ราคาหมูหน้าฟาร์มวันนี้ประกาศที่ไหน อ่านยังไงก่อนตกลงขาย

คำตอบเร็ว: ราคาสุกรขุนมีชีวิตหน้าฟาร์มใช้ราคาแนะนำที่สมาคมผู้เลี้ยงสุกรแห่งชาติและสมาคมผู้เลี้ยงสุกรรายภาคประกาศเป็นหลัก โดยประกาศเป็นรายสัปดาห์และยึดรอบวันพระเป็นจุดเปลี่ยนราคาตามธรรมเนียมการค้าสุกร แต่ละภาคมีตัวเลขไม่เท่ากันเพราะต้นทุนและปริมาณหมูต่างกัน ราคานั้นคือราคาแนะนำ ไม่ใช่ราคาที่ต้องจ่ายตามกฎหมาย ราคาจริงที่พ่อค้าเสนอจึงต่ำกว่าได้ตามคุณภาพซาก น้ำหนักตัว และค่าขนส่ง ก่อนตกลงขายต้องแยกให้ออกว่าตัวเลขที่คุยกันเป็นราคาหน้าฟาร์มหรือราคาเขียง

ผู้เลี้ยงหมูรายย่อยมักเจอปัญหาเดียวกันคือ เห็นตัวเลขราคาหมูในข่าวแล้วคิดว่านั่นคือเงินที่จะได้ พอพ่อค้ามาจับจริงกลับได้น้อยกว่าที่คิดหลายพันบาทต่อคันรถ ความต่างนี้ไม่ได้มาจากเรื่องเดียว แต่มาจากสามเรื่องซ้อนกัน คือราคาที่ประกาศเป็นคนละชั้นกับราคาที่จ่าย น้ำหนักที่ชั่งไม่ใช่น้ำหนักที่จ่ายเงิน และคุณภาพหมูของคุณเองอาจไม่ได้อยู่ในเกรดที่ราคาแนะนำหมายถึง

ใครเป็นคนประกาศราคาหมู และประกาศเมื่อไร

สมาคมผู้เลี้ยงสุกรแห่งชาติและสมาคมรายภาค

ราคาที่ผู้เลี้ยงใช้อ้างอิงกันในวงการคือราคาแนะนำสุกรขุนมีชีวิตหน้าฟาร์ม ที่สมาคมผู้เลี้ยงสุกรแห่งชาติเผยแพร่ พร้อมกับตัวเลขแยกรายภาค เช่น ภาคตะวันตก ภาคตะวันออก ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ เหตุที่ต้องแยกภาคเพราะต้นทุนอาหาร ระยะทางไปโรงเชือด และปริมาณหมูในแต่ละพื้นที่ไม่เท่ากัน ภาคที่มีหมูล้นจะมีราคาต่ำกว่าภาคที่หมูขาด

จุดที่คนมักเข้าใจผิดคือคำว่า "ราคาแนะนำ" มันคือราคาที่สมาคมเห็นว่าเหมาะสมกับต้นทุนในช่วงนั้น ไม่ใช่ราคาควบคุมที่ผู้ซื้อต้องจ่ายตามนั้น ดังนั้นการยื่นประกาศให้พ่อค้าดูแล้วบอกว่าต้องจ่ายเท่านี้จึงไม่ได้ผล สิ่งที่ประกาศนี้ให้คุณจริง ๆ คือฐานอ้างอิงว่าตลาดสัปดาห์นี้อยู่ระดับไหน และคุณกำลังถูกเสนอต่ำกว่าฐานมากผิดปกติหรือไม่

