โดรนเกษตรต้องขึ้นทะเบียนหรือขออนุญาตอะไรบ้างก่อนพ่นปุ๋ยและยา

คำตอบเร็ว: โดรนที่ใช้พ่นปุ๋ยและยาเกี่ยวข้องกับ 2 หน่วยงานหลัก คือ กสทช. (ขึ้นทะเบียนผู้ครอบครองโดรน) และ กพท. (ทะเบียนผู้บังคับ ทะเบียนอากาศยาน และการขออนุญาตบิน) ตามประกาศ กพท. ที่เริ่มใช้ 17 พ.ค. 2569 โดรนน้ำหนักไม่เกิน 25 กิโลกรัมที่บินในกลุ่ม Specific Category ต้องผ่านการอบรมหลักสูตรที่ กพท. รับรองภายใน 1 ปี ขึ้นทะเบียนอากาศยานและติดหมายเลข ยื่นแผนบินออนไลน์ทุกครั้ง และมีประกันภัยบุคคลที่สามไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาท ส่วนฟาร์มในพื้นที่ชายแดนบางส่วนของ 7 จังหวัดยังมีมาตรการเฉพาะ (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

เกษตรกรที่คิดจะซื้อโดรนหรือจ้างโดรนมาพ่นปุ๋ยมักได้ยินคำตอบสามแบบจากสามคน คนหนึ่งบอก "ขึ้นทะเบียนกับ กสทช. ก็พอ" อีกคนบอก "ต้องขอ กพท. ทุกครั้ง" และอีกคนบอก "ช่วงชายแดนห้ามบินหมด" ทั้งสามคนพูดถูกคนละช่วงเวลา เพราะกฎเปลี่ยนอย่างน้อยสามครั้งในรอบปีที่ผ่านมา บทความนี้เรียงลำดับเหตุการณ์ แล้วทำเป็นแผนว่า "ถ้าคุณอยู่ในสถานการณ์นี้ ให้ทำอะไร" และแยกให้ชัดว่าอะไรผู้เขียนตรวจกับหน้าทางการได้ อะไรตรวจไม่ได้

ข้อสังเกตเรื่องที่มาข้อมูล เนื้อหาหลักมาจากหน้าข่าวและประกาศของ กพท. (caat.or.th) หน้าคำถามที่พบบ่อยของระบบขึ้นทะเบียน กสทช. และรายงานข่าวหนังสือพิมพ์ ผู้เขียนไม่ได้ตรวจตัวประกาศฉบับเต็มทุกฉบับ จึงไม่ยกถ้อยคำทางกฎหมายหรืออัตราโทษมา ให้ผู้อ่านยืนยันกับ กพท. ก่อนตัดสินใจเรื่องที่มีผลทางกฎหมาย

ลำดับเหตุการณ์ที่ทำให้กฎสับสน

บรรทัดสุดท้ายแสดงว่านอกจากกฎทั่วไป ยังมีการห้ามบินชั่วคราวเป็นรายพื้นที่และรายวัน ผู้ที่บินต้องตรวจประกาศของ กพท. ก่อนบินทุกครั้ง ไม่ใช่ตรวจครั้งเดียวตอนซื้อเครื่อง

สองหน่วยงาน สองทะเบียน ไม่ใช่ใบเดียว

ตามคำถามที่พบบ่อยของระบบขึ้นทะเบียน กสทช. (anyregis.nbtc.go.th) โดรนทุกประเภทต้องขึ้นทะเบียนผู้ครอบครองโดรนกับ กสทช. และผู้บังคับต้องขึ้นทะเบียนกับ กพท. เพิ่มเติมตามเกณฑ์ คือโดรนที่ติดกล้องบันทึกภาพ หรือน้ำหนักเกิน 2 กก. แต่ไม่ถึง 25 กก. สำหรับโดรนที่ 25 กก. ขึ้นไป หน้าดังกล่าวระบุว่ามีขั้นตอนเพิ่มเติม (ต้องได้รับอนุญาตจากกระทรวง) ผู้ใช้โดรนเกษตรขนาดใหญ่จึงควรเทียบ "น้ำหนักขณะบินขึ้นสูงสุดเมื่อบรรทุกเต็ม" กับเกณฑ์ 25 กก. ตามคู่มือของเครื่อง และสอบถาม กพท. หากใกล้เกณฑ์ ผู้เขียนไม่ได้ตรวจประกาศฉบับเต็มเรื่องนิยามน้ำหนัก จึงไม่ยืนยันว่าโดรนรุ่นใดอยู่ฝั่งไหน

