ปลาหลุดหรือปลาตายเพราะน้ำท่วม ทำอย่างไรต่อ และขอชดเชยอย่างไร

คำตอบเร็ว: ปลาหลุดหรือปลาตายเพราะน้ำท่วม ให้ถ่ายรูปบ่อ คันบ่อที่พัง และปลาที่ตายไว้ก่อน วัดหรือประเมินพื้นที่เลี้ยงจริง แล้วแจ้งความเสียหายที่สำนักงานประมงอำเภอ/จังหวัด หรือผ่านแบบ กษ 01 ออนไลน์ของกรมประมง อัตราชดเชยตามหลักเกณฑ์ฯ พ.ศ. 2569 คือปลาในบ่อดิน นาข้าว หรือร่องสวน ไร่ละ 4,890 บาท ไม่เกินรายละ 5 ไร่ และปลาในกระชังหรือบ่อซีเมนต์ ตารางเมตรละ 390 บาท ไม่เกินรายละ 80 ตารางเมตร โดยต้องขึ้นทะเบียนเกษตรกรกับกรมประมงไว้ก่อนเกิดภัย (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

น้ำท่วมทำร้ายคนเลี้ยงปลาได้สองแบบ แบบแรกคือน้ำล้นคันบ่อจนปลาหลุดออกไปทั้งบ่อ เหลือแต่บ่อเปล่าที่น้ำขุ่น แบบที่สองคือปลาตายลอยเต็มผิวน้ำหลังน้ำเริ่มนิ่ง ทั้งสองแบบจบที่คำถามเดียวกันคือ "ทุนที่ลงไปจะได้คืนบ้างไหม" บทความนี้เรียงสิ่งที่เกษตรกรประมงน้ำท่วมควรทำตามลำดับเวลา ตั้งแต่วันที่น้ำเข้าบ่อจนถึงการยื่นขอชดเชยปลาตายน้ำท่วม โดยใช้เฉพาะตัวเลขจากเอกสารหลักเกณฑ์ฉบับจริงที่กรมประมงเผยแพร่

ภาพรวมความเสียหายด้านประมง 2569

ศูนย์ปฏิบัติการของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์รายงานข้อมูล ณ 2 ต.ค. 2569 ว่าด้านประมงได้รับผลกระทบ 24 จังหวัด เกษตรกร 5,012 ราย พื้นที่ 41,335 ไร่ มูลค่าความเสียหาย 170,135,717 บาท ส่วนตัวเลขแยกย่อยตามประเภทบ่อในรายงานข่าวยังขัดกันเอง จึงใช้ได้เฉพาะยอดรวม กรมประมงตั้ง War Room ภายใต้ศูนย์อำนวยการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติด้านการประมง (ศปภ.ปม.) มีเจ้าหน้าที่ 191 คน เรือ 58 ลำ และรถ 39 คัน คอยช่วยเหลือในพื้นที่

ขั้นตอนเมื่อปลาหลุดน้ำท่วมหรือปลาตาย เรียงตามเวลา

ช่วงน้ำกำลังขึ้น: ความปลอดภัยของคนมาก่อน

อย่าลงไปเสริมคันบ่อตอนน้ำไหลแรงหรือกลางคืน ปลาหนึ่งบ่อไม่คุ้มกับชีวิต ถ้าพื้นที่ใกล้เคียงมีฟาร์มจระเข้ กรมประมงเตือนว่าหากพบจระเข้หลุดรอดออกจากสถานที่เลี้ยง ให้แจ้งสำนักงานประมงจังหวัดในพื้นที่ และไม่ควรเข้าใกล้ ไล่ต้อน หรือพยายามจับด้วยตนเอง ซึ่งเป็นเรื่องที่คนลุยน้ำไปดูบ่อปลาต้องรู้

วันที่น้ำเริ่มนิ่ง: บันทึกหลักฐานทันที

เงื่อนไขของรัฐคือต้อง "มีความเสียหายจริง" หลักฐานจึงต้องเก็บก่อนลงมือเก็บกวาด สิ่งที่ควรถ่ายและจดไว้มีดังนี้