หน่วยงานราชการที่ควรเช็กควบคู่

• กรมการค้าภายใน ติดตามราคาสุกรมีชีวิตและราคาเนื้อสุกรชำแหละในตลาด ใช้ดูว่าราคาปลายทางกับราคาหน้าฟาร์มถ่างกันผิดปกติหรือเปล่า
• สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร รายงานราคาที่เกษตรกรขายได้จริงรายจังหวัด เป็นตัวเลขที่สะท้อนเงินในมือมากกว่าราคาแนะนำ
• กรมปศุสัตว์ เป็นแหล่งข้อมูลด้านปริมาณการผลิต สถานการณ์โรคระบาด และมาตรการเคลื่อนย้ายสัตว์ ซึ่งส่งผลต่อราคาโดยตรงเมื่อมีการจำกัดการเคลื่อนย้ายข้ามเขต

ข้อควรระวัง: ราคาสุกรเปลี่ยนตามรอบสัปดาห์และตามสถานการณ์โรคระบาดซึ่งเปลี่ยนเร็วมาก บทความนี้จึงไม่ระบุตัวเลขราคาของสัปดาห์ใด ให้เปิดดูประกาศล่าสุดของสมาคมผู้เลี้ยงสุกรและสอบถามราคารับซื้อในพื้นที่ก่อนตกลงขายทุกครั้ง

ราคาแนะนำ ราคาหน้าฟาร์ม ราคาเขียง ต่างกันตรงไหน

เหตุผลที่ราคาเขียงสูงกว่าราคาหน้าฟาร์มหลายเท่าไม่ใช่เพราะมีคนกินส่วนต่างทั้งหมด แต่เพราะหมูมีชีวิตหนึ่งตัวให้เนื้อแดงที่ขายได้จริงน้อยกว่าน้ำหนักตัวมาก ส่วนที่เหลือเป็นกระดูก หนัง เครื่องใน และส่วนสูญเสีย บวกด้วยค่าเชือด ค่าขนส่งเย็น ค่าเช่าแผง และการสูญเสียจากเนื้อที่ขายไม่หมดในวันนั้น

พ่อค้าหักอะไรบ้างก่อนจ่ายเงิน

นี่คือจุดที่ทำให้ตัวเลขในใจกับตัวเลขในมือไม่ตรงกัน รายการที่พบบ่อย

• ค่าขนส่งและค่ารถ ยิ่งฟาร์มอยู่ไกลจากโรงเชือด ส่วนหักยิ่งสูง ฟาร์มเล็กที่ไม่เต็มคันรถมักถูกหักต่อตัวมากกว่า
• น้ำหนักที่หายระหว่างขนส่ง หมูจะเสียน้ำหนักจากการขับถ่ายและความเครียดระหว่างทาง ถ้าตกลงชั่งปลายทาง น้ำหนักที่ใช้จ่ายเงินจะน้อยกว่าที่ชั่งหน้าฟาร์ม ต้องคุยให้ชัดตั้งแต่ต้นว่าชั่งที่ไหน
• หมูที่บาดเจ็บหรือตายระหว่างทาง ต้องตกลงล่วงหน้าว่าใครรับความเสี่ยงส่วนนี้ เพราะเป็นสาเหตุของการทะเลาะหลังส่งบ่อยที่สุด
• หมูคัดหรือหมูที่ไม่ได้เกรด เช่น หมูผอม หมูอ้วนเกินเกณฑ์ หมูขาแข็ง หรือมีฝี จะถูกตีราคาต่ำกว่าราคาหลัก
• ค่านายหน้า ในบางพื้นที่คิดเป็นบาทต่อตัวหรือเป็นสัดส่วนของยอด ต้องถามให้ชัดว่ารวมอยู่ในราคาที่เสนอแล้วหรือหักเพิ่ม
• เงื่อนไขการชำระเงิน การจ่ายเชื่อ 7 ถึง 15 วันมีต้นทุนแฝงและมีความเสี่ยงหนี้สูญ ควรถือเป็นส่วนหนึ่งของการต่อรองราคา ไม่ใช่เรื่องแยกกัน

ทางแก้ที่ได้ผลจริงคือทำข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรสั้น ๆ ก่อนวันจับ ระบุสี่อย่างคือ ราคาต่อกิโลกรัม จุดที่ใช้ชั่ง เกณฑ์หมูคัด และกำหนดชำระเงิน แค่นี้ก็ตัดข้อพิพาทไปได้เกือบทั้งหมด

