ไปทำงานเกษตรเกาหลี (EPS) สิ่งที่ต้องรู้ก่อนเดินทาง

คำตอบเร็ว: การไปทำงานเกษตรหรือปศุสัตว์ที่เกาหลีใต้แบบถูกกฎหมายผ่านระบบ EPS (Employment Permit System) ต้องผ่านกรมการจัดหางานของไทยเท่านั้น ผู้สมัครต้องสอบภาษาเกาหลี EPS-TOPIK และผ่านการประเมินทักษะตามหลักเกณฑ์ก่อนจึงจะถูกขึ้นบัญชีรายชื่อให้นายจ้างเกาหลีเลือก รอบปี 2569 กรมการจัดหางานเปิดโควตาภาคเกษตรและปศุสัตว์ 1,000 อัตรา (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569) ใครอ้างว่าจ่ายเงินแล้วจะได้ไปทำงานทันที ให้ถือว่าเป็นสัญญาณหลอกลวง

ช่วงปลายปีทุกครั้งที่ข่าวสอบ EPS ออกมา จะมีคนในหมู่บ้านถามกันว่า "ลูกหลานไปเกาหลีทำสวนทำฟาร์มได้ไหม" บางบ้านขายวัวขายที่เพื่อหาเงินก้อน บางบ้านโดนนายหน้าเรียกเงินล่วงหน้าแล้วเงียบหาย เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับครอบครัวเกษตรกร เพราะงานเกษตรและปศุสัตว์ที่เกาหลีเป็นระบบจ้างงานตามสัญญา ซึ่งต่างจากการทำไร่ทำนาของครอบครัวเองอยู่มาก บทความนี้เรียบเรียงจากประกาศและข่าวจากหน่วยงานรัฐที่เปิดอ่านได้จริง และบอกตรง ๆ ในจุดที่ยังยืนยันตัวเลขไม่ได้ ผู้อ่านควรตรวจรายละเอียดล่าสุดกับกรมการจัดหางานก่อนตัดสินใจทุกครั้ง

EPS คืออะไร และต่างจากการไปทำงานแบบอื่นอย่างไร

EPS คือระบบที่รัฐบาลเกาหลีใต้ใช้จ้างแรงงานต่างชาติผ่านข้อตกลงระหว่างรัฐบาลกับรัฐบาล ฝั่งไทยหน่วยงานที่ดูแลคือกรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน ตามรายงานข่าวเรื่องการสอบรอบปี 2569 ระบุว่าการส่งแรงงานรูปแบบนี้เป็นแบบรัฐต่อรัฐ (G2G) ผ่านกรมการจัดหางานโดยตรง ไม่ผ่านนายหน้าเอกชน ซึ่งตรงกับจุดประสงค์ของระบบที่ต้องการตัดช่องทางเก็บค่าหัวคิวออกไป

ภาคงานที่เปิดให้แรงงานไทยตามข่าวมี 3 ประเภทกิจการ คือ อุตสาหกรรมการผลิต เกษตรและปศุสัตว์ และก่อสร้าง ภาคเกษตรและปศุสัตว์จึงเป็นเพียงหนึ่งในสามช่องทาง และโควตาน้อยกว่าภาคการผลิตพอสมควร ตัวเลขที่เปิดเผยในรอบปี 2569 แสดงไว้ในตารางด้านล่าง

ตัวเลขนี้มาจากรายงานข่าวเรื่องการสอบรอบ 17 ส.ค. - 15 ก.ย. 2569 ซึ่งระบุว่ามีผู้มีสิทธิเข้ารับการทดสอบทั้งสิ้น 13,127 คนในทั้งสามกิจการ แปลง่าย ๆ คือ ผู้สมัครมากกว่าโควตาหลายเท่า การผ่านสอบเพียงอย่างเดียวจึงไม่ได้แปลว่าจะได้เดินทาง เพราะหลังสอบยังต้องรอนายจ้างเกาหลีเลือกจากบัญชีรายชื่อ (ลองอ่านเรื่องสัญญาที่ต้องระวังเพิ่มได้ใน เซ็นสัญญาเกษตรพันธสัญญากับบริษัทแล้วพลาดอะไรบ่อย เพราะหลักการอ่านสัญญาก่อนเซ็นใช้ร่วมกันได้)