• กสทช. เปรียบได้กับทะเบียนรถ (ผู้ครอบครอง) ที่ anyregis.nbtc.go.th เอกสารตามรายงานของฐานเศรษฐกิจเมื่อปี 2568 ได้แก่ หมายเลขเครื่อง รูปถ่ายโดรน บัตรประชาชนตัวจริง และแบบฟอร์ม
• กพท. เปรียบได้กับใบขับขี่ (ผู้บังคับ) และทะเบียนอากาศยาน ที่ระบบ UAS Portal (uasportal.caat.or.th) ต้องมีประกันภัยบุคคลที่สามไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาท และรูปโดรนที่เห็นหมายเลขเครื่องชัด

รายละเอียดเฉพาะฝั่ง กสทช. อ่านเพิ่มได้ที่ ใช้โดรนเกษตรต้องขึ้นทะเบียนกับ กสทช. จริงไหม บทความนี้เน้นฝั่ง กพท. และการตัดสินใจ

ถ้า...ให้ทำ... แผนตามสถานการณ์

ถ้าจะ "จ้าง" โดรนมาพ่นปุ๋ยหรือหว่านปุ๋ย

คนจ้างไม่ต้องขึ้นทะเบียนโดรนที่ไม่ใช่ของตัวเอง แต่ควรตรวจผู้ให้บริการก่อนจ่ายเงิน

• ขอดูหมายเลขทะเบียนอากาศยานบนตัวเครื่อง (รูปแบบ XX-NN-NN-NNNN ตามกฎใหม่) และใบรับรองการอบรมผู้บังคับ
• ขอดูกรมธรรม์ประกันภัยบุคคลที่สามที่ยังไม่หมดอายุ วงเงินตามกฎไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาท
• ถามว่ายื่นแผนบินออนไลน์แล้วหรือไม่ และพื้นที่แปลงของเราอยู่ในเขตห้ามหรือจำกัดหรือไม่
• ตกลงเรื่องความรับผิดชอบเมื่อละอองปลิวไปแปลงข้างเคียงเป็นลายลักษณ์อักษร (ผู้เขียนไม่พบแหล่งทางการที่ระบุว่าเจ้าของแปลงกับผู้รับจ้างแบ่งความรับผิดชอบกันอย่างไร จึงไม่ยืนยันข้อนี้)
• ตรวจฉลากปุ๋ยหรือสารที่จะพ่น อัตราผสม และอัตราน้ำต่อไร่ ต้องตรงกับฉลาก ไม่ใช่ตามที่ผู้บินว่า "ปกติทำกัน"

เรื่องราคาจ้างเทียบกับพ่นมือ อ่านที่ โดรนพ่นยาจ้างเหมาแปลงเล็กกับพ่นมือ ต้นทุนต่อไร่ต่างกันเท่าไร

