บ่อกุ้งน้ำท่วม กุ้งตาย ฟื้นบ่อและขอเยียวยาอย่างไร

คำตอบเร็ว: ถ้าบ่อกุ้งน้ำท่วมจนกุ้งตายหรือหลุด ให้ถ่ายรูปบ่อและกุ้งที่ตายก่อนเก็บกวาด จดพื้นที่เลี้ยงจริง แล้วแจ้งความเสียหายผ่านแบบ กษ 01 ออนไลน์ของกรมประมง หรือที่สำนักงานประมงอำเภอ/จังหวัด อัตราเยียวยาตามหลักเกณฑ์ฯ พ.ศ. 2569 สำหรับกุ้งก้ามกราม กุ้งทะเล หรือหอยทะเล คือไร่ละ 12,350 บาท ไม่เกินรายละ 5 ไร่ ต้องขึ้นทะเบียนเกษตรกรกับกรมประมงไว้ก่อนเกิดภัย ส่วนการฟื้นบ่อ ณ ต.ค. 2569 ยังไม่มีคู่มือทางการฉบับปีนี้ ควรปรึกษาประมงอำเภอก่อนเตรียมบ่อและปล่อยกุ้งรอบใหม่

คนเลี้ยงกุ้งรู้ดีว่าต้นทุนต่อไร่สูงกว่าบ่อปลาหลายเท่า ทั้งค่าลูกกุ้ง ค่าอาหาร ค่าไฟเครื่องตีน้ำ พอน้ำท่วมล้นคันบ่อเพียงคืนเดียว กุ้งที่เลี้ยงมาหลายสัปดาห์อาจหลุดออกไปกับน้ำหรือตายยกบ่อ บทความนี้เจาะเฉพาะกรณีบ่อกุ้งน้ำท่วม ว่าควรทำอะไรก่อนหลัง เก็บหลักฐานแบบไหน และชดเชยกุ้งน้ำท่วมได้เท่าไหร่ตามเอกสารหลักเกณฑ์ฉบับจริงที่กรมประมงเผยแพร่ พร้อมบอกตรง ๆ ว่าเรื่องไหนยังไม่มีข้อมูลทางการ

อัตราชดเชยกุ้งน้ำท่วม 2569 ใช้ตัวเลขไหน

เรื่องที่สับสนที่สุดของคนเลี้ยงกุ้งปีนี้คือตัวเลขในข่าวไม่ตรงกัน ข้อเท็จจริงจากเอกสาร "หลักเกณฑ์วิธีปฏิบัติปลีกย่อยเกี่ยวกับการให้ความช่วยเหลือด้านการเกษตรผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2569" ข้อ 5.2.1 ระบุว่า "กุ้งก้ามกราม กุ้งทะเล หรือหอยทะเล ไร่ละ 12,350 บาท ไม่เกินรายละ 5 ไร่" เอกสารนี้ลงนามโดยปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เมื่อ 21 ส.ค. 2569 ใช้กับภัยที่เกิดตั้งแต่วันที่ 21 ส.ค. 2569 เป็นต้นไป และยกเลิกหลักเกณฑ์เดิม พ.ศ. 2564

หลักเกณฑ์ยังระบุว่าความช่วยเหลือให้ได้ทั้ง "เป็นเงิน หรือสนับสนุนพันธุ์สัตว์น้ำ อาหารสัตว์น้ำ วัสดุทางการประมง ตามความจำเป็นและเหมาะสม" คนเลี้ยงกุ้งบางพื้นที่จึงอาจได้รับเป็นลูกพันธุ์หรืออาหารแทนเงินสดบางส่วน ให้ถามประมงอำเภอว่าในพื้นที่ใช้รูปแบบใด

ตัวอย่างการคำนวณ (เป็นตัวอย่างเพื่อความเข้าใจเท่านั้น)