คุณสมบัติและการสอบ: ต้องผ่านอะไรบ้าง

จากประกาศของกรมการจัดหางานที่สื่อรายงานไว้ ผู้สมัครต้องผ่านการทดสอบสองส่วน ส่วนแรกคือการทดสอบภาษาเกาหลี EPS-TOPIK ส่วนที่สองคือการประเมินทักษะการทำงานตามหลักเกณฑ์คะแนน (Point System) จากนั้นจึงจะถูกขึ้นบัญชีรายชื่อเพื่อให้นายจ้างในเกาหลีพิจารณา รูปแบบข้อสอบที่มีรายงานคือ ส่วนฟังและส่วนอ่านอย่างละ 25 ข้อ เป็นแบบปรนัย 4 ตัวเลือก

เรื่องอายุและเงื่อนไขทั่วไป ประกาศรอบปี 2562 ที่ไทยโพสต์รายงานไว้ระบุว่าผู้สมัครอายุ 18-39 ปีบริบูรณ์ ไม่จำกัดวุฒิการศึกษา สายตาไม่บอดสี ร่างกายสมบูรณ์ และในรอบนั้นภาคเกษตรรับทั้งชายและหญิง ขณะที่ภาคการผลิตและก่อสร้างรับเฉพาะชาย อย่างไรก็ตามนั่นเป็นประกาศเมื่อหลายปีก่อน ทั้งเกณฑ์อายุและเพศที่เปิดรับอาจเปลี่ยนในแต่ละรอบ มีข่าวบางชิ้นพาดหัวถึงการเปิดรับ "ชาย" 1,000 คนในภาคเกษตร จึงต้องอ่านประกาศฉบับเต็มของแต่ละรอบเสมอ ไม่ควรสรุปเองจากข่าวเก่า

ข้อสังเกตจากภาคสนาม

คนที่ทำสวนหรือเลี้ยงสัตว์มาก่อนมักคิดว่าได้เปรียบ แต่คะแนนที่ตัดสินรอบแรกคือภาษาเกาหลี ไม่ใช่ความชำนาญในไร่ ผู้ที่เตรียมตัวจริงจังควรเริ่มฝึกอ่านฮันกึลและคำศัพท์ในชีวิตประจำวันล่วงหน้าตั้งแต่ก่อนประกาศรับสมัคร คำแนะนำนี้เป็นข้อสังเกตทั่วไป ไม่ใช่ตัวเลขทางการ สิ่งที่ยืนยันได้คือประกาศทางการระบุว่าต้องผ่านทั้งสองส่วน

ขั้นตอนตั้งแต่สมัครสอบจนถึงขึ้นเครื่อง

ลำดับขั้นตอนโดยสรุป อ้างอิงจากสิ่งที่กรมการจัดหางานประกาศและสื่อรายงานไว้ ส่วนรายละเอียดวันเวลาและสถานที่ให้ตามประกาศแต่ละรอบ

