ขายปลาหมึกที่ไหน ช่องทางตลาดและวิธีตั้งราคา

คำตอบเร็ว: ปลาหมึกขายได้หลายช่องทาง ตั้งแต่ท่าเทียบเรือหรือตลาดกลางสัตว์น้ำ (ผ่านผู้ประมูลหรือพ่อค้าคนกลาง) ตลาดสดและแผงในชุมชน ร้านอาหารทะเล ไปจนถึงขายตรงแบบสด แช่แข็ง หรือแปรรูปตากแห้ง การตั้งราคาที่ปลอดภัยคือเริ่มจากต้นทุนต่อกิโลกรัม (ต้นทุนรวมหารด้วยน้ำหนักที่ขายได้จริง) แล้วเทียบกับราคาประมูลหรือราคารับซื้อล่าสุดตามชนิดและขนาด เพราะปลาหมึกกล้วย ปลาหมึกกระดอง ปลาหมึกหอม และปลาหมึกสายราคาต่างกันมาก ราคาในบทความนี้เป็นสถิติเก่าของปี 2562-2563 ใช้เป็นตัวอย่างเท่านั้น ราคาปัจจุบันให้ตรวจกับองค์การสะพานปลา ประมงจังหวัด หรือผู้รับซื้อในพื้นที่ ข้อมูล ณ พ.ย. 2569

ก่อนเริ่ม ต้องแยกให้ชัดว่ากำลังขายปลาหมึกชนิดไหน

คำว่าปลาหมึกในตลาดไม่ได้หมายถึงสัตว์ชนิดเดียว สถิติการประมงขององค์การสะพานปลา (อสป.) แยกราคาประมูลเป็นกลุ่มอย่างน้อยสี่กลุ่ม คือ ปลาหมึกกล้วย ปลาหมึกกระดอง ปลาหมึกหอม และปลาหมึกสาย ราคาต่อกิโลกรัมของแต่ละกลุ่มห่างกันชัดเจน ดังนั้นก่อนถามว่าขายที่ไหนหรือตั้งราคาเท่าไร ต้องรู้ก่อนว่าของที่มีอยู่คือปลาหมึกอะไร ขนาดเท่าไร สดแค่ไหน ได้มาจากการเพาะเลี้ยงหรือจับจากทะเล

ภาพปกบทความนี้เป็นภาพปลาหมึกกล้วย ปลาหมึกกระดอง และปลาหมึกสายขนาดเล็กวางบนน้ำแข็งในตลาดกลางแจ้ง เพื่อให้เห็นว่าสินค้าหน้าตลาดแยกเป็นหลายชนิดจริง ไม่ใช่ภาพจากฟาร์ม

บทความนี้ตอบเฉพาะมุมการขายและการตั้งราคา ถ้าสนใจเรื่องการเลี้ยงและต้นทุน อ่านต่อได้ที่ ต้นทุนการเลี้ยงปลาหมึกกระดอง และ การเลี้ยงปลาหมึกกระดองในบ่อดิน

ข้อมูลราคาที่มี และข้อจำกัดที่ต้องรู้

แหล่งข้อมูลราคาที่เปิดตรวจสอบได้จริงคือเอกสาร "สถิติการประมง ปี 2564" ขององค์การสะพานปลา (www.fishmarket.co.th) ซึ่งรวบรวมราคาประมูลสัตว์น้ำที่ตลาดกลางสัตว์น้ำกรุงเทพมหานครและท่าเทียบเรือสมุทรปราการ ตัวเอกสารเองมีข้อความสำคัญว่า สถิตินี้ไม่สามารถนำไปคำนวณรายได้ของชาวประมง ตัวแทนจำหน่าย หรือพ่อค้าได้ เพราะไม่ได้คำนึงถึงขนาด คุณภาพ และวิธีการจับ