• บ่อกุ้งขาวพื้นที่เลี้ยง 2 ไร่ เสียหายทั้งบ่อ: 2 × 12,350 = 24,700 บาท
• บ่อกุ้งก้ามกรามพื้นที่เลี้ยง 4 ไร่: 4 × 12,350 = 49,400 บาท
• มีบ่อกุ้งรวม 8 ไร่: คิดได้สูงสุด 5 ไร่ คือ 5 × 12,350 = 61,750 บาท

ยอดจริงขึ้นกับการตรวจสอบความเสียหายของเจ้าหน้าที่ ก่อนวางแผนเงินควรยืนยันกับสำนักงานประมงอำเภออีกครั้ง ถ้าเลี้ยงกุ้งในบ่อซีเมนต์หรือกระชัง หลักเกณฑ์ข้อ 5.2.3 กำหนดอัตราสำหรับสัตว์น้ำในกระชัง บ่อซีเมนต์ หรือลักษณะคล้ายกันไว้ที่ตารางเมตรละ 390 บาท ไม่เกินรายละ 80 ตารางเมตร กรณีนี้ให้สอบถามเจ้าหน้าที่ว่ากุ้งในบ่อซีเมนต์ของคุณเข้าข้อใด

ขั้นตอนเมื่อกุ้งตายน้ำท่วม เรียงตามลำดับเวลา

1. ช่วงน้ำกำลังขึ้น

ความปลอดภัยของคนต้องมาก่อน บ่อกุ้งส่วนใหญ่ใช้ไฟฟ้าสำหรับเครื่องตีน้ำและปั๊ม เมื่อน้ำท่วมถึงตู้ไฟหรือสายไฟ ให้ตัดไฟก่อนเดินลงไปในบริเวณบ่อ อย่าลุยน้ำที่มีสายไฟจมอยู่ และอย่าลงไปเสริมคันบ่อตอนน้ำไหลแรงหรือตอนกลางคืน

2. วันแรกที่เข้าถึงบ่อได้: เก็บหลักฐาน

เงื่อนไขที่รัฐมนตรีช่วยฯ ย้ำคือต้อง "มีความเสียหายจริง" หลักฐานที่ดีสำหรับบ่อกุ้งได้แก่

• รูปบ่อที่น้ำท่วมล้นคัน หรือคันบ่อที่ขาด ประตูน้ำที่พัง
• รูปกุ้งตายที่ลอยหรือกองอยู่ขอบบ่อก่อนเก็บออก ถ่ายใกล้ให้เห็นขนาดกุ้ง
• พื้นที่เลี้ยงของแต่ละบ่อ เป็นไร่ หรือขนาดกว้างคูณยาว
• ใบเสร็จซื้อลูกกุ้ง บันทึกวันปล่อย และบันทึกการให้อาหาร ซึ่งช่วยยืนยันว่าบ่อนั้นมีกุ้งอยู่จริงก่อนน้ำมา

จากประสบการณ์ของคนเลี้ยงกุ้ง บ่อที่กุ้งหลุดหมดมักไม่เหลือซากให้ถ่าย หลักฐานที่เหลือคือสมุดบันทึกการปล่อยและให้อาหาร ใครที่จดบันทึกทุกวันจะได้เปรียบมากตอนเจ้าหน้าที่ตรวจสอบ หลักเกณฑ์ไม่ได้แยกเขียนกรณีกุ้งหลุดไว้ชัด ให้แจ้งตามสภาพจริงและถามประมงอำเภอว่าต้องใช้หลักฐานใด

3. แจ้งความเสียหายให้เร็ว

กรมประมงมีหนังสือด่วนที่สุด กษ 0506.4/ว 3558 ลงวันที่ 17 ส.ค. 2569 ให้จังหวัดประชาสัมพันธ์ Web Application "แบบแจ้งข้อมูลความเสียหายเบื้องต้นจากภัยพิบัติ" (แบบ กษ 01 ออนไลน์) สำหรับผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ หนังสือฉบับเดียวกันระบุว่าจังหวัดต้องตรวจสอบว่าเกษตรกรขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานของกรมประมงและไม่มีความซ้ำซ้อน และให้ความช่วยเหลือภายในกรอบ 90 วัน การแจ้งช้าจึงเสี่ยงหลุดกรอบเวลา

