เกษตรกรไทย
ปลูกพืชเผยแพร่ 6 ตุลาคม 2569

เดือนธันวาคมปลูกผักอะไรดี หนาวจัดผักชนิดไหนโตดีและควรเลี่ยงอะไร

ธันวาคมปลูกผักอะไรดี ดูอายุเก็บเกี่ยวผักบุ้งจีน ผักชี คะน้า ผักกาดหัว จากเอกสารกรมส่งเสริมการเกษตร พร้อมข้อควรระวังเมื่อเอลนีโญอาจทำให้ฤดูหนาวอุ่นกว่าปกติ

เดือนธันวาคมปลูกผักอะไรดี หนาวจัดผักชนิดไหนโตดีและควรเลี่ยงอะไร

คำตอบสั้น ๆ

ธันวาคมลงผักอายุสั้นได้หลายชนิด แต่ปีนี้มีการคาดการณ์ว่าฤดูหนาวอาจอุ่นกว่าปกติจากเอลนีโญ บทความนี้เทียบอายุเก็บเกี่ยวและวิธีวางแผนแบ่งรุ่นปลูกอย่างปลอดภัย

คำตอบเร็ว: ธันวาคมเป็นช่วงที่ผักหน้าหนาวลงแปลงได้ดี กรมส่งเสริมการเกษตรระบุผักที่เติบโตดีในฤดูหนาว (ต.ค.-ม.ค.) เช่น ผักสลัด กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก กุยช่าย ขึ้นฉ่าย แครอท กระเทียม หอมแดง มะเขือเทศ และถั่วลันเตา ถ้าอยากได้เงินเร็วให้เลือกผักอายุสั้นที่กรมส่งเสริมการเกษตรระบุอายุเก็บเกี่ยวไว้ เช่น ผักบุ้งจีน 20-25 วัน ผักชี 40-50 วัน คะน้า 45-55 วัน ส่วนปีนี้ (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569) มีการคาดการณ์ว่าเอลนีโญอาจทำให้ฤดูหนาวอุ่นกว่าปกติ จึงไม่ควรวางใจว่าจะหนาวจัดทุกคืน ให้เผื่อผักที่ทนอากาศไม่เย็นจัดไว้ด้วย

ธันวาคมปีนี้อาจไม่หนาวเท่าปีก่อน ๆ

ภาพประกอบ ธันวาคมปีนี้อาจไม่หนาวเท่าปีก่อน ๆ

คนปลูกผักหลายคนรอลมหนาวเพื่อลงผักสลัด กะหล่ำ และผักกลุ่มชอบเย็น แต่ปี 2569 มีข้อมูลที่ควรรู้ก่อนวางแผน

  • Thai PBS Policy Watch รายงานว่าช่วงธันวาคม 2569 ถึงกุมภาพันธ์ 2570 อุณหภูมิมีแนวโน้มสูงกว่าค่าปกติเล็กน้อย และโอกาสเกิดเอลนีโญอยู่ที่ราว 96-98%
  • MGR Online อ้างการคาดการณ์ของ NOAA ว่ามีโอกาส 63% ที่เอลนีโญจะแรงมากช่วงพฤศจิกายน 2569 ถึงมกราคม 2570 และอาจทำให้ฤดูหนาวไม่หนาวเท่าที่เคย

สองแหล่งนี้เป็นการคาดการณ์ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงล่วงหน้า และผู้เขียนไม่ใส่ตัวเลขอุณหภูมิของแต่ละพื้นที่ เพราะแต่ละภาคแต่ละจังหวัดต่างกันมาก ให้ติดตามประกาศพยากรณ์อากาศของกรมอุตุนิยมวิทยาในจังหวัดท่านเป็นระยะ วิธีรับมือที่ใช้ได้จริงคือ ไม่ลงผักกลุ่มชอบเย็นจัดทั้งหมดในครั้งเดียว แบ่งปลูกเป็นรุ่นละ 1-2 สัปดาห์ และเก็บผักที่ทนอากาศอุ่นกว่าไว้เป็นตัวสำรอง