สรุปคือ ตัวเลขด้านล่างบอกได้เพียงภาพกว้างว่าปลาหมึกแต่ละชนิดมีระดับราคาต่างกันอย่างไร ไม่ใช่ราคาที่คุณจะได้ในวันนี้ และไม่ใช่ราคาที่ควรใช้ตั้งขายตรง ๆ ปี 2564 ในเอกสารบางตารางเป็นช่องว่าง ข้อมูลล่าสุดที่ใช้ได้จึงเป็นปี 2562-2563 ซึ่งห่างจากปัจจุบันหลายปี และท่าเทียบเรือสมุทรปราการเองก็ปิดตั้งแต่เดือนธันวาคม 2563 จากสถานการณ์โควิด

ตัวอย่างราคาประมูลปี 2562-2563 แยกตามชนิด

ตารางนี้ถอดจากสถิติของ อสป. เป็นราคาประมูลที่ตลาดกลางสัตว์น้ำกรุงเทพมหานคร หน่วยบาทต่อกิโลกรัม แสดงต่ำสุด สูงสุด และค่าฐานนิยม (ราคาที่เกิดบ่อยที่สุด) เป็นข้อมูลเก่า ใช้เทียบสัดส่วนระหว่างชนิดเท่านั้น

สิ่งที่ตารางบอกได้ คือในปีเดียวกัน ปลาหมึกหอมมีฐานนิยมสูงกว่าปลาหมึกกล้วยและปลาหมึกกระดอง ส่วนปลาหมึกสายต่ำกว่าชัดเจน และในชนิดเดียวกันราคาต่ำสุดกับสูงสุดห่างกันเกือบเท่าตัว ซึ่งสะท้อนผลของขนาดและคุณภาพที่เอกสารระบุเองว่ายังไม่ได้แยก นั่นหมายความว่าถ้าคุณขายปลาหมึกคละไซซ์ในราคาเดียว คุณอาจเสียเปรียบเมื่อมีตัวใหญ่ปนอยู่

ท่าเทียบเรือสมุทรปราการในเอกสารฉบับเดียวกันมีตัวเลขของปี 2562-2563 เช่นกัน เช่น ปลาหมึกกล้วยฐานนิยม 220 บาทต่อกิโลกรัมในปี 2562 และ 216 บาทต่อกิโลกรัมในปี 2563 แต่ตารางแยกปีของท่าเทียบเรือนี้อ่านสลับคอลัมน์ได้ง่าย จึงแนะนำให้ดูต้นฉบับจากลิงก์ในรายการอ้างอิงก่อนนำไปใช้ต่อ

ด้านปริมาณ เอกสารระบุว่าปลาหมึกกล้วยและปลาหมึกกระดองที่ผ่านการประมูลของตัวแทนจำหน่ายสัตว์น้ำทะเลสดที่ตลาดกลางสัตว์น้ำกรุงเทพมหานครมี 1,478 ตัน ในปี 2562, 1,282 ตัน ในปี 2563 และ 893 ตัน ในปี 2564 ตัวเลขนี้บอกว่าปริมาณที่เข้าตลาดกลางลดลงในช่วงนั้น แต่เอกสารไม่ได้ระบุสาเหตุ จึงไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเพราะเหตุใด

ช่องทางขายปลาหมึก เปรียบเทียบข้อดีข้อจำกัด

ไม่มีแหล่งทางการที่จัดอันดับช่องทางขายปลาหมึกว่าช่องทางไหนดีที่สุด ตารางต่อไปนี้เป็นการสรุปหลักคิดทั่วไปของการขายสินค้าสัตว์น้ำสด เพื่อให้เทียบเงื่อนไขของแต่ละทาง ไม่ใช่ข้อมูลที่ระบุว่าช่องทางใดให้ราคาสูงกว่า