ถ้าจะ "ซื้อ" โดรนและบินเอง ลำดับขั้นตอน

1. ตรวจน้ำหนักและประเภท อ่านคู่มือเครื่อง ดูน้ำหนักขณะบินเต็มถังเทียบ 25 กก. และถามผู้ขายว่าเครื่องอยู่ในกลุ่มไหน
2. ขึ้นทะเบียนผู้ครอบครองกับ กสทช. ที่ anyregis.nbtc.go.th เตรียมหมายเลขเครื่อง รูปถ่าย และบัตรประชาชน (ตามรายงานปี 2568 ตรวจเอกสารล่าสุดในระบบอีกครั้ง)
3. สมัครอบรมหลักสูตรที่ กพท. รับรอง ตามประกาศ 2569 ผู้บังคับต้องผ่านการอบรมภายใน 1 ปีนับจากวันมีผล (17 พ.ค. 2569) ชื่อสถาบันที่ได้รับการรับรองให้ตรวจจากเว็บไซต์ กพท. ผู้เขียนไม่ได้ตรวจรายชื่อและไม่แนะนำสถาบันใด
4. ขึ้นทะเบียนผู้บังคับและอากาศยานใน UAS Portal และติดหมายเลขทะเบียนบนตัวเครื่อง (รูปแบบ XX-NN-NN-NNNN ความสูงตัวเลขไม่น้อยกว่า 0.3 ซม. ตามรายงานของสมาคมอากาศยานไร้คนขับฯ เป็นแหล่งรองจากข่าว)
5. ทำประกันภัยบุคคลที่สาม วงเงินไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาท
6. ยื่นแผนบินออนไลน์ทุกครั้ง ระบุวัตถุประสงค์ วัน เวลา พิกัด
7. ตรวจประกาศพื้นที่ห้ามบินก่อนบิน โดยเฉพาะ 7 จังหวัดชายแดนและพื้นที่ใกล้สนามบิน

ถ้าเคยได้รับอนุญาตก่อนเดือนพฤษภาคม 2569

มติชนรายงานจากการเปิดเผยของรองโฆษกสำนักนายกรัฐมนตรีเมื่อ 13 พ.ค. 2569 ว่าผู้ได้รับอนุญาตเดิมสามารถใช้สิทธิจนสิ้นอายุ ก่อนปฏิบัติตามกฎใหม่ ถ้าใบอนุญาตจะหมดอายุในปีนี้ ควรเตรียมอบรมและทะเบียนอากาศยานล่วงหน้า และตามที่รายงาน ต่ออายุใบอนุญาตก่อนหมดอายุอย่างน้อย 30 วัน

ถ้าแปลงอยู่ในจังหวัดชายแดนติดกัมพูชา

ประกาศ กพท. ฉบับที่ 16 พ.ศ. 2569 (ลงวันที่ 25 มิ.ย. 2569) ผ่อนคลายให้บินได้ทั่วราชอาณาจักรสำหรับผู้ที่ลงทะเบียนและได้รับอนุญาตตามกฎหมาย แต่ยังจำกัดบางพื้นที่ใน 7 จังหวัด คือ อุบลราชธานี ศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ สระแก้ว จันทบุรี และตราด หน้าข่าว กพท. ระบุว่า ผู้อำนวยการอนุญาตเป็นกรณีไปได้ รวมถึงการบินเพื่อการเกษตร การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยที่จำเป็นเร่งด่วน และภารกิจราชการ ส่วนจำนวนอำเภอและรายชื่อพื้นที่ที่แน่ชัดมีรายงานไม่ตรงกัน (ข่าวบางแห่งระบุ 28 อำเภอ หน้าข่าวของ กพท. สรุปว่าราว 30 อำเภอขึ้นไป) ผู้เขียนจึงไม่ระบุตัวเลข ให้ดูรายชื่อพื้นที่จากไฟล์ประกาศฉบับเต็มที่ https://www.caat.or.th/laws-regulations/205573/ หรือโทรสอบถาม กพท. 0 2568 8800 ก่อนวางแผนบิน

ถ้าจะบินตอนมีงานสำคัญหรือใกล้สนามบิน

ตัวอย่างวันที่ 16 ต.ค. 2569 กพท. ประกาศห้ามบินโดรนทั้งวันในพื้นที่ VT R1 Bangkok City ผู้ที่ได้รับอนุญาตเดิมต้องยกเลิกการบินชั่วคราว และขออนุญาตพิเศษได้ตามขั้นตอน เกษตรกรนอกกรุงเทพฯ ไม่ได้รับผลกระทบโดยตรง แต่ตัวอย่างนี้ย้ำว่าควรตรวจประกาศก่อนบินทุกครั้ง

