ขายยางนาที่ไหน ช่องทางตลาดและวิธีตั้งราคา

คำตอบเร็ว: ยางนาที่ปลูกในที่ดินมีเอกสารสิทธิ์ของตัวเอง ตัดและขายได้ตามการแก้มาตรา 7 พ.ร.บ.ป่าไม้ (ประกาศราชกิจจานุเบกษา 16 เมษายน 2562) แต่ยางนาในป่า อุทยาน หรือที่ที่ไม่ใช่ของคุณ ยังเป็นไม้หวงห้ามประเภท ก และตัดไม่ได้ ช่องทางขายที่ควรเริ่มคือลงทะเบียนต้นไม้กับกรมป่าไม้ แล้วถามผู้รับซื้อไม้ในพื้นที่หลายราย ส่วนราคา เราไม่พบราคายางนาที่ทางการประกาศหรือมีวันที่ชัดเจน จึงไม่ใส่ตัวเลขราคาตลาด และแนะนำให้ตั้งราคาจากใบเสนอราคาจริงของผู้ซื้อ ข้อมูล ณ พ.ย. 2569

คนที่มียางนาเก่าแก่ในสวนหรือริมที่ดิน หรือปลูกไว้เมื่อหลายสิบปีก่อน มักถามเหมือนกันว่า ตอนนี้ขายได้ไหม ขายที่ไหน และตั้งราคาเท่าไร บทความนี้ตอบเฉพาะมุมตลาดและการตั้งราคาของยางนา ไม่ใช่การปลูกหรือดูแล ถ้าสนใจปลูกยางนาแซมพืชอื่นระหว่างรอตัด ให้อ่าน ปลูกไม้ยางนาแล้วแซมพืชช่วงรอตัดโค่น ต้องวางแผนช่วงไหนของอายุต้น

ข้อมูลที่เราเปิดอ่านจริงเกี่ยวกับตลาดยางนามีไม่มากเท่าพะยูงหรือสัก จึงจะแยกชัดว่าอะไรมีแหล่งรองรับ อะไรยังไม่มีข้อมูลที่ยืนยัน และไม่เติมตัวเลขราคาเพื่อให้ดูครบ

สถานะทางกฎหมายของยางนา: ที่ดินของใครคือคำตอบหลัก

เดลินิวส์ (24 ม.ค. 2565) รายงานคดีตัดไม้ยางนาอายุกว่า 100 ปีในเขตอุทยานแห่งชาติศรีนครินทร์ซึ่งทับพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ จังหวัดกาญจนบุรี โดยระบุว่ายางนาเป็นไม้หวงห้ามประเภท ก ตาม พ.ร.บ.ป่าไม้ พ.ศ. 2484 ตอไม้วัดได้กว้าง 4.10 เมตร พบไม้แปรรูปราว 8 แผ่น ปริมาตรรวม 5.15 ลูกบาศก์เมตร ข่าวระบุค่าภาคหลวง 618 บาท ค่าเสียหายต่อรัฐ 103,000 บาท และประเมินมูลค่าตลาดเกิน 500,000 บาท ผู้ต้องหาอ้างว่าต้นไม้ล้มเอง และถูกส่งตัวให้พนักงานสอบสวนดำเนินคดี ข่าวไม่ระบุบทลงโทษ

ใช้ข่าวนี้เป็นตัวอย่างว่า ยางนาในเขตป่าและอุทยานมีความเสี่ยงทางกฎหมายสูง ไม่ควรเอาตัวเลข 500,000 บาทในข่าวมาเป็นราคาไม้ยางนาทั่วไป เพราะเป็นการประเมินมูลค่าของต้นเฉพาะรายในคดีหนึ่ง