• รูปมุมกว้างของบ่อที่เห็นน้ำท่วมล้นคัน หรือคันบ่อที่ขาด
• รูปปลาตายที่ลอยอยู่ ก่อนตักออก ให้เห็นปริมาณและชนิดปลา
• ขนาดพื้นที่เลี้ยงจริงของแต่ละบ่อ เพราะหลักเกณฑ์ "คิดเฉพาะพื้นที่เลี้ยง" ไม่ใช่พื้นที่ทั้งแปลง
• ใบเสร็จค่าพันธุ์ปลา ค่าอาหาร หรือบันทึกวันปล่อยปลา ถ้ามี ช่วยยืนยันว่ามีปลาอยู่จริง
• สำหรับกรณีปลาหลุด ให้ถ่ายตาข่ายหรือรั้วกันที่พัง และระดับน้ำที่ท่วมถึงเหนือคันบ่อ

เรื่องที่คนเลี้ยงปลาบ่อดินมักพลาดคือคิดว่า "ปลาหลุดไม่มีซาก เลยไม่มีหลักฐาน" ความจริงรูปคันบ่อที่ขาดและบ่อที่ว่างเปล่าก็คือหลักฐานความเสียหาย อย่างไรก็ตาม หลักเกณฑ์ไม่ได้แยกเขียนกรณีปลาหลุดกับปลาตายไว้ชัด ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ประมงอำเภอตามสภาพจริงและสอบถามว่าการประเมินความเสียหายในพื้นที่ของคุณใช้หลักฐานอะไรบ้าง

จัดการปลาตายน้ำท่วม

ณ ต.ค. 2569 ยังไม่พบเอกสารทางการของกรมประมงที่ให้แนวทางเชิงเทคนิคเรื่องการจัดการปลาตาย คุณภาพน้ำ ออกซิเจน การใส่ปูน หรือการฟื้นบ่อหลังน้ำท่วมโดยเฉพาะ บทความนี้จึงไม่ระบุอัตราสารหรือจำนวนวัน หลักที่ทำได้อย่างปลอดภัยคือ

• ตักปลาตายออกจากบ่อหลังถ่ายรูปแล้ว ไม่ปล่อยให้เน่าอยู่ในน้ำ เพราะซากเน่าทำให้ปลาที่รอดอยู่ในสภาพแย่ลง
• สวมถุงมือและรองเท้าบูทระหว่างเก็บ เพราะน้ำท่วมขังปนเปื้อนสิ่งสกปรกได้
• ไม่นำปลาที่ตายแล้วไปขายหรือแจกกินโดยไม่รู้สาเหตุการตาย
• ไม่ทิ้งซากลงคลองสาธารณะ ให้สอบถามประมงอำเภอหรือหน่วยงานท้องถิ่นเรื่องวิธีกำจัดที่เหมาะกับพื้นที่
• ถ้าปลาที่รอดลอยหัว ว่ายเชื่องช้า หรือทยอยตาย ให้ปรึกษาเจ้าหน้าที่ประมงก่อนตัดสินใจใส่สารใด ๆ ลงบ่อ อ่านเรื่องน้ำขุ่นต่อได้ที่ น้ำขุ่นและออกซิเจนต่ำในบ่อปลาหลังน้ำท่วม แก้อย่างไร

แจ้งความเสียหาย: แบบ กษ 01 ออนไลน์

กรมประมงมีหนังสือด่วนที่สุด กษ 0506.4/ว 3558 ลงวันที่ 17 ส.ค. 2569 ให้จังหวัดประชาสัมพันธ์การใช้ Web Application "แบบแจ้งข้อมูลความเสียหายเบื้องต้นจากภัยพิบัติ" (แบบ กษ 01 ออนไลน์) สำหรับผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ถ้าไม่สะดวกออนไลน์ ให้ไปที่สำนักงานประมงอำเภอหรือสำนักงานประมงจังหวัด หรือติดต่อ ศปภ.ปม. กลุ่มช่วยเหลือเกษตรกรและชาวประมง กรมประมง โทรศัพท์ 0 2558 0236

