ราคาอ้อยขั้นต้นคิดจากค่า CCS อย่างไร ชาวไร่ต้องเตรียมอะไรก่อนเปิดหีบ

คำตอบเร็ว: ราคาอ้อยขั้นต้นประกาศที่ระดับความหวาน 10 CCS แล้วปรับขึ้นหรือลงตามค่า CCS จริงของอ้อยที่ส่งโรงงาน ฤดูหีบ 2568/69 ที่ผ่านมา คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ 890 บาทต่อตัน ที่ 10 CCS และปรับ 53.40 บาทต่อ 1 หน่วย CCS ส่วนฤดู 2569/70 ผมค้นแล้วยังไม่พบประกาศราคาขั้นต้นหรือวันเปิดหีบที่ยืนยันได้ ณ 6 ตุลาคม 2569 ให้ตรวจกับสำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) และโรงงานที่ส่งอ้อยก่อนวางแผนตัด ข้อมูล ณ ต.ค. 2569

ชาวไร่อ้อยหลายคนรู้แค่ว่าปีนี้ราคาตันละเท่าไร แต่ใบแจ้งยอดจากโรงงานมักไม่เท่าตัวเลขที่ข่าวบอก เหตุผลหลักคือราคาที่ประกาศเป็นราคาที่ความหวานฐาน 10 CCS ส่วนอ้อยของคุณอาจหวานกว่าหรือน้อยกว่านั้น บทความนี้อธิบายว่าสูตรราคาอ้อยทำงานอย่างไร เอาตัวเลขทางการของฤดู 2568/69 มาคำนวณตัวอย่างให้ดู แล้วสรุปสิ่งที่ควรเตรียมก่อนเปิดหีบ โดยแยกให้ชัดว่าข้อไหนเป็นของฤดูที่แล้ว ข้อไหนต้องรอประกาศใหม่ มุมนี้ต่างจากบทความเรื่อง อ้อยไฟไหม้ถูกหักกี่บาทต่อตัน ซึ่งเน้นการหักราคาจากอ้อยไฟไหม้ ส่วนที่นี่เน้นที่มาของราคาจากค่า CCS

CCS คืออะไร และทำไมกำหนดราคา

จากคำถามที่พบบ่อยบนเว็บไซต์ สอน. CCS (Commercial Cane Sugar) คือค่าที่บอกปริมาณน้ำตาลทรายขาวที่สกัดได้จากอ้อย ตัวอย่างที่เว็บไซต์ให้ไว้คือ 10 CCS หมายความว่าอ้อย 1,000 กิโลกรัม ทำน้ำตาลทรายขาวได้ 100 กิโลกรัม ดังนั้นอ้อยที่ CCS สูงกว่าให้น้ำตาลมากกว่าต่อตันเท่าเดิม โรงงานจึงจ่ายมากกว่า ขณะที่อ้อยที่น้ำหนักเท่ากันแต่หวานน้อยกว่าจะได้เงินน้อยกว่า

สูตรราคาอ้อยตาม สอน.

สอน. ระบุสูตรไว้ในคำถามที่พบบ่อยว่า

ราคาอ้อย = รายได้ส่วนที่ 1 + (รายได้ส่วนที่ 2 x ค่า ซี.ซี.เอส. ที่ได้) + รายได้จากกากน้ำตาล

รายได้ส่วนที่ 1 คือส่วนที่คิดตามน้ำหนักอ้อย (สัดส่วน 40%) ส่วนที่ 2 คือส่วนที่คิดตามค่า CCS (สัดส่วน 60%) และมีรายได้จากกากน้ำตาลบวกเข้าไปอีก ตัวอย่างที่ สอน. ให้ไว้เป็นตัวเลขสมมุติ คือส่วนที่ 1 = 200 บาทต่อตัน ส่วนที่ 2 = 40 บาทต่อตันต่อ CCS ค่า CCS = 12 และรายได้กากน้ำตาล = 20 บาทต่อตัน ได้ราคา 200 + (40 x 12) + 20 = 700 บาทต่อตัน ตัวเลขชุดนี้เป็นตัวอย่างอธิบายสูตร ไม่ใช่ราคาของฤดูใด

ข้อสังเกตที่ชาวไร่ควรจำ คือ ส่วนที่คูณกับ CCS มีสัดส่วน 60% จึงมีผลมากต่อราคาที่ได้จริง