1. ติดตามประกาศรับสมัครสอบจากเว็บไซต์กรมการจัดหางาน (www.doe.go.th/overseas) รอบปี 2569 ช่วงสอบคือ 17 ส.ค. - 15 ก.ย. 2569 และประกาศผลภายในวันที่ 6 ต.ค. 2569 ตามข่าว
2. สมัครและเข้าสอบ EPS-TOPIK พร้อมการประเมินทักษะตามที่ประกาศกำหนด
3. ผู้ผ่านเกณฑ์จะถูกขึ้นบัญชีรายชื่อให้นายจ้างเกาหลีเลือก ขั้นตอนนี้ฝ่ายไทยกำหนดเวลาไม่ได้ ต้องรอนายจ้างตัดสินใจ
4. เมื่อมีนายจ้างเลือก จะมีขั้นตอนทำสัญญา ตรวจสุขภาพ อบรมก่อนเดินทาง และขอวีซ่าประเภททำงาน รายละเอียดเวลาและค่าใช้จ่ายของแต่ละขั้นต้องดูจากประกาศกรมการจัดหางานรอบที่สมัคร
5. เดินทางและเริ่มงานตามสัญญาที่กรมการจัดหางานตรวจสอบแล้ว

กรมการจัดหางานมีหน่วยงานดูแล EPS เกาหลีโดยเฉพาะ เบอร์ติดต่อที่ปรากฏบนหน้าเว็บคือ 02-245-6716 และ 02-245-9429 หากเบอร์เปลี่ยนให้ดูจากหน้าเว็บทางการล่าสุด

ระยะเวลาทำงานและการเปลี่ยนนายจ้าง

รายงานข่าวที่อ้างข้อมูลกรมการจัดหางานระบุว่าสัญญาจ้างครั้งแรกมีระยะเวลา 3 ปี และหากนายจ้างและขั้นตอนเอื้ออำนวยสามารถขยายได้อีก 1 ครั้ง ครั้งละ 1 ปี 10 เดือน รวมแล้วประมาณ 4 ปี 10 เดือน ผู้ที่เคยทำงานครบแล้วกลับมาทำซ้ำได้หรือไม่ ขึ้นกับเงื่อนไขของฝั่งเกาหลี ซึ่งยังไม่มีแหล่งทางการที่เปิดอ่านยืนยันได้ในขณะเขียน จึงไม่ลงรายละเอียด ให้ตรวจกับกรมการจัดหางานและเว็บไซต์ EPS ของเกาหลี

เรื่องการย้ายที่ทำงาน แรงงานต่างชาติใน EPS ไม่ได้เปลี่ยนนายจ้างได้เสรี และเงื่อนไขการเปลี่ยนกำหนดโดยกฎหมายเกาหลี ข้อมูลที่เปิดอ่านได้จากแหล่งทางการมีเพียงว่าสถานทูตไทยในโซลเคยเสนอให้กระทรวงแรงงานเกาหลีพิจารณาขยายระยะเวลาหางานใหม่ให้แรงงานที่ถูกเลิกจ้าง ในที่ประชุม EPS วันที่ 6 ส.ค. 2568 นั่นหมายความว่าเรื่องนี้ยังเป็นประเด็นที่ต้องติดตาม อย่าเชื่อเอกสารเก่าหรือคำบอกเล่าที่ระบุจำนวนวันตายตัว

ค่าใช้จ่าย เงินเดือน และสิ่งที่ยังยืนยันไม่ได้

ตอนเรียบเรียงบทความนี้ ยังไม่พบตารางค่าใช้จ่ายรวมของผู้ไป EPS ภาคเกษตรที่เปิดอ่านได้ครบถ้วนจากเว็บไซต์ทางการ จึงไม่ขอระบุตัวเลขค่าสอบ ค่าตรวจสุขภาพ ค่าอบรม ค่าเครื่องบิน หรืออัตราค่าจ้าง เพราะตัวเลขเหล่านี้เปลี่ยนตามปีและตามประกาศ ผู้อ่านควรทำดังนี้

• ขอรายการค่าใช้จ่ายเป็นลายลักษณ์อักษรจากกรมการจัดหางานหรือประกาศรอบที่สมัคร
• ขอดูสัญญาจ้างจริงก่อนเซ็น และตรวจว่าค่าจ้าง ที่พัก อาหาร และค่าล่วงเวลาระบุไว้อย่างไร
• ถ้ามีใครบอกตัวเลขค่าใช้จ่ายที่สูงผิดปกติหรือให้โอนเงินเข้าบัญชีส่วนตัว ให้หยุดและสอบถามกรมการจัดหางาน

