ราคาไข่ไก่คละหน้าฟาร์มวันนี้ดูที่ไหน เบอร์ไข่ทำให้ราคาต่างกันเท่าไหร่

คำตอบเร็ว: ราคาไข่ไก่คละหน้าฟาร์มเป็นราคาอ้างอิงที่สมาคมผู้ผลิต ผู้ค้าและส่งออกไข่ไก่เผยแพร่ และมีกรมการค้าภายใน สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร รวมถึงคณะกรรมการนโยบายพัฒนาไก่ไข่และผลิตภัณฑ์ติดตามควบคู่ ราคานี้เป็นราคาต่อฟองของไข่แบบไม่คัดเบอร์ จึงไม่ใช่ราคาที่คุณจะได้ถ้าขายแยกเบอร์ เพราะเมื่อคัดแล้วไข่เบอร์ใหญ่จะได้ราคาสูงกว่าไข่เบอร์เล็กเป็นหลักสิบสตางค์ต่อฟอง ก่อนตัดสินใจขายจึงต้องรู้ทั้งราคาคละของวันนั้นและสัดส่วนเบอร์ไข่ที่ฟาร์มตัวเองผลิตได้

คนเลี้ยงไก่ไข่รายย่อยมักถามคำถามเดียวกันสองข้อ ข้อแรกคือราคาไข่วันนี้เท่าไหร่ ข้อสองคือทำไมพ่อค้าที่มารับถึงให้ราคาต่ำกว่าที่ประกาศ คำตอบของข้อสองมักไม่ได้อยู่ที่การกดราคา แต่อยู่ที่คำว่า "คละ" ซึ่งเป็นคำที่ถูกมองข้ามมากที่สุดในวงการไข่ไก่

ไข่คละคืออะไร และทำไมราคาประกาศถึงใช้ราคาคละ

ไข่คละหมายถึงไข่ที่ยังไม่ได้คัดแยกเบอร์ คือไข่ทั้งหมดที่เก็บได้จากโรงเรือนไก่ไข่ในวันนั้นรวมกัน มีทั้งฟองใหญ่ ฟองกลาง และฟองเล็กปนกันไปตามอายุของฝูง เหตุที่ราคาอ้างอิงใช้ราคาคละ เพราะมันเป็นราคาที่สะท้อนภาพรวมของตลาดได้ดีที่สุดโดยไม่ต้องพูดถึงว่าฟาร์มไหนคัดเบอร์เก่งกว่ากัน

แต่พอถึงเวลาซื้อขายจริง ผู้ค้าไม่ได้ขายไข่คละต่อให้ผู้บริโภค เขาต้องคัดเบอร์ก่อน เพราะตลาดปลายทางต้องการไข่ที่ขนาดสม่ำเสมอในแผงเดียวกัน ส่วนต่างระหว่างราคาคละที่เขาซื้อจากฟาร์มกับราคาแยกเบอร์ที่เขาขายได้ คือรายได้ของเขา บวกกับค่าคัด ค่าแผง ค่าขนส่ง และไข่ที่แตกระหว่างทาง

สิ่งที่ตามมาคือ ถ้าฝูงของคุณอยู่ในช่วงอายุที่ให้ไข่ฟองเล็กเป็นส่วนใหญ่ ผู้ค้าจะเสนอราคาคละต่ำกว่าราคาประกาศมากกว่าปกติ เพราะเมื่อเขาคัดแล้วจะได้ไข่เบอร์ใหญ่ที่ทำกำไรน้อยกว่าที่คาด นี่ไม่ใช่การเอาเปรียบ แต่คือกลไกที่คุณควรรู้เพื่อจะต่อรองอย่างมีข้อมูล

