ไก่ไข่ปลดระวางขายยังไง ได้ราคาเท่าไหร่

คำตอบเร็ว: ไก่ไข่ปลดระวางคือไก่สาวที่ผ่านช่วงให้ไข่สูงสุดมาแล้ว ฟาร์มไทยส่วนใหญ่ปลดที่อายุราว 72-80 สัปดาห์ หรือประมาณ 18-20 เดือน เพราะอัตราการไข่ที่เคยอยู่ช่วงพีค 90-95 เปอร์เซ็นต์ ลดลงเหลือราว 60-70 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่ค่าอาหารต่อตัวเท่าเดิม ช่องทางขายหลักมีสี่ทาง ได้แก่ พ่อค้าเหมาทั้งเล้าหน้าฟาร์ม โรงเชือดและโรงงานแปรรูป ขายปลีกเองหน้าฟาร์มหรือตลาดนัด และขายให้คนที่ซื้อไปเลี้ยงต่อไว้กินไข่ในครัวเรือน ราคาที่พบซื้อขายกันมักอยู่ในช่วงหลักสิบบาทต่อตัวไปจนถึงราวหนึ่งร้อยบาทต่อตัว ขึ้นกับน้ำหนักตัว สภาพขน ช่วงเทศกาล และจำนวนที่ปลดพร้อมกันในพื้นที่ ควรตรวจสอบราคาปัจจุบันจากกรมปศุสัตว์ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร และพ่อค้าในพื้นที่ก่อนตกลงขายทุกครั้ง

คนเลี้ยงไก่ไข่ส่วนใหญ่วางแผนเรื่องอาหารกับเรื่องไข่ไว้ละเอียด แต่พอถึงวันที่ฝูงเริ่มไข่ตกกลับตัดสินใจช้า เก็บไก่ไว้อีกสองสามเดือน "รอราคาดี" แล้วสุดท้ายขายได้ถูกกว่าเดิม เพราะไก่ยิ่งอายุมากขนยิ่งร่วง น้ำหนักซากยิ่งไม่สวย และพ่อค้าเหมายิ่งกดราคา บทความนี้ตอบตรง ๆ ว่าควรปลดตอนไหน ขายทางไหนได้เงินต่างกันอย่างไร และจะวางรุ่นปลดอย่างไรไม่ให้เดือนที่ปลดฝูงกลายเป็นเดือนที่ไม่มีรายได้เข้าเลย

ไก่ไข่ปลดระวางคืออะไร และควรปลดที่อายุเท่าไหร่

ไก่ไข่ปลดระวาง หรือที่พ่อค้าเรียกกันว่าไก่ปลด คือแม่ไก่ที่เลี้ยงเพื่อเก็บไข่จนพ้นช่วงให้ผลผลิตคุ้มค่าอาหารแล้ว จุดตัดสินใจไม่ได้อยู่ที่อายุเป็นตัวเลขอย่างเดียว แต่อยู่ที่สามค่าที่ต้องจดทุกสัปดาห์คือ เปอร์เซ็นต์การไข่ของฝูง ปริมาณอาหารที่กินต่อฟองไข่ที่ได้ และสัดส่วนไข่เกรดรองที่เปลือกบางหรือร้าว

เหตุผลที่ตัวเลขราว 72-80 สัปดาห์กลายเป็นจุดที่คนเลี้ยงส่วนใหญ่เลือก ไม่ใช่เพราะไก่หมดสภาพในวันนั้นพอดี แต่เพราะเป็นจุดที่เส้นสองเส้นตัดกัน คือรายได้จากไข่ที่ลดลงทุกสัปดาห์ กับต้นทุนอาหารต่อตัวที่แทบไม่ลดเลย แม่ไก่ที่ไข่ 65 เปอร์เซ็นต์ยังกินอาหารใกล้เคียงกับตอนไข่ 90 เปอร์เซ็นต์ นั่นแปลว่าต้นทุนต่อฟองพุ่งขึ้นเงียบ ๆ ทุกวันที่ยังไม่ตัดสินใจ