4. เก็บกุ้งตายออกจากบ่อ

หลังถ่ายรูปแล้วให้เก็บกุ้งตายออก ไม่ปล่อยให้เน่าในบ่อ สวมถุงมือและรองเท้าบูทระหว่างทำงาน ไม่นำกุ้งที่ตายไปขายหรือแจกกินโดยไม่รู้สาเหตุการตาย และไม่ทิ้งลงคลองสาธารณะ ให้สอบถามประมงอำเภอหรือหน่วยงานท้องถิ่นเรื่องวิธีกำจัดในพื้นที่

5. ฟื้นบ่อก่อนเลี้ยงรอบใหม่

ณ ต.ค. 2569 ยังไม่พบแนวทางเชิงเทคนิคฉบับปี 2569 จากกรมประมงเรื่องค่าออกซิเจนละลายน้ำ ความขุ่น การใส่ปูน หรือการฟื้นบ่อหลังน้ำท่วม บทความนี้จึงไม่ระบุอัตราสารหรือจำนวนวันพักบ่อ สิ่งที่ทำได้คือวางลำดับงานให้ถูกแล้วให้เจ้าหน้าที่ช่วยกำหนดรายละเอียด

1. สำรวจคันบ่อ ประตูน้ำ และท่อทุกจุดที่น้ำกัดเซาะ ซ่อมโครงสร้างก่อนเรื่องอื่น
2. ประเมินตะกอนเลนที่น้ำท่วมพัดเข้ามาในบ่อ และวางแผนลอกเลนออก
3. ตรวจสภาพเครื่องตีน้ำ มอเตอร์ และระบบไฟที่จมน้ำ ให้ช่างตรวจก่อนเปิดใช้
4. เช็กแหล่งน้ำที่จะสูบเข้า เพราะน้ำหลังท่วมมักขุ่นและปนเปื้อน
5. ปรึกษาสำนักงานประมงอำเภอเรื่องการเตรียมบ่อ การปรับสภาพน้ำ และจังหวะปล่อยลูกกุ้งรอบใหม่ ก่อนลงทุนซื้อลูกพันธุ์

เรื่องคุณภาพน้ำหลังท่วม อ่านต่อได้ที่ น้ำขุ่นและออกซิเจนต่ำในบ่อปลาหลังน้ำท่วม แก้อย่างไร

เงื่อนไขสิทธิ์และเอกสารที่ต้องเตรียม

วันปิดรับเรื่องและขั้นตอนอุทธรณ์อย่างเป็นทางการยังไม่มีประกาศที่ยืนยันได้ ให้ตรวจสอบกับสำนักงานประมงจังหวัด ข้อมูลสิทธิอื่น ๆ ของคนเลี้ยงสัตว์น้ำอ่านต่อได้ที่ ชาวประมงและคนเลี้ยงปลา เลี้ยงกุ้ง น้ำท่วม มีสิทธิช่วยเหลืออะไรบ้าง ถ้าบ่อข้าง ๆ เป็นบ่อปลา ดูอัตราของปลาได้ที่ ปลาหลุดหรือปลาตายเพราะน้ำท่วม ทำอย่างไรต่อ และขอชดเชยอย่างไร

ติดต่อหน่วยงานประมง

• ศปภ.ปม. กลุ่มช่วยเหลือเกษตรกรและชาวประมง กรมประมง โทรศัพท์ 0 2558 0236
• ศูนย์ช่วยเหลือของกรมประมง: สมุทรปราการ 080-065-9633, อยุธยา 063-217-2701, พิษณุโลก 065-895-4595, ระยอง 063-217-3174, สำนักงานกรุงเทพฯ 02-558-0197 ถึง 0198
• สำนักงานประมงอำเภอ และสำนักงานประมงจังหวัดในพื้นที่