ราคาไข่คละหน้าฟาร์มประกาศโดยใคร อัปเดตเมื่อไร

• สมาคมผู้ผลิต ผู้ค้าและส่งออกไข่ไก่ เป็นแหล่งที่วงการใช้อ้างอิงราคาไข่คละหน้าฟาร์มมากที่สุด ราคาจะปรับเมื่อภาวะตลาดเปลี่ยน ไม่ได้ปรับทุกวันเสมอไป ให้ดูวันที่ที่กำกับในประกาศทุกครั้ง
• กรมการค้าภายใน ติดตามราคาไข่ไก่ทั้งราคาหน้าฟาร์มและราคาขายปลีกแยกเบอร์ในตลาด ใช้เช็กได้ว่าส่วนต่างระหว่างต้นทางกับปลายทางถ่างผิดปกติหรือไม่
• สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร รายงานราคาที่เกษตรกรขายได้จริงรายจังหวัด ซึ่งมักต่ำกว่าราคาประกาศเล็กน้อยและสะท้อนเงินในมือมากกว่า
• คณะกรรมการนโยบายพัฒนาไก่ไข่และผลิตภัณฑ์ และกรมปศุสัตว์ เป็นแหล่งข้อมูลด้านปริมาณแม่ไก่ยืนกรง การนำเข้าปู่ย่าพันธุ์ และมาตรการปรับสมดุลผลผลิต ซึ่งเป็นตัวกำหนดทิศทางราคาระยะกลาง

ข้อควรระวัง: ราคาไข่ไก่เปลี่ยนตามปริมาณแม่ไก่ยืนกรง ต้นทุนวัตถุดิบอาหารสัตว์ และฤดูกาลบริโภค บทความนี้จึงไม่ระบุตัวเลขราคาของวันใด ให้เปิดดูประกาศล่าสุดของสมาคมและสอบถามราคารับซื้อในพื้นที่ก่อนตกลงขายทุกครั้ง

เบอร์ไข่ 0 ถึง 5 แบ่งกันด้วยน้ำหนักต่อฟอง

มาตรฐานสินค้าเกษตรเรื่องไข่ไก่ของสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) แบ่งขนาดไข่ตามน้ำหนักต่อฟองเป็นเบอร์ ดังสรุปในตาราง ทั้งนี้เกณฑ์อาจมีการปรับปรุง ควรตรวจสอบฉบับล่าสุดจาก มกอช. ก่อนใช้อ้างอิงในสัญญาซื้อขาย

ข้อสังเกตที่ใช้ได้จริงคือ ขนาดไข่สัมพันธ์กับอายุของแม่ไก่โดยตรง ฝูงสาวที่เพิ่งเริ่มไข่จะให้ไข่เบอร์เล็กเป็นหลัก แล้วค่อย ๆ ใหญ่ขึ้นเมื่อฝูงอายุมากขึ้น แปลว่าสัดส่วนเบอร์ไข่ของฟาร์มคุณเปลี่ยนไปทุกเดือนอยู่แล้ว การเทียบราคาที่ได้เดือนนี้กับเดือนก่อนโดยไม่ดูว่าฝูงอายุเท่าไหร่จึงทำให้สรุปผิดได้ง่าย

ส่วนต่างราคาต่อฟองระหว่างเบอร์ คิดอย่างไร

ในทางปฏิบัติ ราคาไข่แยกเบอร์จะไล่กันเป็นขั้น โดยเบอร์ที่ติดกันมักต่างกันในระดับหลักสิบสตางค์ต่อฟอง และส่วนต่างนี้กว้างหรือแคบได้ตามภาวะตลาด ช่วงที่ไข่ฟองใหญ่ขาดตลาด ส่วนต่างจะกว้างขึ้นชัดเจน

ลองดูตัวอย่างการคำนวณ (ตัวเลขทั้งหมดต่อไปนี้เป็นตัวอย่างสมมุติเพื่ออธิบายวิธีคิดเท่านั้น ไม่ใช่ราคาจริงของวันใด) สมมุติราคาคละอยู่ที่ฟองละ 3.20 บาท และผู้ค้าคัดขายได้เบอร์ 2 ที่ 3.60 บาท เบอร์ 3 ที่ 3.40 บาท และเบอร์ 4 ที่ 3.10 บาท ถ้าฟาร์ม ก. มีสัดส่วนเบอร์ 2 ถึง 3 เป็นส่วนใหญ่ ในขณะที่ฟาร์ม ข. มีเบอร์ 4 ถึง 5 เป็นส่วนใหญ่ ราคาคละที่ผู้ค้าเสนอให้สองฟาร์มนี้ย่อมไม่เท่ากัน ทั้งที่อ้างอิงประกาศฉบับเดียวกัน