สัญญาณหน้างานที่บอกว่าถึงเวลาปลดแล้ว

• เปอร์เซ็นต์การไข่ของฝูงลดต่ำกว่า 65-70 เปอร์เซ็นต์ ติดต่อกันเกินสามสัปดาห์ โดยไม่ได้เกิดจากอากาศร้อนจัดหรือการเปลี่ยนสูตรอาหาร
• สัดส่วนไข่เปลือกบาง ไข่ร้าว และไข่รูปทรงผิดปกติ สูงเกินราวหนึ่งในสิบของที่เก็บได้ แม้ปรับแคลเซียมในสูตรแล้ว
• ขนบริเวณหลังและคอร่วงเป็นหย่อม โดยไม่มีอาการป่วยอื่นร่วม เป็นสัญญาณว่าแม่ไก่ดึงสารอาหารไปใช้กับการสร้างไข่จนสำรองหมด
• อาหารที่ใช้ต่อไข่หนึ่งกิโลกรัมสูงขึ้นชัดเจนเมื่อเทียบกับช่วงพีคที่จดไว้
• มีรุ่นทดแทนที่เลี้ยงไว้อายุใกล้ 16-18 สัปดาห์ พร้อมเข้าเล้าแล้ว

ช่องทางขายไก่ไข่ปลดระวาง เทียบข้อดีข้อเสียและช่วงราคาที่พบ

ราคาไก่ปลดไม่ได้มีราคาเดียวทั้งประเทศ เพราะเป็นสินค้าที่ราคาขึ้นกับน้ำหนักตัว สภาพขน ระยะทางขนส่ง และจังหวะว่ามีฟาร์มอื่นปลดพร้อมกันหรือไม่ ช่วงราคาที่พบซื้อขายกันทั่วไปอยู่ในหลักสิบบาทต่อตัวไปจนถึงราวหนึ่งร้อยบาทต่อตัว ขายปลีกเองมักได้สูงกว่าขายเหมา แต่ต้องแลกด้วยเวลาและแรงงาน ตัวเลขทั้งหมดนี้เป็นกรอบสำหรับวางแผนเท่านั้น ควรตรวจสอบราคาปัจจุบันจากสำนักงานปศุสัตว์จังหวัด สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร และสอบถามพ่อค้าในพื้นที่อย่างน้อยสองสามรายก่อนตกลงขาย

จุดที่คนเลี้ยงมักประเมินพลาดคือคิดว่าขายปลีกได้ราคาดีกว่าเสมอ ในความเป็นจริงการขายปลีกไก่ปลดหนึ่งพันตัวอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ ระหว่างนั้นยังต้องให้อาหารทุกวันและเล้าว่างช้าลงจนรุ่นใหม่เข้าไม่ได้ตามแผน ต้นทุนที่มองไม่เห็นนี้มักกินส่วนต่างราคาจนหมด ถ้าคุณขายเป็นอาชีพเสริมและปลดครั้งละไม่เกินสองสามร้อยตัว การขายปลีกจึงคุ้ม แต่ถ้าปลดหลักพันขึ้นไป การเหมาให้จบในวันเดียวมักได้เงินสุทธิดีกว่าเมื่อคิดรวมค่าอาหารและค่าเสียโอกาสของเล้า ดูแนวทางเปรียบเทียบช่องทางขายสินค้าเกษตรเพิ่มเติมได้ที่หมวด ตลาดและการขาย

เกณฑ์ตัดสินใจเลือกช่องทางแบบใช้ได้จริง

• ถ้าเล้าถัดไปจองคิวลูกไก่ไว้แล้ว ให้เลือกช่องทางที่จบภายในหนึ่งถึงสองวัน แม้ราคาต่อตัวจะต่ำกว่า เพราะการปล่อยเล้าว่างช้าหนึ่งสัปดาห์กระทบทั้งรอบถัดไป
• ถ้าปลดไม่เกิน 300 ตัว และอยู่ใกล้ชุมชน ให้ลองประกาศขายไก่สำหรับเลี้ยงต่อก่อนหนึ่งสัปดาห์ แล้วค่อยเหมาส่วนที่เหลือ
• ถ้าไก่มีสภาพขนสวย น้ำหนักดี ให้ต่อรองแบบชั่งน้ำหนักแทนเหมาตัว เพราะฝูงสภาพดีมักเสียเปรียบในระบบเหมาตัวเท่ากันหมด
• ถ้าอยู่ในช่วงเทศกาลที่ความต้องการเนื้อไก่พื้นเมืองสูง ให้จองคิวพ่อค้าล่วงหน้าอย่างน้อยสองสัปดาห์ เพราะคิวรถจับจะแน่น
• ถ้าในพื้นที่มีฟาร์มอื่นปลดพร้อมกันหลายเล้า ให้เลื่อนหรือเร่งคิวให้ห่างจากฟาร์มใหญ่ในละแวกเดียวกันสักหนึ่งถึงสองสัปดาห์