ชดเชยปลาตายน้ำท่วม อัตราตามหลักเกณฑ์ พ.ศ. 2569

อัตราด้านล่างมาจาก "หลักเกณฑ์วิธีปฏิบัติปลีกย่อยเกี่ยวกับการให้ความช่วยเหลือด้านการเกษตรผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2569" ข้อ 5.2 ลงนามโดยปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เมื่อ 21 ส.ค. 2569 ใช้กับภัยที่เกิดตั้งแต่ 21 ส.ค. 2569 เป็นต้นไป รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรฯ นายวัชระพล ขาวขำ ยืนยันอัตราชุดเดียวกันเมื่อ 5 ต.ค. 2569

หลักเกณฑ์ยังเปิดให้ช่วยเหลือ "เป็นเงิน หรือสนับสนุนพันธุ์สัตว์น้ำ อาหารสัตว์น้ำ วัสดุทางการประมง ตามความจำเป็นและเหมาะสม" ดังนั้นความช่วยเหลือที่ได้อาจไม่ใช่เงินสดเสมอไป ระวังตัวเลขเก่าในข่าวด้วย ถ้าเห็น 4,682 บาทต่อไร่ หรือ 368 บาทต่อตารางเมตร นั่นคืออัตราตามหลักเกณฑ์ พ.ศ. 2564 ที่ถูกยกเลิกไปแล้ว

ตัวอย่างการคำนวณ (เป็นตัวอย่างเพื่อความเข้าใจเท่านั้น)

• บ่อดินเลี้ยงปลานิล พื้นที่เลี้ยงจริง 3 ไร่ เสียหายทั้งหมด: 3 × 4,890 = 14,670 บาท
• บ่อดินพื้นที่เลี้ยง 7 ไร่: คิดได้สูงสุด 5 ไร่ คือ 5 × 4,890 = 24,450 บาท
• บ่อซีเมนต์เลี้ยงปลาดุก 2 บ่อ รวมพื้นที่ 12 ตารางเมตร: 12 × 390 = 4,680 บาท
• บ่อซีเมนต์เล็กพื้นที่ 0.5 ตารางเมตร: คำนวณได้ 195 บาท แต่หลักเกณฑ์ให้ได้ขั้นต่ำรายละ 390 บาท

ยอดจริงขึ้นกับผลตรวจสอบของเจ้าหน้าที่ และควรยืนยันกับสำนักงานประมงอำเภออีกครั้ง ถ้าคุณเลี้ยงกุ้งด้วย ดูรายละเอียดเฉพาะกุ้งได้ที่ บ่อกุ้งน้ำท่วม กุ้งตาย ฟื้นบ่อและขอเยียวยาอย่างไร

เงื่อนไขที่ทำให้ได้หรือไม่ได้เยียวยาประมงน้ำท่วม

งบที่ใช้มาจากเงินทดรองราชการในอำนาจผู้ว่าราชการจังหวัด ส่วนวันปิดรับเรื่องและขั้นตอนอุทธรณ์อย่างเป็นทางการยังไม่มีประกาศที่ยืนยันได้ ให้ตรวจสอบกับสำนักงานประมงจังหวัด สิทธิอื่นของชาวประมงและคนเลี้ยงสัตว์น้ำ อ่านรวมไว้ที่ ชาวประมงและคนเลี้ยงปลา เลี้ยงกุ้ง น้ำท่วม มีสิทธิช่วยเหลืออะไรบ้าง และภาพรวมทุกด้านอยู่ที่ ศูนย์รวมข้อมูลเกษตรกรน้ำท่วม 2569