ผักที่ปลูกธันวาคมแล้วเก็บเกี่ยวเร็ว เทียบอายุและระยะปลูก

ตารางนี้ใช้ตัวเลขจากเอกสารกรมส่งเสริมการเกษตร (คู่มือผักสวนครัว) เท่าที่ผู้เขียนตรวจได้จากเอกสารต้นฉบับ ตัวเลขเป็นของพันธุ์ที่เอกสารระบุ ไม่ใช่ทุกพันธุ์ที่ขายในตลาด ให้ดูอายุจริงที่ซองเมล็ดของท่านควบคู่

ผักอายุเก็บเกี่ยวตามเอกสารระยะปลูก / อัตราเมล็ดข้อสังเกตจากเอกสาร
ผักบุ้งจีน (พันธุ์ยอดไผ่ 9)20-25 วันหว่านเมล็ด 13-15 กก./ไร่ ยกแปลงสูงราว 30 ซม. กว้าง 120 ซม.ชอบดินชุ่มชื้นแต่ไม่แฉะขัง รดน้ำวันละ 1-2 ครั้ง
คะน้า (พันธุ์บางบัวทอง 35)45-55 วัน (ยอดคะน้าอ่อนราว 30 วัน)ถอนแยกให้ต้นห่างราว 20 ซม. เมล็ด 1-1.5 กก./ไร่ (ในเอกสารเดียวกันมีตัวเลขเมล็ด 2 กก./ไร่ในหัวข้อวิธีปลูก จึงควรยึดซองเมล็ดหรือเกษตรอำเภอ)ถอนแยกเมื่อกล้าอายุ 15-20 วัน ต้องการน้ำสม่ำเสมอ
ผักกาดหัว (หัวไชเท้า พันธุ์ไวท์ร็อคเก็ต)50-60 วัน (หัวข้อเก็บเกี่ยวทั่วไประบุราว 42-60 วัน)ระยะหลุม ~25 ซม. ระยะแถว ~30 ซม. หว่าน 2-3 กก./ไร่ถึงอายุแล้วให้รีบเก็บ ปล่อยไว้เกินหัวจะเสียคุณภาพ
ผักชี (พันธุ์สายสมร)40-50 วันหว่านเมล็ด 5-6 กก./ไร่ ไถลึก 15-20 ซม. แช่เมล็ด 1 คืน หลังบดให้แตกไม่ชอบน้ำมาก น้ำมากเกินไปทำให้เน่า

ตัวเลขข้างต้นเป็นของเอกสารกรมส่งเสริมการเกษตรที่ผู้เขียนเปิดอ่านเอง ส่วนผักสลัด กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก ขึ้นฉ่าย มะเขือเทศ แครอท อายุเก็บเกี่ยวและระยะปลูกของแต่ละพันธุ์ต่างกันมาก ผู้เขียนไม่พบตัวเลขจากแหล่งทางการที่เปิดตรวจได้ทัน จึงไม่ใส่ในบทความ ให้ดูที่ซองเมล็ดและสอบถามเกษตรอำเภอ

เลือกผักตามสถานการณ์ของท่าน

สถานการณ์แนวเลือกเหตุผลสั้น ๆ
อยากได้เงินหมุนเร็ว ที่ดินน้อยผักบุ้งจีน ผักชี คะน้าอายุเก็บเกี่ยว 20-55 วัน ลงแปลงเล็กได้
มีน้ำจำกัดเลือกแปลงเล็ก คลุมดิน ให้น้ำเช้าหรือเย็นกรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำให้น้ำเช้าหรือเย็น ไม่ให้น้ำตอนแดดจัด และให้มีวัสดุคลุมแปลง
ต้องการพืชหัวหรือเก็บได้นานขึ้นหอมแดง กระเทียม แครอท ผักกาดหัวอยู่ในรายการผักฤดูหนาวของกรมส่งเสริมการเกษตร
ฤดูหนาวอุ่นกว่าปกติผักใบอายุสั้นที่ไม่ต้องการเย็นจัดมาก เช่น ผักบุ้งจีน ผักชี คะน้าตามที่เอกสารกรมส่งเสริมการเกษตรระบุเรื่องอายุและวิธีปลูก (ไม่ได้ระบุว่าทนอากาศเย็นหรืออุ่นเป็นพิเศษ ให้ปรับตามประสบการณ์ในพื้นที่)