ราคาขั้นต้น กับราคาขั้นสุดท้าย ไม่ใช่ตัวเลขเดียวกัน

ราคาขั้นต้นประกาศก่อนเปิดหีบ เพื่อให้ชาวไร่และโรงงานมีราคาอ้างอิงตอนส่งอ้อย ส่วนราคาขั้นสุดท้ายคำนวณหลังจบฤดูจากรายได้จริงของการขายน้ำตาลและผลิตภัณฑ์ ตามกฎหมายอ้อยและน้ำตาลทราย ข่าวกรมประชาสัมพันธ์ระบุว่าราคาขั้นต้นเป็นไปตามพระราชบัญญัติอ้อยและน้ำตาลทราย พ.ศ. 2527 ตัวเลขราคาขั้นสุดท้ายของฤดู 2568/69 ผมไม่ได้ตรวจเจอในแหล่งที่เปิดอ่าน จึงไม่ขอระบุ

ตัวเลขทางการของฤดู 2568/69

ข่าวระบุว่าราคาลดลงเป็นหลักเพราะราคาน้ำตาลทรายดิบส่งออกในตลาดโลกต่ำลง สำหรับวันที่ที่ กอน. มีมติ ข่าวต่าง ๆ ให้วันที่ไม่ตรงกัน บทความนี้จึงบอกเพียงว่าเป็นช่วงเดือนพฤศจิกายน 2568 และใช้วันที่ ครม. เห็นชอบ (10 กุมภาพันธ์ 2569) ตามข่าวกรมประชาสัมพันธ์

ตัวอย่างคำนวณ: CCS ต่างกัน ได้เงินต่างกันเท่าไร

ตารางนี้เป็นการคำนวณตัวอย่างจากอัตราทางการของฤดู 2568/69 ด้วยสูตรง่าย ๆ คือ ราคาต่อตัน = 890 + 53.40 x (CCS - 10) ผลที่ได้เป็นราคาขั้นต้นตามอัตราปรับเท่านั้น ยังไม่รวมการหักหรือบวกอื่น เช่น ส่วนต่างอ้อยสดหรือการหักอ้อยไฟไหม้ ซึ่งตามสัญญาแต่ละโรงงานอาจต่างกัน

อ่านตารางอย่างไร ถ้าอ้อย 100 ตันของคุณวัดได้ 9 CCS แทนที่จะเป็น 11 CCS รายได้ต่างกัน 94,340 - 83,660 = 10,680 บาท ทั้งที่น้ำหนักเท่ากัน ตัวเลข CCS 8-12 เป็นช่วงสมมุติให้เห็นผลของสูตร ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของพื้นที่ใด ค่าจริงของแปลงคุณต้องดูจากใบชั่งและผลวิเคราะห์ของโรงงาน

ปี 2569/70 ยังไม่พบประกาศ ควรทำอย่างไร

ผมค้นประกาศราคาอ้อยขั้นต้นฤดู 2569/70 และวันเปิดหีบ ณ 6 ตุลาคม 2569 แล้ว ไม่พบแหล่งทางการที่ยืนยันได้ ผลค้นหาทั้งหมดเป็นของฤดู 2568/69 จึงไม่ควรเอา 890 บาทหรือ 53.40 บาทไปใช้เป็นราคาปีนี้ ให้ตรวจสอบกับสองแห่ง

• สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) เว็บไซต์ ocsb.go.th สำหรับมติ กอน. ราคาขั้นต้นและประกาศวันเปิดหีบ
• โรงงานน้ำตาลหรือหัวหน้าโควตาที่คุณส่งอ้อย สำหรับคิวตัด เงื่อนไขหักค่าอ้อยไฟไหม้ ค่าตัดและค่าขนส่ง

เงื่อนไขของฤดูที่แล้ว ใช้เป็นแนวเตรียมตัวได้ แต่ต้องรอยืนยัน

ข่าวฐานเศรษฐกิจ (30 พฤศจิกายน 2568) ระบุว่าฤดู 2568/69 เปิดหีบ 1 ธันวาคม 2568 ราคาขั้นต้นต่อตันเท่ากันทั่วประเทศ และมีมาตรการเกี่ยวกับการเผา ดังนี้

• โรงงานรับอ้อยไฟไหม้ไม่เกินร้อยละ 20 ต่อวัน
• ปิดรับอ้อยไฟไหม้ช่วง 27 ธันวาคม 2568 ถึง 4 มกราคม 2569
• รับเฉพาะอ้อยสดตั้งแต่เปิดหีบจนถึง 10 มกราคม 2569 (ตามที่ข่าวสรุป)
• โรงงานในเขตคำนวณราคาที่ 1, 3, 6 และ 9 ยินดีจ่ายเพิ่ม 40 บาทต่อตันสำหรับอ้อยสดคุณภาพ
• รัฐสนับสนุนอุปกรณ์รูปแบบ Farmer Plus ร่วมจ่ายร้อยละ 50