ถ้ายังไม่มีผู้ซื้อประจำ แนะนำให้ถามประมงอำเภอหรือสำนักงานประมงจังหวัดว่าในพื้นที่มีแพปลา ตลาดสัตว์น้ำ หรือกลุ่มเกษตรกรที่รับซื้ออยู่หรือไม่ เจ้าหน้าที่มักรู้จักผู้ซื้อและกลุ่มที่ทำงานร่วมกัน ส่วนราคากลางที่ตลาดกลางสัตว์น้ำ ตรวจได้จากเว็บไซต์ขององค์การสะพานปลา

เรื่องกฎหมายและมาตรฐานที่ยังไม่มีข้อมูลยืนยัน

บทความนี้ไม่ได้เปิดพบประกาศทางการที่ระบุเงื่อนไขเฉพาะสำหรับการขายปลาหมึกเพาะเลี้ยง เช่น ใบรับรองแหล่งที่มา การขึ้นทะเบียนสินค้า หรือข้อกำหนดสถานที่แปรรูป จึงไม่ขอระบุว่าต้องทำอะไรบ้างโดยเดา ถ้าตั้งใจขายแบบแปรรูป ขายเป็นแบรนด์ หรือส่งออก ให้สอบถามประมงอำเภอหรือสำนักงานประมงจังหวัด และเกษตรอำเภอหรือสาธารณสุขท้องถิ่นเรื่องสถานที่ผลิตอาหาร ก่อนลงทุน เพราะข้อกำหนดเหล่านี้แยกกันตามประเภทสินค้าและอาจเปลี่ยนแปลงได้

ตั้งราคาอย่างไร เริ่มจากต้นทุนจริง

สูตรพื้นฐานที่ใช้ได้กับสินค้าเกษตรและประมงทั่วไปคือ ต้นทุนรวม = ต้นทุนคงที่ + ต้นทุนผันแปร รายได้ = ปริมาณที่ขาย × ราคาขาย กำไรสุทธิ = รายได้ − ต้นทุนรวม และต้นทุนต่อหน่วย = ต้นทุนรวม ÷ ปริมาณที่ขายได้จริง ตัวสำคัญคือหารด้วยปริมาณที่ขายได้จริง ไม่ใช่ปริมาณที่จับหรือเก็บเกี่ยวได้ เพราะมีน้ำหนักที่สูญเสียหรือขายไม่ทัน

แบบฟอร์มด้านล่างเป็นกรอบว่างให้กรอกเอง ไม่ใช่ตัวอย่างต้นทุนจริง เพราะต้นทุนปลาหมึกที่เปิดตรวจสอบได้ไม่ครบทุกวิธีเลี้ยงหรือจับ

ตัวอย่างตัวเลขเพื่ออธิบายสูตร (ไม่ใช่ข้อมูลฟาร์มจริง) สมมติต้นทุนรวมของรอบหนึ่ง 30,000 บาท และขายได้จริง 150 กิโลกรัม ต้นทุนต่อกิโลกรัมคือ 200 บาท หากราคารับซื้อวันนั้นอยู่ที่ 190 บาทต่อกิโลกรัมก็ขาดทุน แม้ว่าราคาจะดูสูงเมื่อเทียบกับปีก่อน ตัวเลข 30,000 และ 150 นี้สมมติขึ้นเพื่อแสดงวิธีคำนวณเท่านั้น

ปัจจัยที่ทำให้ราคาต่อกิโลกรัมต่างกัน

• ชนิด จากสถิติ อสป. ปี 2563 ปลาหมึกหอมมีฐานนิยมสูงสุดในสี่กลุ่ม ปลาหมึกสายต่ำสุด
• ขนาดและความสด เอกสารสถิติระบุเองว่าไม่ได้คำนึงถึงขนาดและคุณภาพ ซึ่งแปลว่าเป็นตัวแปรสำคัญที่ทำให้ราคาจริงเบี่ยงจากสถิติ
• วิธีจับหรือที่มา เอกสารระบุว่าวิธีจับไม่ถูกนำมาพิจารณาในสถิติ จึงเทียบไม่ได้โดยตรง
• ฤดูกาลและปริมาณที่เข้าตลาด ปริมาณปลาหมึกที่ผ่านตลาดกลางเปลี่ยนไปในช่วงปี 2562-2564 แต่เอกสารไม่ได้อธิบายเหตุ
• ระยะทางและการรักษาความเย็น สินค้าที่รักษาความเย็นได้ดีมักขายได้ในสภาพที่ผู้ซื้อยอมรับ

