ขายพะยูงที่ไหน ช่องทางตลาดและวิธีตั้งราคา

คำตอบเร็ว: ไม้พะยูงที่ปลูกในที่ดินของตัวเองขายได้ตามกฎหมายหลังแก้ไข พ.ร.บ.ป่าไม้ (ประกาศราชกิจจานุเบกษา 16 เมษายน 2562) แต่ไม่มีตลาดกลางหรือราคากลางที่ใครตั้งไว้ ผู้ปลูกควรลงทะเบียนต้นไม้กับกรมป่าไม้ผ่านระบบ e-Tree ก่อน เพื่อให้มีหลักฐานว่าไม้มาจากแปลงปลูกของตน แล้วหาผู้รับซื้อหลายรายเพื่อขอใบเสนอราคา คิดราคาจากปริมาตรเนื้อไม้และขนาดท่อนตามที่ผู้รับซื้อกำหนด ไม่ใช่จากตัวเลขในข่าว ราคาในข่าวที่เราพบไม่มีวันที่ชัด จึงใช้เป็นราคาอ้างอิงไม่ได้ ข้อมูล ณ พ.ย. 2569

ปลูกพะยูงมาสิบกว่าปีแล้ว ต้นสูงเต็มแปลง แต่คำถามที่ค้างในใจคือ "จะขายที่ไหน ใครรับซื้อ และจะตั้งราคาเท่าไร" บทความนี้ตอบเฉพาะเรื่องการขายและการตั้งราคา ไม่พูดเรื่องวิธีปลูก ถ้าต้องการเรื่องการปลูก เลือกพันธุ์ น้ำปุ๋ย ให้อ่านบทความของเรา ปลูกพะยูงให้ได้ผลดี เลือกพันธุ์ ดูแลน้ำปุ๋ย และจัดการโรคแมลงอย่างไร

ข้อสำคัญคือ ไม้พะยูงเป็นไม้ที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายป่าไม้และการค้าไม้ผิดกฎหมายมาก ผู้ซื้อที่ไม่ตรวจเอกสารมีความเสี่ยง ผู้ขายที่ไม่มีหลักฐานก็เสี่ยงเช่นกัน บทความนี้จึงเริ่มจากเรื่องกฎหมายและหลักฐานก่อนเรื่องราคา

เริ่มจากกฎหมาย: ปลูกในที่ดินมีเอกสารสิทธิ์ ตัดและขายได้อย่างไร

ข่าวไทยพีบีเอสเมื่อ 23 ส.ค. 2561 รายงานว่ากำลังเตรียมแก้ พ.ร.บ.ป่าไม้ พ.ศ. 2484 เพื่อให้ปลูกไม้หวงห้ามในที่ดินกรรมสิทธิ์เพื่อตัดจำหน่ายได้ ซึ่งตอนนั้นเกษตรกรยังกังวลว่าปลูกแล้วตัดอาจผิดกฎหมาย ต่อมากรุงเทพธุรกิจรายงานว่าราชกิจจานุเบกษาประกาศแก้ไขมาตรา 7 เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2562 และกรมป่าไม้เปิดลงทะเบียนตั้งแต่วันที่ 22 เมษายน 2562 โดยระบุว่าไม้หวงห้ามทุกชนิดในที่ดินกรรมสิทธิ์ของประชาชน ตัด นำไปใช้สอยหรือค้าขายได้ ยกตัวอย่างไม้สัก ยางนา และพะยูง ที่ดินที่ระบบครอบคลุมคือ นส.3 นส.3ก โฉนด และ สค.1

ข้อควรระวังจากเรื่องนี้

• เอกสารสิทธิ์ที่ดินสำคัญที่สุด ถ้าต้นอยู่ในที่ที่ไม่ใช่โฉนด นส.3 นส.3ก หรือ สค.1 เช่น ที่ ส.ป.ก. หรือที่เช่า เงื่อนไขอาจต่างกัน ให้ถามกรมป่าไม้หรือสำนักงานป่าไม้จังหวัดก่อน
• ข้อมูลข้างต้นเป็นข่าวปี 2562 เราไม่ได้เปิดอ่านตัวกฎหมายฉบับเต็มเทียบกับปัจจุบัน ก่อนตัดให้ตรวจเงื่อนไขล่าสุดกับกรมป่าไม้ สายด่วน 1310 ต่อ 3 (วันและเวลาราชการ 08.30-16.30 น. ตามที่กรุงเทพธุรกิจระบุ)
• การเคลื่อนย้ายและการค้าอาจต้องมีหนังสือรับรอง บทความ LINE TODAY (เผยแพร่ครั้งแรก 17 เม.ย. 2562) ระบุว่าการค้าหรือส่งออกยังต้องมีใบรับรองและค่าธรรมเนียมตามกรมป่าไม้ และไม่อนุญาตส่งออกไม้หวงห้ามตามกฎเดิมที่บทความอธิบาย จึงต้องถามให้ชัดว่ากรณีของคุณเป็นการขายในประเทศหรือส่งออก