ทั้งหมดเป็นเงื่อนไขของฤดูที่แล้ว ฤดู 2569/70 อาจเหมือนหรือต่างก็ได้ ให้ถือเป็นแนวสำหรับถามโรงงานว่า ปีนี้มีเงื่อนไขอะไรบ้าง

เตรียมอะไรก่อนเปิดหีบ

1. ถามราคาและเงื่อนไขกับโรงงาน: ถามว่าราคาขั้นต้นปีนี้เท่าไร อัตราปรับต่อ CCS เท่าไร มีเงินเพิ่มอ้อยสดหรือไม่ และรับอ้อยไฟไหม้ได้เท่าไร
2. ประเมินวันตัดตามความสุกแก่: ถามโรงงานหรือศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทรายในพื้นที่ว่าแปลงคุณควรตัดช่วงไหนจึงได้ CCS ดี
3. นัดคิวตัดและรถบรรทุก: ถามโรงงานว่าอ้อยตัดแล้วค้างได้กี่วันตามเงื่อนไขของเขา
4. เลือกตัดอ้อยสด ถ้าเงื่อนไขโรงงานจูงใจ: เทียบเงินเพิ่มอ้อยสดกับค่าแรงหรือค่าเครื่องตัด
5. เก็บใบชั่งและใบวิเคราะห์ทุกเที่ยว: ไว้ตรวจยอดเงินที่ได้ คำนวณ CCS เฉลี่ยของแปลงตัวเอง
6. คิดต้นทุนต่อตัน: ต้นทุนรวม ÷ ตันที่ขายได้ แล้วเทียบกับราคาที่ CCS จริงของคุณ ไม่ใช่ราคา 10 CCS

การคิดต้นทุนมีหลักเดียวกับสินค้าเกษตรอื่น กำไรสุทธิ = รายได้รวม - ต้นทุนรวม ถ้าอยากฝึกคิดราคาขั้นต่ำที่ไม่ขาดทุน อ่านต่อที่ ตั้งราคาขายขั้นต่ำยังไงไม่ให้ขาดทุน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เอาราคา 10 CCS ไปคูณน้ำหนัก ทั้งที่ CCS จริงต่างจาก 10
• สับสนระหว่างราคาขั้นต้นกับราคาขั้นสุดท้าย แล้วคิดว่าเงินที่ได้ตอนส่งอ้อยคือราคาสุดท้าย
• ใช้ตัวเลขของฤดูที่แล้วโดยไม่ตรวจประกาศใหม่
• ตัดอ้อยโดยไม่นัดคิวกับโรงงาน แล้วอ้อยค้างรอคิว
• ไม่เก็บใบชั่ง เมื่อสงสัยยอดเงินก็ไม่มีหลักฐาน
• เผาอ้อยโดยไม่ดูเงื่อนไขรับอ้อยไฟไหม้ของโรงงานก่อน

สรุป

ราคาอ้อยขั้นต้นเป็นราคาที่ฐาน 10 CCS แล้วปรับตามค่า CCS จริง ฤดู 2568/69 ปรับ 53.40 บาทต่อ CCS ทำให้อ้อยที่หวาน 11 CCS ได้ต่างจากอ้อย 9 CCS ตันละ 106.80 บาท ตามการคำนวณตัวอย่างข้างต้น ส่วนฤดู 2569/70 ยังไม่พบประกาศที่ยืนยันได้ ณ 6 ตุลาคม 2569 ให้ตรวจ สอน. และโรงงาน แล้วเตรียมคิวตัด อ้อยสด ใบชั่ง และต้นทุนต่อตันไว้ก่อนเปิดหีบ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) คำถามที่พบบ่อย — สูตรราคาอ้อย ความหมาย CCS ตัวอย่างคำนวณ: https://www.ocsb.go.th/faq/
• 📄กรมประชาสัมพันธ์ (ข่าว ครม. 10 ก.พ. 2569) — ราคาอ้อยขั้นต้น 2568/69 890 บาท ที่ 10 CCS, 53.40 บาทต่อ CCS: https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/39/iid/475030
• 📄ฐานเศรษฐกิจ (30 พ.ย. 2568) — วันเปิดหีบและเงื่อนไขอ้อยไฟไหม้ฤดู 2568/69: https://www.thansettakij.com/economy/trade-agriculture/645375

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