จังหวะขายตามน้ำหนัก จุดที่คนส่วนใหญ่พลาด

ผู้เลี้ยงหลายคนคิดว่าเลี้ยงต่ออีกสองสัปดาห์ให้หมูหนักขึ้นย่อมได้เงินมากขึ้น ซึ่งจริงเฉพาะด้านรายได้ แต่ไม่จริงเมื่อคิดรวมต้นทุน เพราะยิ่งหมูตัวใหญ่ขึ้น อัตราแลกเนื้อจะแย่ลง คือกินอาหารมากขึ้นต่อการเพิ่มน้ำหนักหนึ่งกิโลกรัม

หลักคิดที่ใช้ได้

1. รู้ช่วงน้ำหนักที่ตลาดในพื้นที่ต้องการ โรงเชือดแต่ละแห่งมีช่วงน้ำหนักที่ให้ราคาเต็ม ถ้าเกินหรือขาดจากช่วงนั้นจะถูกตัดราคา ให้ถามเกณฑ์ของผู้รับซื้อประจำไว้ล่วงหน้า อย่าเดา
2. คำนวณต้นทุนอาหารต่อน้ำหนักที่เพิ่ม ถ้าหมูช่วงท้ายต้องกินอาหารหลายกิโลกรัมเพื่อเพิ่มน้ำหนักหนึ่งกิโลกรัม ให้เอาจำนวนนั้นคูณราคาอาหารหมูขุนต่อกิโลกรัม แล้วเทียบกับราคาขายต่อกิโลกรัม ถ้าต้นทุนส่วนเพิ่มสูงกว่าราคาขาย การเลี้ยงต่อคือการขาดทุนเพิ่ม
3. นับต้นทุนคงที่ที่เดินอยู่ทุกวัน ค่าแรง ค่าน้ำ ค่าไฟ และค่าเสียโอกาสของโรงเรือนที่ยังลงหมูรุ่นใหม่ไม่ได้ ต้องนับรวมด้วย ไม่ใช่คิดแค่ค่าอาหาร
4. ดูสภาพฝูงจริง ถ้าในรุ่นมีหมูหลายขนาด การทยอยจับตัวที่ได้น้ำหนักก่อนมักดีกว่ารอให้ทั้งเล้าถึงพร้อมกัน เพราะตัวที่โตแล้วจะกินอาหารไปเปล่า ๆ

ถ้าอยากเห็นตัวเลขของฟาร์มตัวเองชัด ๆ ให้เก็บข้อมูลอาหารที่ใช้ต่อรุ่นและน้ำหนักจับ แล้วคำนวณด้วยเครื่องมือคำนวณต้นทุนอาหารสัตว์ เมื่อรู้ต้นทุนเลี้ยงหมูขุนต่อกิโลกรัมของตัวเองแล้ว คุณจะตอบได้ทันทีว่าราคาที่พ่อค้าเสนอวันนี้อยู่เหนือหรือต่ำกว่าจุดคุ้มทุน ซึ่งเป็นคนละคำถามกับว่าราคานี้ถูกหรือแพงเมื่อเทียบกับสัปดาห์ก่อน

ราคาขึ้นลงตามฤดูและเทศกาล

ราคาหมูมีจังหวะซ้ำ ๆ ที่ผู้เลี้ยงเก๋าใช้วางแผนลงรุ่น

• ช่วงอากาศร้อนจัด หมูกินอาหารลดลงและโตช้าลง ผลผลิตเข้าตลาดน้อยลงในช่วงถัดมา ขณะที่ต้นทุนต่อตัวสูงขึ้นเพราะต้องจัดการความร้อนในโรงเรือน
• ช่วงเทศกาลกินเจ ความต้องการบริโภคเนื้อหมูลดลงชัดเจนในช่วงสั้น ๆ แล้วมักฟื้นหลังจบเทศกาล
• ช่วงเปิดเทอมและเทศกาลปลายปี ความต้องการจากร้านอาหารและโรงเรียนสูงขึ้น
• ช่วงที่มีข่าวโรคระบาดในสัตว์ ราคาผันผวนแรงทั้งสองทาง ทั้งจากมาตรการควบคุมการเคลื่อนย้ายและจากการเร่งระบายหมูของฟาร์มในพื้นที่เสี่ยง