ลงทะเบียน e-Tree ก่อนขาย เพื่อมีหลักฐานที่มาของไม้

ตามข้อมูลจากข่าวประชาสัมพันธ์ที่เผยแพร่ใน Ryt9 (26 ก.ย. 2561) e-Tree เป็นระบบทะเบียนแหล่งปลูกต้นไม้ของกรมป่าไม้ ข้อมูลที่ลงทะเบียนใช้เป็นหลักฐานที่มาของไม้ และใช้ยื่นขอตัด เคลื่อนย้าย ขาย หรือใช้เป็นหลักประกัน ขั้นตอนตามข่าวคือ ลงทะเบียนยืนยันตัวตน ปักหมุดขอบเขตแปลงและตำแหน่งต้นไม้ในแผนที่ กรอกรายละเอียดต้นไม้ แล้วปรับข้อมูลความสูงและเส้นรอบวงทุกปี เมื่อต้องการใช้ประโยชน์ ระบบคำนวณปริมาตรไม้ และเจ้าหน้าที่ตรวจเอกสารก่อนอนุมัติ

หน้าคู่มือของกรมป่าไม้ที่เราเปิดอ่านระบุว่าระบบ e-Tree ปรับปรุงเป็นรุ่นใหม่แล้ว ให้ลงทะเบียนผ่านเว็บไซต์ etree.forest.go.th และมีคู่มือการขอสิทธิ์เข้าระบบทะเบียนไม้ในที่ดินกรรมสิทธิ์ให้ดาวน์โหลด เราไม่ได้เปิดอ่านขั้นตอนละเอียดในคู่มือนั้น จึงไม่ลงรายละเอียดเกินนี้ ให้อ่านคู่มือต้นฉบับเอง

ประโยชน์เชิงตลาด: ผู้ซื้อจำนวนมากอยากเห็นหลักฐานที่มาของไม้ก่อนรับซื้อ การมีข้อมูลต้นไม้ในระบบทำให้เจรจาง่ายขึ้น และเว็บไซต์กรมป่าไม้ที่กรุงเทพธุรกิจอ้างถึงระบุเป้าหมายหนึ่งของระบบคือสร้างฐานข้อมูลปริมาณไม้มีค่าเพื่อเชื่อมโยงผู้ปลูกกับผู้ต้องการซื้อ แต่เราไม่พบข้อมูลทางการที่บอกว่าตอนนี้ระบบจับคู่ซื้อขายได้จริงเพียงใด จึงอย่ารอพึ่งช่องทางนี้ช่องทางเดียว

ช่องทางขายที่มีให้เลือก (และคำถามที่ต้องถามแต่ละช่องทาง)

เราไม่พบเอกสารทางการที่รวบรวมรายชื่อผู้รับซื้อไม้พะยูงหรือตลาดกลางที่รับรองแล้ว จึงไม่ระบุชื่อบริษัทหรือสถานที่ ช่องทางที่ควรไล่ถามมีดังนี้ พร้อมคำถามที่ควรถามทุกครั้ง

ตั้งราคาอย่างไรเมื่อไม่มีราคากลาง

MGR Online (4 ส.ค. 2561) รายงานเรื่องการให้ไม้ในบัญชี 58 ชนิด (มีพะยูงอยู่ด้วย) เป็นหลักประกันกู้ยืม และระบุว่ายังไม่มีการกำหนดราคากลางของต้นไม้ มูลค่าเป็นดุลพินิจของสถาบันการเงิน ตามกลไกตลาด โดยยกตลาดไม้สักขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้เป็นตัวอย่าง แปลว่าราคาพะยูงมาจากการเจรจากับผู้ซื้อเป็นหลัก

ตัวเลขที่เจอในข่าวมีให้เห็นบ้าง บทความ LINE TODAY ระบุว่าไม้ท่อนใหญ่ในไทยราคา 300,000-500,000 บาทต่อลูกบาศก์เมตร เทียบกับไม้สัก 30,000-50,000 บาท และเกษตรกรรายหนึ่งประมาณการขั้นต่ำ 200,000 บาทต่อลูกบาศก์เมตร แต่บทความไม่ระบุวันที่ของตัวเลขเหล่านี้ จึงถือเป็นเพียงข้อมูลว่าราคาไม่เท่ากันและไม่ควรนำไปคูณกับปริมาตรแปลงของคุณ เพราะราคาขึ้นกับขนาดท่อน ความตรง ตำหนิ และสีแก่น