เรื่องที่พักและสภาพการทำงานแต่ละนายจ้างต่างกันได้ จึงควรสอบถามให้ชัดก่อนเซ็นสัญญา โดยในการประชุม EPS ปี 2568 รัฐมนตรีแรงงานเกาหลีเน้นเรื่องการไม่เลือกปฏิบัติ สิทธิมนุษยชน การฝึกอบรม ที่พัก สุขภาพ และความปลอดภัยในที่ทำงาน ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้ไปทำงานควรรู้สิทธิของตัวเอง

ความปลอดภัยและสุขภาพระหว่างทำงาน

สถานทูตไทยในโซลระบุในที่ประชุม EPS ว่าได้ไปเยี่ยมแรงงานไทยที่ได้รับบาดเจ็บจากการทำงานหลายราย และเสนอให้เพิ่มมาตรการความปลอดภัยแก่แรงงานต่างชาติ ณ วันที่ 30 มิ.ย. 2568 มีแรงงานไทยในระบบ EPS ที่เกาหลี 28,172 คน ส่วนใหญ่ทำงานภาคการผลิต ก่อสร้าง และเกษตร

สำหรับงานเกษตร ความเสี่ยงที่คนไทยมักประเมินต่ำคือ อากาศหนาวจัดในฤดูหนาวและความร้อนอบอ้าวในเรือนกระจกฤดูร้อน รวมถึงงานยกของหนักและการใช้เครื่องจักรในฟาร์ม ควรถามนายจ้างเรื่องอุปกรณ์ป้องกัน การอบรมความปลอดภัย และขั้นตอนเมื่อเจ็บป่วย อย่ารอให้เกิดเหตุก่อนค่อยถาม

สื่อสารกับที่บ้านหลังเดินทางถึงเกาหลี

วันแรกที่ถึงเกาหลี สิ่งที่คนไทยหลายคนลืมคือการติดต่อกลับบ้านและการใช้แผนที่ แปลภาษา และแอปติดต่อนายจ้าง ถ้าต้องการเน็ตใช้ทันทีที่ลงเครื่องโดยไม่ต้องหาร้านซิม ก่อนบินอาจเปรียบเทียบตัวเลือกอย่าง ซิมเน็ตเกาหลีแบบไม่ต้องเปลี่ยนซิม ไว้สำหรับช่วงแรก ก่อนจะทำสัญญาโทรศัพท์ระยะยาวตามเงื่อนไขของผู้ให้บริการในเกาหลี ควรเช็กรายละเอียดแพ็กเกจและความเข้ากันได้ของเครื่องจากหน้าผลิตภัณฑ์เองก่อนซื้อ

นายหน้าเถื่อนและการทำงานผิดกฎหมาย: สิ่งที่ต้องระวัง

การไปทำงานต่างประเทศนอกระบบทางการมีความเสี่ยงสูงทั้งเสียเงินและถูกดำเนินคดี รายงานข่าวระบุว่าเจ้าหน้าที่เตือนผู้สมัครให้ระวังมิจฉาชีพที่อ้างว่าช่วยให้สอบผ่านหรือได้งาน ข่าวอีกชิ้นระบุให้ตรวจสอบบริษัทจัดหางานที่ www.doe.go.th/ipd ก่อนใช้บริการ และระบุโทษผู้จัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตว่าจำคุก 3-10 ปี หรือปรับ 60,000-200,000 บาท ตามที่ข่าวรายงาน