รายการตรวจก่อนไปคุยกับผู้ซื้อ

1. รู้ชนิดและขนาดของปลาหมึกที่มี และถ่ายรูปตัวอย่างไว้
2. คำนวณต้นทุนต่อกิโลกรัมของตัวเองตามแบบฟอร์มด้านบน
3. เช็กราคาอ้างอิงล่าสุดอย่างน้อยสองแหล่ง เช่น เว็บไซต์ อสป. และผู้รับซื้อในพื้นที่
4. ถามเงื่อนไขการชำระเงิน เวลารับสินค้า และวิธีคิดน้ำหนัก (หักน้ำแข็งหรือไม่)
5. ทดลองส่งปริมาณน้อยก่อนตกลงสัญญาระยะยาว
6. เตรียมน้ำแข็งและภาชนะรักษาความเย็นให้พอ
7. จดราคาและวันที่ขายทุกครั้ง เพื่อเทียบในรอบถัดไป

ผิดพลาดบ่อยเรื่องการขายและตั้งราคาปลาหมึก

• นำราคาประมูลเก่าหรือราคาในโพสต์ออนไลน์มาใช้เป็นราคาวันนี้โดยไม่ตรวจวันที่
• ตั้งราคาตามคู่แข่งโดยไม่รู้ต้นทุนต่อกิโลกรัมของตัวเอง จึงขายได้แต่ไม่มีกำไร
• ขายคละชนิดหรือคละไซซ์ราคาเดียว ทั้งที่ชนิดและขนาดมีผลต่อราคามาก
• เก็บสินค้าสดไว้รอราคา โดยไม่มีน้ำแข็งหรือห้องเย็นพอ คุณภาพตกก่อนได้ขาย
• พึ่งผู้ซื้อรายเดียวทั้งหมด จึงถูกกำหนดราคาได้
• เริ่มแปรรูปหรือขายออนไลน์โดยไม่ถามเจ้าหน้าที่เรื่องสถานที่และข้อกำหนดอาหาร

สรุป

การขายปลาหมึกให้ได้ราคาเริ่มจากรู้ว่ากำลังขายชนิดไหน ขนาดไหน และต้นทุนต่อกิโลกรัมเท่าไร สถิติ อสป. ปี 2562-2563 ชี้ว่าแต่ละชนิดมีระดับราคาต่างกันชัด แต่เป็นข้อมูลเก่าและไม่แยกขนาดกับคุณภาพ จึงใช้เป็นภาพกว้างได้เท่านั้น ช่องทางขายเลือกตามปริมาณ ความสด และความพร้อมรักษาความเย็น ส่วนเงื่อนไขกฎหมายหรือมาตรฐานสินค้าควรถามหน่วยงานประมงและสาธารณสุขในพื้นที่ก่อนลงทุน ข้อมูล ณ พ.ย. 2569

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄องค์การสะพานปลา (อสป.) — เอกสารสถิติการประมง ปี 2564 (ราคาประมูลและปริมาณปลาหมึกที่ตลาดกลางสัตว์น้ำกรุงเทพมหานครและท่าเทียบเรือสมุทรปราการ) https://new.fishmarket.co.th/wp-content/uploads/2023/04/stat_64.pdf
• 📄องค์การสะพานปลา เว็บไซต์หลัก — ช่องทางตรวจข้อมูลและสถิติล่าสุด https://www.fishmarket.co.th

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