แถวสุดท้ายเป็นข้อสังเกตเชิงปฏิบัติจากผู้เขียนเอง ไม่ได้มาจากเอกสารที่ระบุว่าพืชชนิดไหนทนอุ่นได้ดี ถ้าท่านมีแปลงทดลองปีก่อน ให้ใช้ข้อมูลของแปลงท่านเป็นหลัก

ผักที่ควรเลี่ยงหรือลงแต่น้อยในธันวาคมปีนี้

ผู้เขียนไม่พบรายการทางการที่ระบุชื่อผักที่ห้ามปลูกในธันวาคม ดังนั้นต่อไปนี้เป็นหลักคิดจากสถานการณ์ ไม่ใช่ข้อห้าม

  • ผักที่ต้องการเย็นจัดต่อเนื่อง เช่น กะหล่ำดอกและผักสลัดบางชนิด ถ้าฤดูหนาวอุ่นกว่าที่คาด ผลผลิตอาจไม่ตรงตามที่หวัง ให้ลงเป็นรุ่นเล็กก่อน แล้วดูผลรุ่นแรกก่อนขยาย
  • ผักที่ผู้ซื้อในพื้นที่ยังไม่มีตลาด ผักที่ท่านไม่เคยขายมาก่อน ควรถามพ่อค้าก่อนลง
  • ผักที่ลงพร้อมกันทั้งหมู่บ้าน หน้าหนาวผลผลิตออกตลาดปริมาณมาก ราคามักผันผวน ผู้เขียนไม่ใส่ราคาเพราะไม่มีแหล่งที่ระบุวันที่
  • แปลงที่น้ำไม่พอ ผักบุ้งจีนต้องการน้ำสม่ำเสมอ แต่ผักชีแช่ขังไม่ได้ ถ้าไม่มีน้ำให้พอ ให้ลดพื้นที่

ขั้นตอนลงแปลงผักอายุสั้นในธันวาคม

  1. ตรวจน้ำและตลาดก่อน ถามผู้รับซื้อว่าเดือนที่ผักออกจะรับหรือไม่ และตรวจว่าแหล่งน้ำพอถึงเก็บเกี่ยว (ปีเอลนีโญควรเผื่อน้ำไว้)
  2. เตรียมดิน ผักบุ้งจีนในเอกสารกรมส่งเสริมการเกษตรไถลึก 30-40 ซม. ตากดิน 1-2 สัปดาห์ แล้วใส่ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก 2,000 กก./ไร่ ผักชีรากตื้นไถแค่ 15-20 ซม. ตากดิน 5-7 วัน
  3. ยกแปลง ตามเอกสาร ผักบุ้งจีนและผักกาดหัวยกแปลงสูงราว 30 ซม. กว้าง 120 ซม. คะน้ายกสูงราว 20 ซม. กว้าง 1.20 ม. ช่วยให้น้ำระบายง่าย
  4. หว่านหรือหยอดเมล็ด รดน้ำแปลงให้ชุ่มก่อน หว่านเมล็ดให้สม่ำเสมอ กลบบาง ๆ คลุมฟางบางชั้น แล้วรดน้ำ
  5. ถอนแยก คะน้าถอนเมื่อกล้า 15-20 วัน ผักกาดหัวถอนเมื่อต้นกล้างอก ~15 วันหรือมีใบจริง 2-3 ใบ เหลือหลุมละ 1 ต้น
  6. ดูแลน้ำและโรค ให้น้ำเช้าหรือเย็น ล้างใบเช้าและใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มาสม่ำเสมอตามที่กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำ หากพบศัตรูพืชให้กำจัดแต่เนิ่น ๆ ถ้าจำเป็นต้องใช้สารเคมี ให้ใช้ตามฉลากและคำแนะนำของเกษตรอำเภอ
  7. เก็บเกี่ยวตามอายุ ผักกาดหัวถึงอายุแล้วให้รีบเก็บ เพื่อไม่ให้คุณภาพตก

