ทฟาร์มมิ่ง" — ค่าบริการ 70 บาทต่อไร่ อุดหนุน 40 บาทต่อไร่ เงื่อนไข ≤30 ไร่ ช่วง 1 ธ.ค. 2568 – 31 ม.ค. 2569 https://pmua.or.th/27693/
• 📄Techsauce — โดรนคนละครึ่งพลัส โมเดลหนุนค่าใช้โดรนสู่ Smart Farming — ข้อมูลโครงการ อว. อุดหนุน 40 บาทต่อไร่ ราคาบริการ 70 บาทต่อไร่ https://techsauce.co/news/smart-farming-drone-project-mhesi
• 📄sapkasetinter.com — โดรนพ่นยา คุ้มค่าแค่ไหน วิเคราะห์ต้นทุน-ผลตอบแทน พื้นที่ 50 ไร่ (ลงวันที่ 30 มิ.ย. 2569 ปรับปรุง 17 ส.ค. 2569) — ราคาโดรนตามขนาดถัง ค่าจ้างต่อไร่ ค่าแรงพ่นมือ เวลาทำงาน (เป็นเว็บผู้จำหน่าย ใช้เป็นกรอบประมาณ) https://sapkasetinter.com/spraying-drone/
• 📄Thai PBS — กพท.คุมเข้มโดรน เพิ่มอบรม-ขึ้นทะเบียน-ขออนุญาตบินออนไลน์ เริ่ม 17 พ.ค.69 — ประกาศใหม่ น้ำหนักไม่เกิน 25 กก. อบรม ทะเบียน แผนบิน ประกัน 1 ล้านบาท ใบอนุญาต 5 ปี https://www.thaipbs.or.th/news/content/505826
• 📄มติชน — รองโฆษกรัฐบาลเผย กพท. ออกประกาศใหม่คุมเข้มการใช้โดรน เริ่มใช้ 17 พ.ค. — วันที่แถลง 13 พ.ค. 2569 และช่วงเปลี่ยนผ่านผู้ได้รับอนุญาตเดิม https://www.matichon.co.th/politics/news_5715672
• 📄สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) — CAAT NEWS 24/2569 ประกาศ ฉบับที่ 16 พ.ศ. 2569 — ผ่อนคลายมาตรการชายแดนไทย–กัมพูชา การบินเพื่อการเกษตรในพื้นที่จำกัดผ่านการอนุญาตเป็นรายกรณี https://www.caat.or.th/caat-media/205582/
• 📄Post Today — กพท.คุมเข้มโดรน บินต้องอบรม-ขออนุญาตออนไลน์ เริ่ม 17 พ.ค. — Specific Category ครอบคลุมงานเกษตรกรรม https://www.posttoday.com/smart-life/742289

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