ส่วนกรณีที่ดินมีเอกสารสิทธิ์ กรุงเทพธุรกิจรายงานว่า กรมป่าไม้เปิดลงทะเบียนปลูกไม้มีค่าผ่าน E-Tree ตั้งแต่ 22 เมษายน 2562 หลังประกาศแก้มาตรา 7 เมื่อ 16 เมษายน 2562 โดยระบุว่าไม้หวงห้ามทุกชนิดในที่ดินกรรมสิทธิ์ของประชาชน ตัดและนำไปใช้สอยหรือค้าขายได้ ยกตัวอย่างไม้สัก ยางนา และพะยูง ที่ดินที่ครอบคลุมคือ นส.3 นส.3ก โฉนด และ สค.1 ข้อมูลเป็นข่าวปี 2562 ควรโทรสายด่วนกรมป่าไม้ 1310 ต่อ 3 ตรวจเงื่อนไขปัจจุบันก่อนตัดจริง

ยางนาอยู่ในบัญชี 58 ชนิดที่ใช้เป็นหลักประกันกู้เงินหรือไม่

MGR Online (4 ส.ค. 2561) ระบุว่ามีแนวทางให้ไม้ยืนต้นในบัญชี 58 ชนิดตามกฎหมายสวนป่าเป็นหลักประกันธุรกิจ และรายการที่บทความยกตัวอย่างมีพะยูงและกฤษณา ส่วนยางนาไม่ได้ถูกระบุชื่อในรายการที่บทความยกมา แต่บทความกล่าวถึง "ไม้สกุลยาง" เราจึงไม่ยืนยันว่ายางนาเข้าเกณฑ์หรือไม่ ถ้าต้องการใช้ต้นยางนาเป็นหลักประกัน ให้ถามธนาคารและกรมป่าไม้ว่ารายการไม้ที่ใช้ได้ปัจจุบันมีชนิดใด บทความเดียวกันบอกว่ามูลค่าเป็นดุลพินิจของสถาบันการเงินและยังไม่มีราคากลาง

ช่องทางขายยางนา

เรายังไม่พบเอกสารของหน่วยงานรัฐที่รวบรวมรายชื่อผู้รับซื้อยางนาหรือตลาดกลางโดยเฉพาะ จึงไม่ระบุชื่อบริษัทหรือสถานที่ ช่องทางทั่วไปที่ควรถามมีดังนี้

ลักษณะการใช้ประโยชน์ของเนื้อไม้ยางนาที่แน่ชัดและขนาดท่อนที่ตลาดต้องการ เราไม่มีเอกสารทางการที่เปิดอ่านได้ ให้ถามผู้ซื้อว่าต้องการขนาด ความยาว และเส้นผ่านศูนย์กลางเท่าไร แล้วตัดสินใจวางแผนตัดตามนั้น ไม่ควรตัดก่อนแล้วค่อยหาผู้ซื้อ เพราะหากขนาดไม่ตรง ราคาจะต่ำลง

ลงทะเบียน e-Tree ก่อนขาย

ตามข่าวประชาสัมพันธ์ที่เผยแพร่ใน Ryt9 (26 ก.ย. 2561) e-Tree เป็นระบบทะเบียนแหล่งปลูกต้นไม้ของกรมป่าไม้ ข้อมูลที่ลงทะเบียนใช้เป็นหลักฐานที่มาของไม้ และใช้ยื่นขอตัด เคลื่อนย้าย ขาย หรือเป็นหลักประกัน ขั้นตอนตามข่าวคือ ลงทะเบียนยืนยันตัวตน ปักหมุดขอบเขตแปลงและตำแหน่งต้นไม้ กรอกรายละเอียด และปรับข้อมูลความสูงและเส้นรอบวงทุกปี ส่วนหน้าคู่มือของกรมป่าไม้ที่เราเปิดอ่านระบุว่าระบบปรับเป็นรุ่นใหม่ ให้ลงทะเบียนที่ etree.forest.go.th ข่าวฉบับ Ryt9 ไม่ได้ระบุชื่อยางนาในรายการไม้ แต่กรุงเทพธุรกิจยกยางนาเป็นตัวอย่างไม้ที่ตัดและค้าขายได้ในที่กรรมสิทธิ์