ตัวอย่างวางแผนแปลงเล็ก 1 งาน (ตัวอย่างสมมติ)

ตารางนี้เป็นตัวอย่างวิธีคิดเท่านั้น ไม่ใช่ข้อมูลของแปลงใดจริง ปริมาณเมล็ดคิดจากอัตราต่อไร่ในเอกสารกรมส่งเสริมการเกษตร โดยถือ 1 ไร่ = 4 งาน (หน่วยพื้นที่มาตรฐานไทย) ส่วนราคาเมล็ดและราคาขายท่านต้องกรอกเอง เพราะผู้เขียนไม่มีแหล่งราคาที่ระบุวันที่

รายการวิธีคิดตัวอย่างผลลัพธ์ต่อ 1 งาน
เมล็ดผักบุ้งจีน13-15 กก./ไร่ หาร 4ราว 3.25-3.75 กก.
เมล็ดผักชี5-6 กก./ไร่ หาร 4ราว 1.25-1.5 กก.
เมล็ดผักกาดหัว2-3 กก./ไร่ หาร 4ราว 0.5-0.75 กก.
ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก2,000 กก./ไร่ หาร 4ราว 500 กก.
ต้นทุนเมล็ดปริมาณเมล็ด x ราคาต่อกิโลกรัมที่ท่านซื้อจริงกรอกเอง
รายได้ปริมาณที่ขายได้ x ราคาที่ผู้รับซื้อให้ในวันนั้นกรอกเอง

ข้อสังเกตจากภาคสนาม คือคนที่เพิ่งเริ่มปลูกผักขายมักคำนวณเมล็ดและปุ๋ยแล้วลืมค่าแรงถอนแยก ค่าน้ำ และค่ามัดผัก ขอให้จดทุกรายการตั้งแต่รุ่นแรก เพื่อรู้ต้นทุนจริงของพื้นที่ตัวเอง

ผักสวนครัวหลังเกี่ยวข้าวและแซมสวนผลไม้

ถ้านาเพิ่งเกี่ยวข้าวเสร็จและมีน้ำพอ การปลูกผักอายุสั้นเป็นทางเลือก ผู้เขียนแยกเรื่องเลือกพืชและผลต่อรอบนาถัดไปไว้ใน ปลูกผักอายุสั้นหลังเก็บเกี่ยวข้าว ส่วนท่านที่ปลูกทุเรียนหรือไม้ผลต้นเล็กแล้วอยากแซมผัก ดูแนวคิดใน ปลูกผักอายุสั้นแซมสวนทุเรียนช่วงต้นเล็ก บทความนี้ไม่ซ้ำเนื้อหาสองเรื่องนั้น แต่ตอบเฉพาะเรื่องจังหวะเดือนธันวาคมและความเสี่ยงฤดูหนาวปีเอลนีโญ

ถ้าอยากมองภาพรวมทั้งปี ให้ดูแผนฟาร์มรายเดือนที่ ทำแผนฟาร์ม 12 เดือน ส่วนเดือนก่อนและหลังธันวาคม ผู้เขียนมีบทความ เดือนพฤศจิกายนปลูกผักอะไรดี และ เดือนมกราคมปลูกผักอะไรดี ไว้ต่อเนื่องกัน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ลงผักกลุ่มชอบเย็นจัดทั้งแปลงในครั้งเดียว โดยเชื่อว่าธันวาคมต้องหนาวทุกปี ทั้งที่ปีนี้มีการคาดการณ์ว่าอาจอุ่นกว่าปกติ
  • รดน้ำตอนแดดจัดหรือรดจนแฉะ ผักชีและผักอื่นเน่าได้ ตามที่กรมส่งเสริมการเกษตรเตือน
  • ปล่อยผักกาดหัวไว้เกินอายุเก็บเกี่ยว แทนที่จะรีบเก็บเมื่อถึงอายุ
  • ใช้อัตราเมล็ดหรืออายุเก็บเกี่ยวจากพันธุ์หนึ่งกับอีกพันธุ์ โดยไม่ดูซองเมล็ดของพันธุ์ที่ซื้อ
  • ไม่ถามตลาดก่อนลง แล้วต้องรับราคาตามที่ผู้ซื้อเสนอตอนผักออกพร้อมกันทั้งพื้นที่
  • ใช้สารเคมีโดยไม่อ่านฉลาก ทั้งที่แนวทางกรมส่งเสริมการเกษตรให้หลีกเลี่ยงถ้าไม่จำเป็น และใช้ตามอัตราที่กำหนด