ภาพรวมระดับประเทศ ข้อมูล ณ 2 ต.ค. 2569 ด้านประมงได้รับผลกระทบ 24 จังหวัด เกษตรกร 5,012 ราย พื้นที่ 41,335 ไร่ มูลค่าความเสียหาย 170,135,717 บาท

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เชื่อตัวเลข 11,780 บาทต่อไร่จากข่าวเก่า ทั้งที่เป็นอัตรา พ.ศ. 2564 ที่ยกเลิกแล้ว
• ล้างบ่อก่อนถ่ายรูป ทำให้ไม่มีหลักฐานกุ้งตายน้ำท่วม
• เปิดเครื่องตีน้ำที่เพิ่งจมน้ำทันทีโดยไม่ให้ช่างตรวจ เสี่ยงไฟดูดและมอเตอร์พัง
• รีบซื้อลูกกุ้งลงบ่อรอบใหม่ก่อนซ่อมคันบ่อและก่อนปรึกษาเจ้าหน้าที่
• ใส่สารปรับน้ำตามคำบอกต่อโดยไม่รู้อัตราที่เหมาะสม
• คิดว่ามีบ่อ 10 ไร่จะได้เต็ม 10 ไร่ ทั้งที่เพดานต่อรายคือ 5 ไร่

สรุป

บ่อกุ้งน้ำท่วมต้องเริ่มจากความปลอดภัยเรื่องไฟฟ้า ตามด้วยเก็บหลักฐานบ่อและกุ้งตายก่อนเก็บกวาด แล้วแจ้งผ่านแบบ กษ 01 ออนไลน์หรือประมงอำเภอให้เร็ว อัตราที่ใช้ปี 2569 คือไร่ละ 12,350 บาท ไม่เกิน 5 ไร่ สำหรับผู้ที่ขึ้นทะเบียนกับกรมประมงไว้ก่อนเกิดภัย ส่วนการฟื้นบ่อยังไม่มีคู่มือทางการฉบับปีนี้ จึงควรซ่อมโครงสร้างก่อนและปรึกษาเจ้าหน้าที่ก่อนปล่อยกุ้งรอบใหม่

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (เผยแพร่โดยกรมประมง) — หลักเกณฑ์วิธีปฏิบัติปลีกย่อยฯ พ.ศ. 2569 ข้อ 5.2 https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/20260824100414_1_file.pdf
• 📄กรมประมง — ประกาศส่งสำเนาหลักเกณฑ์ฯ พ.ศ. 2569 https://www4.fisheries.go.th/local/index.php/main/view_blog/1245/299893
• 📄กรมประมง — หนังสือ ว 3558 เรื่องแบบ กษ 01 ออนไลน์ https://www4.fisheries.go.th/local/index.php/main/view_blog/1245/299372
• 📄บ้านเมือง — รัฐมนตรีช่วยฯ ยืนยันอัตราเยียวยา (5 ต.ค. 2569) https://www.banmuang.co.th/news/politic/493202
• 📄บ้านเมือง — War Room กรมประมงและเบอร์ ศปภ.ปม. https://www.banmuang.co.th/news/politic/493026
• 📄กรมประชาสัมพันธ์ — ศูนย์ช่วยเหลือของกรมประมง https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/545434
• 📄ฐานเศรษฐกิจ — อัตราเดิม พ.ศ. 2564 https://www.thansettakij.com/economy/trade-agriculture/652604
• 📄ฐานเศรษฐกิจ — ยอดความเสียหายด้านประมง ณ 2 ต.ค. 2569 https://www.thansettakij.com/economy/trade-agriculture/670571

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