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าการพ่นปุ๋ยของเราตกอยู่ในหมวดไหน

รายงานข่าว (Post Today) ระบุว่า Specific Category ครอบคลุมงานเกษตรกรรมด้วย ขณะที่มติชนรายงานว่าประกาศไม่ได้ระบุเฉพาะสำหรับโดรนเกษตร สองข้อนี้ไม่ขัดแย้งกันโดยตรง แต่ผู้เขียนไม่มีเอกสารประกาศเต็มที่ยืนยันขอบเขต ให้โทรสอบถามฝ่ายอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินของ กพท. เพราะประเด็นนี้มีผลต่อประกันและการขออนุญาต

ตารางสรุป: ใครต้องทำอะไร (ตามที่ตรวจที่มาได้)

เรื่องที่ไม่ใช่ข้อกำหนด กพท. แต่ต้องทำเอง

• อ่านฉลากปุ๋ยและสารทุกครั้ง อัตราผสมและอัตราน้ำต่อไร่ของโดรนอาจต่างจากเครื่องพ่นสะพายหลัง ให้ใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของหน่วยงานทางการ บทความนี้ไม่ระบุอัตรา
• ป้องกันผู้พ่น ผู้ผสมและเติมสารต้องสวมอุปกรณ์ป้องกันตามที่ฉลากกำหนด ไม่ใช่เฉพาะผู้บิน
• ระวังละอองปลิว ลมแรงหรือแปลงอยู่ติดกับแปลงผักของเพื่อนบ้าน ควรเลื่อน เว้นแนวกันชนจากแหล่งน้ำและบ้าน
• จดบันทึกการพ่น วัน เวลา ฉลากที่ใช้ พื้นที่ และชื่อผู้บิน ช่วยเรื่องย้อนตรวจเมื่อมีปัญหา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เข้าใจว่าขึ้นทะเบียนกับ กสทช. แล้วบินได้ทันที ทั้งที่ต้องมีทะเบียนและอนุญาตของ กพท. แยกต่างหาก
• ใช้ขั้นตอนของเดือนสิงหาคม 2568 (เช่น แจ้งล่วงหน้า 12 ชั่วโมง) กับกฎปี 2569 โดยไม่ตรวจว่ายังใช้ตามเดิมหรือไม่
• เชื่อโพสต์เก่าในโซเชียลที่บอกว่า "ฟรี ไม่ต้องอบรม" ซึ่งอาจเป็นข้อมูลก่อนประกาศใหม่
• ซื้อโดรนแล้วพบว่าน้ำหนักเต็มถังใกล้หรือเกิน 25 กก. โดยไม่เคยตรวจ
• จ้างผู้บินที่ไม่มีประกัน แล้วเกิดความเสียหายกับแปลงข้างเคียง
• ไม่ตรวจประกาศห้ามบินรายวันก่อนบิน

ต้นทุนของการทำตามกฎเหล่านี้ (ประกัน อบรม แบตเตอรี่) อยู่ในบทความ โดรนพ่นปุ๋ยนาข้าวลงทุนเท่าไร และคำอธิบายภาพรวมที่ โดรนเกษตรเหมาะกับใคร ส่วนกฎหมายที่เกี่ยวกับเครื่องจักรเกษตรอื่นอยู่ที่ ซื้อรถไถหรือโดรนเกษตร ต้องจดทะเบียนกับหน่วยงานไหน