• ห้ามเดินทางด้วยวีซ่าท่องเที่ยวแล้วหางานทำ เพราะเป็นการทำงานผิดกฎหมาย เสี่ยงถูกจับ ถูกส่งกลับ และไม่มีสิทธิคุ้มครองตามระบบ EPS
• ไม่ว่าใครอ้างว่ามีเส้นสายในกรมการจัดหางาน ให้ตรวจกับกรมโดยตรงก่อนโอนเงินทุกครั้ง
• การสอบผ่านเป็นเพียงด่านแรก ไม่มีใครรับปากเรื่องการได้ไปทำงานแทนนายจ้างเกาหลีได้

ครอบครัวที่ลูกหลานไปทำงานไกลบ้าน มักต้องวางแผนเรื่องแรงงานและรายได้ที่ไร่ที่สวนใหม่ด้วย ดูเพิ่มได้ที่ กฎหมายแรงงานต่างด้าวภาคเกษตรกำหนดอะไรบ้าง และเรื่องหลักประกันของผู้ทำเกษตรอิสระที่ ประกันสังคมมาตรา 40 สำหรับเกษตรกรอิสระ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยก่อนไปเกาหลี

• ขายที่ดินหรือกู้เงินก้อนใหญ่ก่อนผ่านสอบ ทั้งที่โควตาน้อยกว่าผู้สมัครหลายเท่า
• เชื่อโพสต์ในโซเชียลที่บอกตัวเลขรายได้ โดยไม่ตรวจสัญญาจ้างจริง
• ไม่อ่านสัญญา ไม่เก็บสำเนาสัญญาและเอกสารที่เซ็น
• เตรียมภาษาเกาหลีน้อยเกินไป ทำให้สื่อสารกับนายจ้างและแพทย์ลำบากหลังไปถึง
• ไม่ทราบสิทธิ์ติดต่อสถานทูตไทยในกรุงโซลเมื่อมีปัญหา
• ไม่เตรียมแผนการเงินที่บ้านสำหรับช่วงที่ยังไม่มีรายได้ระหว่างรอ

สรุป

EPS ภาคเกษตรเป็นเส้นทางถูกกฎหมายที่คัดเลือกผ่านกรมการจัดหางาน ต้องผ่านสอบภาษาเกาหลีและการประเมินทักษะ แล้วรอนายจ้างเกาหลีเลือก โควตามีจำกัดเมื่อเทียบกับผู้สมัคร ข้อมูล ณ ต.ค. 2569 ค่าใช้จ่ายและค่าจ้างที่ยังไม่มีประกาศชัดต้องตรวจกับกรมการจัดหางาน และหลีกเลี่ยงนายหน้าเถื่อนหรือการไปทำงานด้วยวีซ่าท่องเที่ยวทุกกรณี

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน (www.doe.go.th/overseas) — หน่วยงานดูแล EPS เกาหลี เบอร์ติดต่อ และประกาศ ตรวจสอบบริษัทจัดหางานที่ www.doe.go.th/ipd
• 📄กรุงเทพธุรกิจ (https://www.bangkokbiznews.com/news/1250043) — รายงานการสอบ EPS รอบ 17 ส.ค. - 15 ก.ย. 2569 โควตา 3,300 อัตรา และผู้มีสิทธิสอบ 13,127 คน
• 📄กระทรวงการต่างประเทศ (https://www.mfa.go.th/en/content/seoul-170925-5-2) — จำนวนแรงงานไทยในระบบ EPS ณ 30 มิ.ย. 2568 และข้อเสนอเรื่องความปลอดภัยในการประชุม EPS วันที่ 6 ส.ค. 2568
• 📄ไทยโพสต์ (https://www.thaipost.net/main/detail/37735) — ประกาศรอบปี 2562 เรื่องอายุ 18-39 ปี และเงื่อนไขภาคเกษตร
• 📄กรุงเทพธุรกิจ (https://www.bangkokbiznews.com/social/1005746) — ระยะเวลาสัญญา 3 ปี ต่อได้ 1 ปี 10 เดือน และคำเตือนเรื่องผู้จัดหางานไม่ได้รับอนุญาต

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