ต้นยางนาที่ปลูกมานาน เส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ มักสูงมาก ก่อนลงทะเบียนควรให้ผู้ที่เชี่ยวชาญช่วยวัดอย่างปลอดภัย อย่าปีนหรือวัดความสูงเอง และถ่ายภาพต้นพร้อมวันที่เก็บไว้

ตั้งราคาอย่างไรเมื่อไม่มีราคากลางและไม่มีราคาอ้างอิงที่มีวันที่

เราค้นหาราคาไม้ยางนาจากแหล่งทางการและข่าวแล้ว ไม่พบราคาที่มีวันที่ชัดและระบุขนาดท่อนครบ ผลที่ค้นเจอเป็นราคาไม้ยางพาราและกระทู้ถามตอบทั่วไป ซึ่งเป็นคนละชนิดไม้ จึงไม่ใส่ราคาตลาดยางนาในบทความนี้ สิ่งที่ทำได้คือใช้วิธีตั้งราคาตามขั้นตอน

1. วัดและจดข้อมูล เส้นรอบวงที่ความสูงอก ความสูงถึงกิ่งแรก ความตรงของลำต้น ตำหนิ โพรง รอยไฟ รอยแผล
2. ขอใบเสนอราคาอย่างน้อย 3 ราย ระบุว่าราคาเป็นต่อต้นยืน ต่อลูกบาศก์เมตร หรือต่อท่อน ใครวัด วัดแบบไหน รวมค่าตัดและค่าขนหรือไม่
3. คิดเป็นรายได้สุทธิ ราคาที่ตกลง − ค่าตัด − ค่าขน − ค่าเอกสาร − ความเสียหายต่อพืชข้างเคียงหรือถนน
4. เก็บใบเสนอราคาที่มีวันที่ เพื่อใช้เทียบเมื่อมีการเจรจาใหม่

ตารางเปรียบเทียบใบเสนอราคา (กรอกเอง)

ปัจจัยที่ทำให้ราคาต่างกัน

• ขนาดและความตรงของลำต้น ต้นใหญ่และตรงให้ท่อนยาวใช้งานได้มากกว่า แต่เราไม่มีเกณฑ์ทางการ ให้ถามผู้ซื้อ
• ตำหนิภายใน โพรงหรือรอยผุที่ไม่เห็นจากภายนอกทำให้ราคาลดได้ ข้อตกลงจึงควรระบุว่ากรณีเปิดแล้วพบตำหนิ ใครรับผลและคิดราคาอย่างไร
• การเข้าถึงต้นไม้ ต้นที่รถเข้าไม่ถึงหรือใกล้สายไฟ บ้าน ถนน มีค่าตัดและขนสูงขึ้น
• เอกสารและที่มา ไม้ที่เอกสารครบมีความเสี่ยงต่อผู้ซื้อน้อยกว่า
• ระยะทางถึงผู้รับซื้อ ค่าขนส่งไม้ท่อนยาวอาจมีผลมาก ควรถามเป็นรายครั้ง

ตัวอย่างโครงสร้างต้นทุนฝั่งผู้ขาย (ตัวอย่างสมมุติ ไม่ใช่ราคา)

ช่องที่ "ที่มาของตัวเลข" บอกว่าตัวเลขแต่ละช่องต้องมาจากใบเสนอราคาของคุณ เราไม่ใส่ตัวเลขตัวอย่างเพราะไม่มีแหล่งอ้างอิงราคายางนาที่มีวันที่

ถ้าคุณมีไม้มีค่าชนิดอื่นในแปลงเดียวกัน อ่านเทียบวิธีคิดได้ที่ ปลูกพะยูงให้ได้ผลดี และ ปลูกไม้กฤษณาต้องรอกี่ปี และขายกับใคร เพราะเรื่องทะเบียนต้นไม้และการเจรจาราคาใช้หลักคิดคล้ายกัน แต่ชนิดไม้ต่างกัน เงื่อนไขและตลาดจึงไม่เหมือนกัน