กรอบคิดราคา 4 ขั้น

1. วัดไม้ให้เป็นตัวเลข วัดเส้นรอบวงที่ความสูงอก ความสูงถึงกิ่งแรก และความยาวท่อนใช้ได้ จดทุกต้นที่คิดจะขาย (e-Tree ก็ให้ปรับข้อมูลความสูงและเส้นรอบวงทุกปีอยู่แล้ว)
2. ขอราคาอย่างน้อย 3 ราย ระบุให้ชัดว่าเป็นราคาต่อลูกบาศก์เมตร หรือต่อท่อน หรือต่อต้นยืน ใครเป็นผู้วัดปริมาตร วิธีวัดเป็นแบบไหน และราคานั้นรวมค่าตัด ค่าขน หรือไม่
3. เทียบเป็นรายได้สุทธิ รายได้ที่เข้าบัญชีจริง = ราคาขาย − ค่าตัด ค่าขน ค่าเอกสาร และค่าเสียหายต่อแปลง
4. จดวันที่และเงื่อนไข ราคาไม้ไม่คงที่ ใบเสนอราคาที่ไม่มีวันที่ใช้ไม่ได้ ขอเป็นลายลักษณ์อักษรหรือข้อความที่เก็บไว้ได้

ตารางเปรียบเทียบใบเสนอราคา (กรอกเอง)

ตัวอย่างการคิด (ตัวอย่างสมมุติเพื่อฝึกคำนวณ ไม่ใช่ราคาตลาด)

สมมุติว่าแปลงหนึ่งมีไม้ที่วัดและคิดปริมาตรรวมได้ 10 ลูกบาศก์เมตร และผู้ซื้อเสนอราคา X บาทต่อลูกบาศก์เมตร (ใส่ตามใบเสนอราคาจริง) ค่าตัดและขนรวม Y บาท ค่าเอกสารและค่าใช้จ่ายอื่น Z บาท รายได้สุทธิ = (10 x X) − Y − Z ตัวเลข X Y Z ต้องมาจากใบเสนอราคาและใบเสร็จของคุณเอง ไม่ใช่จากตัวอย่างนี้ ประเด็นที่ตัวอย่างนี้ต้องการเน้นคือ รายได้ที่ผู้ซื้อพูดถึงมักเป็นราคาก่อนหักค่าใช้จ่าย ให้ถามเสมอว่าราคาที่ตกลงเป็นราคาหน้าแปลงหรือราคาส่งถึงโรงงาน

ปัจจัยที่ทำให้ราคาต่างกัน

• ขนาดและความตรงของท่อน ท่อนใหญ่ ตรง ไม่มีคดงอ มักเป็นที่ต้องการของงานที่ต้องใช้แผ่นกว้าง แต่ไม่มีเกณฑ์กลางที่ทางการประกาศ ให้ถามสเปกจากผู้ซื้อ
• สีและขนาดของแก่น บทความ LINE TODAY ระบุว่าลายไม้และสีม่วงแดงเข้มเป็นเสน่ห์ของพะยูง ผู้ซื้อจึงมักดูหน้าตัด แต่ตัวเลขว่าแก่นต้องใหญ่เท่าไรจึงได้ราคาสูง เราไม่มีข้อมูลทางการ
• ตำหนิ เช่น รอยแตกที่หัวท่อน โพรง มอดหรือแมลงเจาะ
• เอกสารและที่มา ไม้ที่มีหลักฐานชัดเจนมีโอกาสขายได้ง่ายกว่า เพราะผู้ซื้อไม่ต้องรับความเสี่ยงทางกฎหมาย
• ช่วงเวลา ราคาตลาดไม้แปรผันตามความต้องการ บทความ LINE TODAY อธิบายว่าความต้องการจากจีนเป็นแรงขับสำคัญ หมายความว่าราคาอาจไวต่อภาวะตลาดต่างประเทศ แต่เราไม่มีข้อมูลราคาในปัจจุบัน

แหล่งรายได้อื่นระหว่างรอขาย

LINE TODAY เล่าตัวอย่างเกษตรกรที่ปลูกพะยูง 2 ไร่ ระยะ 2x4 เมตรเมื่อปี 2537 และเก็บข้อมูลเอง ระหว่างปีแรก ๆ ปลูกพืชแซม เช่น ถั่วลิสง ปอเทือง หญ้าเนเปียร์ ข้าวโพดข้าวเหนียว ถือเป็นตัวอย่างหนึ่งจากเกษตรกรรายเดียว ไม่ใช่คำแนะนำทางการ นอกจากนี้บทความระบุว่าองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้มีเงินสนับสนุนปลูกไม้เศรษฐกิจโตช้าที่หมุนเวียนเกิน 10 ปี สูงสุด 100 ต้นต่อไร่ รวม 5,940 บาท (3,900 บาทปีแรก และ 1,020 บาทในปีที่ 2 และ 3) แต่บทความไม่ได้ระบุชัดว่าพะยูงอยู่ในรายการ และเป็นข้อมูลปี 2562 ให้ตรวจเงื่อนไขกับ อ.อ.ป. ปัจจุบัน