สรุป

ก่อนพ่นปุ๋ยหรือยาด้วยโดรน ต้องเข้าใจว่ามีสองทะเบียน คือ กสทช. สำหรับผู้ครอบครองโดรน และ กพท. สำหรับผู้บังคับและอากาศยาน ซึ่งตั้งแต่ 17 พ.ค. 2569 โดรนไม่เกิน 25 กก. ใน Specific Category ต้องมีการอบรม ทะเบียนพร้อมหมายเลข แผนบินออนไลน์ทุกครั้ง และประกันภัยบุคคลที่สามไม่ต่ำกว่า 1 ล้านบาท คนจ้างโดรนควรตรวจเอกสารผู้บินก่อนจ่าย คนซื้อควรทำตามลำดับขั้นตอน และทุกคนควรตรวจประกาศพื้นที่ห้ามบินล่าสุดจาก กพท. ก่อนบินทุกครั้ง โดยเฉพาะ 7 จังหวัดชายแดนที่ยังมีมาตรการเฉพาะ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) — CAAT NEWS 24/2569 ประกาศฉบับที่ 16 พ.ศ. 2569 — ผ่อนคลายมาตรการชายแดน 7 จังหวัด และการอนุญาตเป็นรายกรณีสำหรับการบินเพื่อการเกษตร https://www.caat.or.th/caat-media/205582/
• 📄กพท. — หน้าประกาศและกฎหมาย (ฉบับที่ 16 พ.ศ. 2569 ลงวันที่ 25 มิ.ย. 2569) — อาศัยอำนาจมาตรา 24 พ.ร.บ.การเดินอากาศ พ.ศ. 2497 https://www.caat.or.th/laws-regulations/205573/
• 📄กพท. — ขั้นตอนและเงื่อนไขการขออนุญาตทำการบิน "โดรนเกษตร" (10 ส.ค. 2568) — ขั้นตอน 6 ข้อช่วงผ่อนปรนปี 2568 เป็นข้อมูลย้อนหลังประกอบ https://www.caat.or.th/caat-media/167323/
• 📄สำนักงาน กสทช. — คำถามที่พบบ่อย ระบบขึ้นทะเบียนโดรน (anyregis.nbtc.go.th) — ทะเบียนผู้ครอบครองโดรน และเกณฑ์ผู้บังคับที่ต้องขึ้นทะเบียนกับ กพท. https://anyregis.nbtc.go.th/faq_guest/
• 📄Thai PBS — กพท.คุมเข้ม "โดรน" เพิ่มอบรม-ขึ้นทะเบียน-ขออนุญาตบินออนไลน์ เริ่ม 17 พ.ค.69 — สาระประกาศใหม่ น้ำหนักไม่เกิน 25 กก. อบรม ทะเบียน แผนบิน ประกัน ใบอนุญาต 5 ปี https://www.thaipbs.or.th/news/content/505826
• 📄มติชน — รองโฆษกรัฐบาลเผย กพท. ออกประกาศใหม่ คุมเข้มการใช้โดรน เริ่มใช้ 17 พ.ค. — วันที่แถลง 13 พ.ค. 2569 และช่วงเปลี่ยนผ่าน https://www.matichon.co.th/politics/news_5715672
• 📄Post Today — กพท.คุมเข้มโดรน บินต้องอบรม-ขออนุญาตออนไลน์ เริ่ม 17 พ.ค. และ งดบิน 24 ชม. VT R1 Bangkok City 16 ต.ค. 69 — Specific Category ครอบคลุมงานเกษตรกรรม และตัวอย่างประกาศห้ามบินรายวัน https://www.posttoday.com/smart-life/742289 และ https://www.posttoday.com/general-news/750444
• 📄ฐานเศรษฐกิจ — วิธีขึ้นทะเบียนโดรน กสทช. 2568 ช่องทางลงทะเบียน เอกสารที่ต้องใช้ — ขั้นตอนและเอกสารขึ้นทะเบียน กสทช. และข้อมูลประกันภัยบุคคลที่สาม (ข้อมูลปี 2568) https://www.thansettakij.com/economy/trade-agriculture/635667
• 📄สมาคมอากาศยานไร้คนขับประเทศไทย — กฎบินโดรนใหม่ปี 2569 (แหล่งรอง) — รูปแบบหมายเลขทะเบียน XX-NN-NN-NNNN และความสูงตัวเลข https://droneth.or.th/en/drone-laws-thailand-specific-category-2026-update/

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