ความต่างระดับ 20 สตางค์ต่อฟองฟังดูน้อย แต่ในฟาร์มที่เก็บไข่ได้วันละ 3,000 ฟอง เท่ากับ 600 บาทต่อวัน หรือราว 18,000 บาทต่อเดือน ซึ่งมากพอที่จะเปลี่ยนผลประกอบการของฟาร์มขนาดเล็กทั้งฟาร์ม

คิดรายได้ต่อแผงเทียบต้นทุนอาหาร

แผงมาตรฐานบรรจุ 30 ฟอง ดังนั้นสูตรพื้นฐานที่ควรใช้ทุกสัปดาห์คือ

• รายได้ต่อแผง = ราคาต่อฟอง × 30
• รายได้รวมต่อวัน = จำนวนฟองที่เก็บได้ × ราคาต่อฟอง
• ต้นทุนอาหารต่อวัน = จำนวนแม่ไก่ × ปริมาณอาหารต่อตัวต่อวัน × ราคาอาหารไก่ไข่ต่อกิโลกรัม
• ส่วนต่างต่อวัน = รายได้รวมต่อวัน − ต้นทุนอาหารต่อวัน − ต้นทุนอื่นต่อวัน

ปริมาณอาหารที่แม่ไก่ไข่กินต่อวันขึ้นกับสายพันธุ์ อายุ และอุณหภูมิในโรงเรือน ให้ยึดคำแนะนำของบริษัทพันธุ์สัตว์ที่คุณซื้อลูกไก่มาเป็นหลัก ไม่ใช่ตัวเลขที่ได้ยินต่อกันมา และให้ชั่งอาหารที่ใช้จริงต่อวันอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้งเพื่อยืนยัน เพราะอาหารคือต้นทุนก้อนใหญ่ที่สุดของการเลี้ยงไก่ไข่ การประมาณพลาดเพียงเล็กน้อยทำให้คำนวณกำไรผิดทั้งเดือน

เมื่อมีตัวเลขครบแล้ว ให้ใส่ลงในเครื่องมือคำนวณกำไรฟาร์มไข่ไก่เพื่อดูว่าที่ราคาปัจจุบัน ฟาร์มยังมีส่วนต่างเหลือหรือไม่ และถ้าราคาลดลงอีกกี่สตางค์ต่อฟองจึงจะถึงจุดคุ้มทุน ตัวเลขนี้คือสิ่งที่ควรรู้ก่อนเข้าไปคุยราคากับผู้ค้า ไม่ใช่หลังจากนั้น

ช่วงไหนชะลอขายได้ ช่วงไหนห้ามชะลอ

ไข่ไก่ต่างจากพืชไร่ตรงที่ชะลอขายได้จำกัดมาก เพราะคุณภาพภายในฟองลดลงทุกวันที่เก็บไว้ ทั้งความข้นของไข่ขาวและน้ำหนักที่ระเหยหายไป ยิ่งเก็บในที่อุณหภูมิสูงยิ่งเสื่อมเร็ว

• พอชะลอได้สั้น ๆ เมื่อรู้แน่ว่าราคาจะปรับขึ้นในอีกหนึ่งถึงสองวัน และมีที่เก็บที่เย็นและสะอาดเพียงพอ
• ไม่ควรชะลอ ในช่วงอากาศร้อนจัด เพราะคุณภาพตกเร็วจนส่วนต่างราคาที่รอไม่คุ้มกับไข่ที่ถูกตีกลับ
• ไม่ควรชะลอ เมื่อพื้นที่เก็บไม่พอจนต้องวางแผงซ้อนสูงเกินไป ซึ่งทำให้ไข่ชั้นล่างแตกและร้าว
• ควรเร่งระบาย เมื่อเห็นสัญญาณว่าผลผลิตทั้งพื้นที่กำลังออกพร้อมกัน เพราะราคามักอ่อนตัวต่อเนื่องหลายวัน