ข้อควรระวังเมื่อมีผู้มาขอซื้อ

• ถ้าผู้ซื้อไม่ขอดูเอกสารที่ดินหรือหลักฐานที่มา และเสนอให้ตัดเร็ว ๆ แบบไม่ต้องทำเอกสาร ให้ปฏิเสธ ความเสี่ยงทางกฎหมายตกอยู่กับทั้งสองฝ่าย
• อย่าลงนามหรือรับมัดจำก่อนเห็นสัญญาที่ระบุชัดว่าใครรับผิดชอบเอกสาร ค่าตัด ค่าขน และความเสียหาย
• ต้นที่ล้มเองหรือถูกพายุหัก ในข่าวคดีปี 2565 ผู้ต้องหาอ้างว่าไม้ล้มเอง แต่ถูกส่งดำเนินคดี (เป็นกรณีในพื้นที่ป่า) ถ้าเป็นกรณีในที่ดินตัวเอง ให้ปรึกษาป่าไม้จังหวัดก่อนเคลื่อนย้ายไม้
• ถ่ายภาพต้นก่อนตัด ระหว่างตัด และหลังตัด เก็บใบเสร็จและสำเนาสัญญา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• นำมูลค่า 500,000 บาทในข่าวคดีมาเป็นราคายางนาทุกต้น
• เหมาว่ายางนาทุกต้นตัดขายได้ โดยไม่ตรวจว่าที่ดินเป็นที่ประเภทไหน
• ตัดไม้ก่อนหาผู้ซื้อ แล้วท่อนไม่ตรงขนาดที่ผู้ซื้อต้องการ
• ไม่ถามว่าราคารวมค่าตัดค่าขนหรือไม่
• ยอมขายต้นยืนโดยไม่กำหนดว่าใครรับผิดชอบความเสียหายต่อสิ่งปลูกสร้างและถนน
• ไม่เก็บหลักฐานภาพและเอกสาร

สรุป

การขายยางนาให้ปลอดภัยเริ่มจากถามว่าต้นอยู่ในที่ดินแบบไหน ถ้าเป็นที่ดินมีเอกสารสิทธิ์ของตัวเอง ตามข่าวปี 2562 ตัดและขายได้ ควรลงทะเบียน e-Tree และตรวจเงื่อนไขล่าสุดกับกรมป่าไม้ ถ้าเป็นป่าหรืออุทยานห้ามแตะ ราคายางนาเราไม่พบแหล่งที่มีวันที่ จึงควรขอใบเสนอราคาหลายราย ระบุหน่วยราคาและวิธีวัด และคิดเป็นรายได้สุทธิหลังหักค่าตัดค่าขน ข้อมูล ณ พ.ย. 2569

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄เดลินิวส์ (24 ม.ค. 2565) — ข่าวคดีตัดไม้ยางนา สถานะไม้หวงห้ามประเภท ก https://www.dailynews.co.th/news/697474/
• 📄กรุงเทพธุรกิจ (รายงานข่าวกรมป่าไม้) — การแก้มาตรา 7 ประกาศ 16 เม.ย. 2562 ไม้หวงห้ามในที่ดินกรรมสิทธิ์ และ E-Tree https://www.bangkokbiznews.com/social/833110
• 📄กรมป่าไม้ — คู่มือการลงทะเบียน e-Tree — ระบบ e-Tree รุ่นใหม่ที่ etree.forest.go.th https://www.forest.go.th/cert/คู่มือการลงทะเบียนe-tree/
• 📄Ryt9 (ข่าวประชาสัมพันธ์ 26 ก.ย. 2561) — ขั้นตอนและประโยชน์ของ e-Tree https://www.ryt9.com/s/prg/2892208
• 📄MGR Online (4 ส.ค. 2561) — ไม้ 58 ชนิดเป็นหลักประกัน ไม่มีราคากลาง https://mgronline.com/daily/detail/9610000076849

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