สรุป

ธันวาคมลงผักอายุสั้นได้ดี โดยเฉพาะผักบุ้งจีน ผักชี คะน้า และผักกาดหัว ซึ่งกรมส่งเสริมการเกษตรระบุอายุเก็บเกี่ยวไว้ชัดเจน ปีนี้ให้เผื่อความเสี่ยงฤดูหนาวที่อาจอุ่นกว่าปกติ ด้วยการแบ่งปลูกเป็นรุ่นเล็ก ๆ และเลือกผักตามตลาดและน้ำที่ท่านมี ข้อมูล ณ ต.ค. 2569 ส่วนอายุและระยะปลูกของผักชนิดอื่น ให้ดูซองเมล็ดและสอบถามเกษตรอำเภอ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

  • 📄กรมส่งเสริมการเกษตร (ศูนย์วิทยบริการ) — คู่มือผักสวนครัว — อายุเก็บเกี่ยว ระยะปลูก อัตราเมล็ด ผักบุ้งจีน คะน้า ผักกาดหัว ผักชี (https://esc.doae.go.th/wp-content/uploads/2015/02/veg-soun-krou.pdf)
  • 📄ศูนย์วิทยบริการเพื่อส่งเสริมการเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร — ฤดูหนาวปลูกผักอะไรดี รายการผักและวิธีดูแล 5 ข้อ (https://esc.doae.go.th/ปลูกผักฤดูหนาว/)
  • 📄Thai PBS Policy Watch — แนวโน้มอุณหภูมิ ธ.ค. 2569-ก.พ. 2570 และโอกาสเอลนีโญ (https://policywatch.thaipbs.or.th/article/environment-199)
  • 📄MGR Online — การคาดการณ์ NOAA เอลนีโญแรงมาก พ.ย. 2569-ม.ค. 2570 (https://mgronline.com/uptodate/detail/9690000057960)

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ

เครื่องมือช่วยคำนวณที่เกี่ยวข้อง

อ่านต่อในหัวข้อใกล้เคียง

บทความชุดเดียวกันและเรื่องต่อยอดที่ช่วยให้เห็นภาพครบขึ้น

สินค้าที่อาจเป็นประโยชน์

หากคุณยังไม่รู้จะเริ่มหาอุปกรณ์หรือปัจจัยการผลิตที่เกี่ยวข้องยังไง สินค้าด้านล่างนี้อาจช่วยให้คุณไม่ต้องเสียเวลาหาใหม่

กรงไก่ขนาดใหญ่ กรงไก่ชน กรง ไก่ไข่ กรงกระต่าย กรงแมว กรงสุนัข โรงเพาะชำ โรงเรือน เลี้ยงนก กรงนก เล้าไก่ ปลูกผัก มีตาข่าย

กรงไก่ขนาดใหญ่ กรงไก่ชน กรง ไก่ไข่ กรงกระต่าย กรงแมว กรงสุนัข โรงเพาะชำ โรงเรือน เลี้ยงนก กรงนก เล้าไก่ ปลูกผัก มีตาข่าย

ดูรายละเอียด
ชุดพร้อมปลูกผักไฮโดรโปนิกส์ 15ช่อง กล่องปลูกไฮโดร กล่องโฟม ปลูกผัก ไฮโดรโปนิกส์ hydroponics ชุดกล่องปลูกผัก