วางแผนปลดเป็นรุ่น ไม่ให้เดือนที่ปลดกลายเป็นเดือนที่ไม่มีรายได้

ปัญหาใหญ่ที่สุดของฟาร์มเล็กที่มีเล้าเดียวคือ วันที่ปลดฝูงคือวันที่รายได้จากไข่หยุดสนิท และกว่ารุ่นใหม่จะเริ่มไข่ต้องรออีกราวสี่ถึงห้าเดือนนับจากวันรับลูกไก่ ถ้าไม่วางแผน ช่วงรอยต่อนี้จะกลายเป็นหลุมรายได้ที่ทำให้ต้องไปกู้มาหมุน ทางแก้คือแบ่งฝูงเป็นรุ่นย่อยที่อายุเหลื่อมกัน

วิธีคัดตัวที่ควรปลดก่อนในฝูงเดียวกัน ใช้การจับดูสองจุดคือ ระยะห่างระหว่างกระดูกเชิงกรานสองข้าง และสภาพช่องทวาร แม่ไก่ที่ยังไข่ดีจะสอดนิ้วได้ราวสามนิ้วระหว่างกระดูกเชิงกราน ช่องทวารชื้น นิ่ม และซีดจาง ส่วนตัวที่หยุดไข่แล้วช่องว่างจะแคบลงเหลือราวหนึ่งถึงสองนิ้ว ช่องทวารแห้งและมีสีเหลืองอมส้ม การคัดแบบนี้ต้องทำตอนกลางคืนหรือแสงสลัวเพื่อให้ไก่ไม่ตื่นและจับง่าย

ตัวอย่างการวางไทม์ไลน์ปลดฝูงล่วงหน้า 90 วัน

1. 90 วันก่อนปลด จองลูกไก่หรือไก่สาวรุ่นทดแทนกับผู้ขายที่ขึ้นทะเบียนกับกรมปศุสัตว์ และยืนยันวันส่งมอบเป็นลายลักษณ์อักษร
2. 60 วันก่อนปลด ติดต่อพ่อค้าและโรงเชือดอย่างน้อยสามราย ขอราคาช่วงและเงื่อนไขการจับ เก็บไว้เทียบกัน
3. 30 วันก่อนปลด ตรวจสอบเอกสารประจำฟาร์ม สมุดบันทึกการใช้ยาและวัคซีน ให้ตรงกับความเป็นจริง เพราะผู้รับซื้อรายใหญ่มักขอดู
4. 14 วันก่อนปลด หยุดใช้ยาที่มีระยะหยุดยาตามฉลาก และยืนยันคิวรถจับกับพ่อค้า
5. วันปลด จับตอนกลางคืนหรือเช้ามืดเพื่อลดความเครียดและน้ำหนักหาย ชั่งจริงต่อหน้าทั้งสองฝ่าย
6. หลังปลด 7-14 วัน ล้างเล้า พ่นน้ำยาฆ่าเชื้อ และพักเล้าตามคำแนะนำก่อนรับรุ่นใหม่ อย่าลัดขั้นตอนนี้เพื่อประหยัดเวลา

เรื่องเอกสารและการเคลื่อนย้ายที่คนเลี้ยงมักลืม

การเคลื่อนย้ายสัตว์ปีกข้ามเขตหรือข้ามจังหวัดอยู่ภายใต้การกำกับของกรมปศุสัตว์ ผู้ซื้อที่ทำถูกต้องจะต้องมีใบอนุญาตเคลื่อนย้ายสัตว์ และฟาร์มต้นทางควรมีประวัติการทำวัคซีนที่บันทึกไว้ครบ ถ้าพ่อค้าบอกว่า "ไม่ต้องใช้เอกสารอะไร" ให้ระวัง เพราะหากเกิดปัญหาระหว่างทางหรือมีการตรวจสอบโรคระบาดในพื้นที่ ฟาร์มต้นทางอาจถูกสอบย้อนกลับ ควรสอบถามขั้นตอนล่าสุดกับสำนักงานปศุสัตว์อำเภอในพื้นที่ก่อนวันจับ เพราะเงื่อนไขอาจเข้มขึ้นในช่วงที่มีการเฝ้าระวังโรคในสัตว์ปีก