เบอร์ติดต่อหน่วยงานประมง

• ศปภ.ปม. กลุ่มช่วยเหลือเกษตรกรและชาวประมง กรมประมง: 0 2558 0236
• ศูนย์ช่วยเหลือของกรมประมง (ประกาศช่วง 25–27 ก.ย. 2569): สมุทรปราการ 080-065-9633, อยุธยา 063-217-2701, พิษณุโลก 065-895-4595, ระยอง 063-217-3174, สำนักงานกรุงเทพฯ 02-558-0197 ถึง 0198
• สำนักงานประมงอำเภอ และสำนักงานประมงจังหวัด ในพื้นที่ของคุณ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ตักปลาตายทิ้งก่อนถ่ายรูป ทำให้เหลือแต่คำบอกเล่า ไม่มีหลักฐานปริมาณความเสียหาย
• แจ้งพื้นที่ทั้งแปลง ทั้งที่หลักเกณฑ์คิดเฉพาะพื้นที่เลี้ยง ทำให้ตัวเลขไม่ตรงกับผลตรวจ
• ใช้อัตราเก่า 4,682 หรือ 368 บาทจากข่าวปีก่อน แล้วคิดว่าตัวเองได้น้อยหรือคำนวณผิด
• คิดว่ากรณีปลาหลุดไม่มีสิทธิ์จึงไม่แจ้งเลย แทนที่จะแจ้งตามจริงและให้เจ้าหน้าที่ประเมิน
• ใส่สารเคมีหรือปูนลงบ่อตามคำบอกต่อ โดยไม่ปรึกษาเจ้าหน้าที่ประมง
• รอให้บ่อแห้งก่อนค่อยแจ้ง จนเลยช่วงเวลาที่จังหวัดต้องดำเนินการ

สรุป

เมื่อปลาหลุดหรือปลาตายเพราะน้ำท่วม ให้ถ่ายรูปบ่อ คันบ่อ และซากปลาก่อนเก็บกวาด จดพื้นที่เลี้ยงจริง แล้วแจ้งผ่านแบบ กษ 01 ออนไลน์หรือประมงอำเภอโดยเร็ว อัตราที่ใช้ปี 2569 คือบ่อดิน/นาข้าว/ร่องสวน ไร่ละ 4,890 บาท ไม่เกิน 5 ไร่ และกระชัง/บ่อซีเมนต์ ตารางเมตรละ 390 บาท ไม่เกิน 80 ตารางเมตร ทั้งหมดใช้ได้กับผู้ที่ขึ้นทะเบียนไว้ก่อนเกิดภัย และควรยืนยันกับสำนักงานประมงอำเภอก่อนยื่นเรื่อง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (เผยแพร่โดยกรมประมง) — หลักเกณฑ์วิธีปฏิบัติปลีกย่อยฯ พ.ศ. 2569 ข้อ 5.2 อัตราช่วยเหลือประมง https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/20260824100414_1_file.pdf
• 📄กรมประมง — หนังสือ กษ 0506.4/ว 3558 เรื่องแบบ กษ 01 ออนไลน์ https://www4.fisheries.go.th/local/index.php/main/view_blog/1245/299372
• 📄บ้านเมือง — รัฐมนตรีช่วยฯ ยืนยันอัตราเยียวยาประมง (5 ต.ค. 2569) https://www.banmuang.co.th/news/politic/493202
• 📄บ้านเมือง — War Room กรมประมงและเบอร์ ศปภ.ปม. (3 ต.ค. 2569) https://www.banmuang.co.th/news/politic/493026
• 📄กรมประชาสัมพันธ์ — ศูนย์ช่วยเหลือและเบอร์ติดต่อของกรมประมง https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/545434
• 📄ฐานเศรษฐกิจ — ยอดความเสียหายด้านประมง ณ 2 ต.ค. 2569 https://www.thansettakij.com/economy/trade-agriculture/670571
• 📄ฐานเศรษฐกิจ — อัตราเดิมตามหลักเกณฑ์ พ.ศ. 2564 https://www.thansettakij.com/economy/trade-agriculture/652604

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