ชุดพร้อมปลูกผักไฮโดรโปนิกส์ 15ช่อง กล่องปลูกไฮโดร กล่องโฟม ปลูกผัก ไฮโดรโปนิกส์ hydroponics ชุดกล่องปลูกผัก

ดูรายละเอียด
ชุดพร้อมปลูกผักไฮโดรโปนิกส์ 20ช่อง กล่องปลูกไฮโดร กล่องโฟม ปลูกผัก ไฮโดรโปนิกส์ hydroponics ชุดกล่องปลูกผัก

ชุดพร้อมปลูกผักไฮโดรโปนิกส์ 20ช่อง กล่องปลูกไฮโดร กล่องโฟม ปลูกผัก ไฮโดรโปนิกส์ hydroponics ชุดกล่องปลูกผัก

ดูรายละเอียด

คำถามที่พบบ่อย

เดือนธันวาคมปลูกผักอะไรได้เร็วที่สุด

ตามเอกสารกรมส่งเสริมการเกษตรที่ผู้เขียนตรวจ ผักบุ้งจีนพันธุ์ยอดไผ่ 9 เก็บผลผลิตได้ภายใน 20-25 วัน ผักชีพันธุ์สายสมรเก็บได้ราว 40-50 วัน และคะน้าพันธุ์บางบัวทอง 35 เก็บได้ราว 45-55 วัน (ยอดคะน้าอ่อนราว 30 วัน) ตัวเลขเป็นของพันธุ์ที่ระบุ ให้ดูซองเมล็ดของท่านด้วย

ปีนี้ธันวาคมจะหนาวจัดไหม

จากรายงานที่ผู้เขียนพบ Thai PBS Policy Watch ระบุว่าช่วงธันวาคม 2569 ถึงกุมภาพันธ์ 2570 อุณหภูมิมีแนวโน้มสูงกว่าปกติเล็กน้อย และ MGR Online อ้างการคาดการณ์ของ NOAA ว่าอาจไม่หนาวเท่าที่เคย แต่เป็นการคาดการณ์ ให้ติดตามประกาศกรมอุตุนิยมวิทยาในจังหวัดของท่านเป็นระยะ

ผักอะไรที่กรมส่งเสริมการเกษตรบอกว่าโตดีหน้าหนาว

กรมส่งเสริมการเกษตรระบุ (ช่วงต.ค.-ม.ค.) ผักสลัด กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก กุยช่าย ขึ้นฉ่าย แครอท กระเทียม หอมแดง มะเขือเทศ ถั่วลันเตา และพริกยักษ์ เป็นต้น

ควรให้น้ำผักตอนไหนช่วงหน้าหนาว

แนะนำให้น้ำช่วงเช้าหรือเย็น ไม่ควรให้น้ำตอนแดดจัด และอย่าให้น้ำมากเกินไปจนแฉะ เพราะพืชเน่าตายได้ ตามที่ศูนย์วิทยบริการเพื่อส่งเสริมการเกษตรของกรมส่งเสริมการเกษตรอธิบายไว้

ผักชีควรเตรียมเมล็ดอย่างไรก่อนหว่าน

เอกสารกรมส่งเสริมการเกษตรให้บดเมล็ดให้แตกก่อน แล้วแช่น้ำไว้ 1 คืน จากนั้นหว่านลงแปลงที่รดน้ำชุ่ม กลบบาง ๆ และคลุมฟางแห้ง ผักชีมีรากตื้นจึงไถลึกเพียง 15-20 ซม. ก็พอ

ราคาผักหน้าหนาวปีนี้เท่าไร

ณ ต.ค. 2569 ผู้เขียนไม่มีแหล่งราคาที่ระบุวันที่ จึงไม่ใส่ตัวเลข สิ่งที่บอกได้คือ ผักหน้าหนาวออกตลาดปริมาณมากตามที่กรมส่งเสริมการเกษตรระบุ ราคาจึงผันผวนตามฤดูและพื้นที่ ให้ถามตลาดหรือผู้รับซื้อในพื้นที่ท่านก่อนลงปลูก

← ดูบทความในหมวดนี้