• เก็บสมุดบันทึกประจำฝูง ทั้งวันรับลูกไก่ โปรแกรมวัคซีน ยาที่ใช้ และวันหยุดยา
• ถ่ายรูปการชั่งน้ำหนักและจำนวนตัวไว้เป็นหลักฐานร่วมกับผู้ซื้อ
• ตกลงเรื่องการหักน้ำหนักหรือหักตัวตายระหว่างขนส่งให้ชัดก่อนเริ่มจับ ไม่ใช่มาคุยตอนรถออกแล้ว
• ถ้าขายให้คนนำไปเลี้ยงต่อ ควรแจ้งตรง ๆ ว่าเป็นไก่ผ่านช่วงให้ไข่สูงสุดมาแล้ว ผลผลิตไข่จะอยู่ในระดับปานกลางและลดลงตามอายุ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยตอนขายไก่ไข่ปลดระวาง

• รอราคาดีโดยไม่คิดค่าอาหาร เก็บไก่ไว้เพิ่มอีกหนึ่งเดือนเพื่อรอราคาขยับ แต่ค่าอาหารที่จ่ายเพิ่มมักมากกว่าส่วนต่างราคาที่รอ
• ไม่ถามราคาเทียบหลายเจ้า ใช้พ่อค้าเจ้าเดิมทุกครั้งเพราะสะดวก ทั้งที่ส่วนต่างระหว่างเจ้าอาจถึงหลักสิบบาทต่อตัว
• ปล่อยให้ไก่ผอมก่อนขาย ลดคุณภาพอาหารในเดือนสุดท้ายเพื่อประหยัด ผลคือน้ำหนักซากลดและถูกกดราคามากกว่าเงินที่ประหยัดได้
• จับไก่ตอนกลางวันที่อากาศร้อน ไก่เครียด บอบช้ำ และตายระหว่างขนส่งมากขึ้น ซึ่งมักถูกหักออกจากยอดเงิน
• ไม่วางรุ่นทดแทนล่วงหน้า ปลดเสร็จแล้วค่อยหาลูกไก่ ทำให้เล้าว่างยาวและรายได้ขาดช่วงหลายเดือน
• ข้ามขั้นตอนพักเล้าและฆ่าเชื้อ รีบรับรุ่นใหม่เข้าทันที เสี่ยงให้เชื้อที่ค้างในเล้าตามไปรบกวนรุ่นใหม่ตั้งแต่ต้นรอบ

สรุป

จุดปลดที่ฟาร์มไทยส่วนใหญ่ใช้อยู่ราว 72-80 สัปดาห์ เพราะเป็นช่วงที่อัตราการไข่ตกลงมาราว 60-70 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่ค่าอาหารต่อตัวยังเท่าเดิม การตัดสินใจจึงควรอิงตัวเลขในสมุดบันทึกมากกว่าความรู้สึกว่าไก่ยังไข่อยู่ ช่องทางขายทั้งสี่แบบให้เงินต่อตัวต่างกันจริง แต่ต้องคิดรวมค่าอาหารระหว่างรอขายและค่าเสียโอกาสของเล้าที่ว่างช้าด้วยเสมอ และสิ่งที่ช่วยได้มากที่สุดคือการวางรุ่นให้เหลื่อมกันตั้งแต่ต้น เพื่อให้เดือนที่ปลดฝูงไม่กลายเป็นเดือนที่ไม่มีรายได้เข้าเลย ก่อนตกลงราคาทุกครั้งควรตรวจสอบราคาปัจจุบันจากกรมปศุสัตว์ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร และผู้รับซื้อในพื้นที่หลายราย

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมปศุสัตว์ — แนวทางการจัดการฟาร์มไก่ไข่ การทำวัคซีน มาตรฐานฟาร์ม และขั้นตอนการขออนุญาตเคลื่อนย้ายสัตว์ปีก
• 📄สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) — ข้อมูลราคาสินค้าปศุสัตว์และสถานการณ์การผลิตไข่ไก่รายเดือน ใช้ตรวจสอบระดับราคาปัจจุบัน
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร — คำแนะนำการวางแผนการผลิตและการเชื่อมโยงตลาดสำหรับเกษตรกรรายย่อยผ่านสำนักงานเกษตรอำเภอ
• 📄สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) — มาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มไก่ไข่และการบันทึกข้อมูลประจำฝูง

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