สิ่งที่ทำได้ผลกว่าการเก็งราคาคือการลดไข่เสียหาย เก็บไข่ให้ถี่ขึ้นในวันที่อากาศร้อน คัดไข่ร้าวออกก่อนบรรจุแผง และตรวจรังไข่กับพื้นโรงเรือนไก่ไข่ให้แห้งสะอาด เพราะไข่สกปรกถูกลดราคาหรือถูกตีกลับได้ทันทีในหลายจุดรับซื้อ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องราคาไข่

• เอาราคาปลีกแยกเบอร์ในตลาดสดมาเทียบกับราคาคละหน้าฟาร์ม แล้วสรุปว่าถูกกดราคา ทั้งที่เป็นคนละสินค้าคนละขั้นตอน
• ไม่รู้สัดส่วนเบอร์ไข่ของฝูงตัวเอง จึงต่อรองราคาไม่ได้เพราะไม่มีข้อมูลยืนยันว่าไข่ของตนเป็นเบอร์ใหญ่จริง
• ชั่งไข่เป็นกิโลกรัมแล้วคิดว่าเทียบกับราคาต่อฟองได้ ซึ่งทำให้คำนวณรายได้คลาดเคลื่อน เพราะเบอร์ไข่ต่างกันจำนวนฟองต่อกิโลกรัมก็ต่างกัน
• เก็บไข่สะสมรอราคาขึ้นหลายวัน โดยไม่มีห้องเก็บที่เหมาะสม ทำให้คุณภาพตกและถูกตัดราคามากกว่าส่วนต่างที่รอได้
• ไม่คิดต้นทุนอาหารเป็นรายวัน ทำให้รู้ตัวช้าว่าฟาร์มขาดทุนมาหลายสัปดาห์แล้ว
• ใช้ราคาประกาศเก่าที่แชร์ต่อกันในกลุ่มไลน์ โดยไม่ตรวจวันที่ ซึ่งทำให้คุยราคากับผู้ค้าโดยอิงตัวเลขที่หมดอายุแล้ว

สรุป

ราคาไข่ไก่ที่ประกาศคือราคาไข่คละหน้าฟาร์ม ไม่ใช่ราคาแยกเบอร์ และไม่ใช่ราคาปลีกในตลาด สิ่งที่ทำให้ฟาร์มสองแห่งได้ราคาต่างกันในวันเดียวกันคือสัดส่วนเบอร์ไข่ซึ่งผูกกับอายุฝูงโดยตรง ส่วนต่างระดับหลักสิบสตางค์ต่อฟองกลายเป็นเงินหลักหมื่นบาทต่อเดือนเมื่อคูณด้วยปริมาณจริง ดังนั้นก่อนคุยราคาควรรู้สองตัวเลขคือสัดส่วนเบอร์ไข่ของฝูงและต้นทุนอาหารต่อวัน แล้วเช็กราคาอ้างอิงล่าสุดพร้อมวันที่กำกับทุกครั้งก่อนตกลงขาย

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) — มาตรฐานสินค้าเกษตรเรื่องไข่ไก่ รวมถึงเกณฑ์การแบ่งขนาดตามน้ำหนักต่อฟอง
• 📄กรมปศุสัตว์ — ข้อมูลปริมาณแม่ไก่ยืนกรง การจัดการฟาร์มไก่ไข่ และมาตรฐานฟาร์ม
• 📄กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ — ราคาไข่ไก่หน้าฟาร์มและราคาขายปลีกแยกเบอร์ในตลาด
• 📄สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) — ราคาที่เกษตรกรขายได้รายจังหวัดและต้นทุนการผลิตไข่ไก่

อ่านบทความอื่นในหมวดตลาดและการขายเพื่อวางแผนช่องทางจำหน่ายผลผลิตปศุสัตว์ให้ครบทุกทาง

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