ถ้าสนใจไม้มีค่าชนิดอื่นเทียบกัน ดู ปลูกไม้กฤษณาต้องรอกี่ปี ทำให้เกิดแก่นได้อย่างไร และขายกับใคร และ ปลูกไม้ยางนาแล้วแซมพืชช่วงรอตัดโค่น

ข้อควรระวังเรื่องความปลอดภัยทางกฎหมายและการถูกหลอก

• ถ้ามีคนติดต่อมาขอซื้อไม้พะยูงแบบเงียบ ๆ ไม่ขอดูเอกสาร หรือเสนอราคาสูงผิดปกติแลกกับการไม่ทำเอกสาร ให้ปฏิเสธ ข่าวตัดไม้ผิดกฎหมายแสดงว่าความเสี่ยงทั้งผู้ขายผู้ซื้อสูง
• ไม้พะยูงในป่าธรรมชาติ ป่าชุมชน วัด หรือที่ของผู้อื่นยังไม่อยู่ในขอบเขตข้อมูลของบทความนี้ ห้ามตัดหรือซื้อไม้จากที่มาไม่ชัด
• ไม่โอนเงินมัดจำให้ผู้ที่อ้างว่าจะไปขายต่อหรือส่งออกให้ โดยไม่เห็นใบอนุญาตหรือสัญญา
• เก็บภาพก่อนและหลังตัด ภาพป้ายหมายเลขต้นในระบบ และสำเนาเอกสารขายไว้อย่างน้อยจนกว่าจะหมดข้อสงสัย

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เอาราคาจากข่าวที่ไม่มีวันที่มาคูณปริมาตรทั้งแปลงแล้วคิดว่าเป็นรายได้
• ตัดไม้ก่อนลงทะเบียนหรือก่อนตรวจเงื่อนไข ทำให้ไม่มีหลักฐานที่มา
• ขายให้ผู้ซื้อรายแรกที่ติดต่อมา โดยไม่เปรียบเทียบอย่างน้อย 3 ราย
• ไม่ถามว่าราคารวมค่าตัดและค่าขนหรือไม่
• ไม่ระบุวิธีวัดปริมาตรในสัญญา แล้วเกิดข้อพิพาทหลังตัด
• เข้าใจว่าส่งออกไม้ได้โดยอัตโนมัติ เพราะขายในประเทศได้

สรุป

การขายพะยูงให้ปลอดภัยเริ่มจากเอกสารที่ดินและหลักฐานที่มาของไม้ เช่น ทะเบียน e-Tree ไม่ใช่เริ่มจากราคา เมื่อไม่มีราคากลาง ผู้ปลูกควรวัดไม้เป็นตัวเลข ขอใบเสนอราคาหลายราย ระบุหน่วยราคาและวิธีวัดให้ชัด และคิดเป็นรายได้สุทธิหลังหักค่าตัดค่าขน ตัวเลขราคาในข่าวที่ไม่มีวันที่ ใช้ได้แค่เป็นภาพกว้างว่าราคาต่างกันมาก ข้อมูล ณ พ.ย. 2569 และควรตรวจเงื่อนไขล่าสุดกับกรมป่าไม้ก่อนตัดทุกครั้ง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรุงเทพธุรกิจ (รายงานข่าวกรมป่าไม้) — การแก้มาตรา 7 พ.ร.บ.ป่าไม้ ประกาศ 16 เม.ย. 2562 ที่ดินที่ครอบคลุม e-Tree และสายด่วน 1310 https://www.bangkokbiznews.com/social/833110
• 📄กรมป่าไม้ — คู่มือการลงทะเบียน e-Tree — ระบบ e-Tree รุ่นใหม่ที่ etree.forest.go.th https://www.forest.go.th/cert/คู่มือการลงทะเบียนe-tree/
• 📄Ryt9 (ข่าวประชาสัมพันธ์ 26 ก.ย. 2561) — ขั้นตอนและประโยชน์ของ e-Tree https://www.ryt9.com/s/prg/2892208
• 📄MGR Online (4 ส.ค. 2561) — ไม้ 58 ชนิดเป็นหลักประกัน ยังไม่มีราคากลาง https://mgronline.com/daily/detail/9610000076849
• 📄LINE TODAY — ภาพรวมตลาดพะยูง ราคาที่รายงาน (ไม่ระบุวันที่) เงินสนับสนุน อ.อ.ป. https://today.line.me/th/v3/article/qoYn5ew
• 📄ไทยพีบีเอส (23 ส.ค. 2561) — ความกังวลของเกษตรกรก่อนแก้กฎหมาย https://www.thaipbs.or.th/news/content/274170

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