สิ่งที่ต้องระวังคือ อย่าวางแผนลงรุ่นโดยอิงราคาช่วงเทศกาลเป็นหลัก เพราะกว่าหมูรุ่นที่ลงวันนี้จะถึงน้ำหนักจับก็ผ่านไปหลายเดือน สถานการณ์ราคาเปลี่ยนไปแล้ว การวางแผนที่ทนทานกว่าคือคุมต้นทุนอาหารและอัตราการสูญเสียให้ต่ำ เพื่อให้ฟาร์มอยู่รอดได้แม้ในรอบที่ราคาไม่เป็นใจ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยก่อนตกลงขายหมู

• เอาราคาเขียงมาคูณน้ำหนักหมูมีชีวิต แล้วสรุปว่าถูกกดราคา ทั้งที่เป็นคนละฐานน้ำหนักและคนละขั้นตอนของห่วงโซ่
• ไม่ตกลงจุดชั่งล่วงหน้า ทำให้เถียงกันเรื่องน้ำหนักที่หายไประหว่างทางทุกครั้งที่จับ
• ใช้ราคาแนะนำของภาคอื่น มาเถียงกับพ่อค้าในพื้นที่ตัวเอง ซึ่งไม่มีน้ำหนักเพราะค่าขนส่งไม่เท่ากัน
• เลี้ยงเกินช่วงน้ำหนักที่ตลาดรับ เพราะรอราคาขึ้น จนถูกตัดราคาเรื่องหมูอ้วนเกินเกณฑ์
• ไม่รู้ต้นทุนต่อกิโลกรัมของตัวเอง จึงตัดสินใจขายด้วยความรู้สึกว่าราคาถูกหรือแพง แทนที่จะรู้ว่ากำไรหรือขาดทุน
• ขายเชื่อโดยไม่มีเอกสาร กับผู้รับซื้อที่เพิ่งรู้จัก ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของหนี้สูญในฟาร์มรายย่อย

สรุป

ราคาหมูหน้าฟาร์มที่ควรใช้อ้างอิงคือราคาแนะนำรายภาคของสมาคมผู้เลี้ยงสุกร ซึ่งประกาศรายสัปดาห์และเป็นเพียงฐานเทียบ ไม่ใช่ราคาบังคับ ก่อนตกลงขายต้องแยกให้ออกระหว่างราคาหน้าฟาร์ม ราคาซาก และราคาเขียง ตกลงจุดชั่ง เกณฑ์หมูคัด และกำหนดชำระเงินเป็นลายลักษณ์อักษร และที่สำคัญที่สุดคือต้องรู้ต้นทุนเลี้ยงหมูขุนต่อกิโลกรัมของฟาร์มตัวเอง เพราะนั่นคือเส้นเดียวที่บอกได้ว่าราคาวันนี้ควรขายหรือควรรอ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄สมาคมผู้เลี้ยงสุกรแห่งชาติ — ราคาแนะนำสุกรขุนมีชีวิตหน้าฟาร์มรายสัปดาห์และราคารายภาค
• 📄กรมปศุสัตว์ — ข้อมูลการผลิตสุกร มาตรการควบคุมโรคระบาด และการเคลื่อนย้ายสัตว์
• 📄กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ — ราคาสุกรมีชีวิตและราคาเนื้อสุกรชำแหละในตลาด
• 📄สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) — ราคาที่เกษตรกรขายได้รายจังหวัดและต้นทุนการผลิตสุกร

ดูบทความอื่นในหมวดตลาดและการขายเพื่อเปรียบเทียบช่องทางจำหน่ายผลผลิตปศุสัตว์ประเภทอื่น

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