ธนาคารที่ดินถูกยุบแล้วจริงไหม หลัง 1 ต.ค. 2569 เกิดอะไรขึ้นกับ บจธ.

คำตอบเร็ว: จริง สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) หรือ บจธ. ถูกยุบเลิกตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีที่ลงวันที่ 28 ก.ย. 2569 ตีพิมพ์ในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 29 ก.ย. 2569 และมีผลตั้งแต่ 1 ต.ค. 2569 สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (สคทช.) รับภาระผูกพันที่ยังค้างอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน ส่วนหน่วยงานที่จะรับภารกิจถาวรตามรายงานของ iLaw ยังต้องรอคณะรัฐมนตรีกำหนด ดังนั้นตอนนี้ไม่ควรไปยื่นเรื่องขอใช้บริการ บจธ. อีก (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

หลังข่าวยุบ บจธ. คำถามที่พบบ่อยในหมู่เกษตรกรคือ "ได้ยินว่าธนาคารที่ดินปิดแล้ว จริงหรือเปล่า" บางคนกำลังรอผลการพิจารณาที่ยื่นไว้ บางคนเป็นสมาชิกชุมชนที่เช่าที่ดินผ่านโครงการ และอีกส่วนแค่อยากรู้ว่าจะไปพึ่งใครได้ต่อ บทความนี้แยกให้ชัดว่าอะไรคือสิ่งที่ยืนยันได้จากเอกสารทางการ อะไรเป็นข่าวหรือความเห็นของแต่ละฝ่าย และอะไรที่ยังไม่มีประกาศชัดเจน เพื่อไม่ให้ใครตัดสินใจจากข่าวลือ

สิ่งที่ยืนยันได้จากราชกิจจานุเบกษา

ไฟล์ประกาศในระบบราชกิจจานุเบกษา ระบุที่หน้าปกว่าเป็นเล่ม 143 ตอนพิเศษ 236 ง ลงวันที่ 29 กันยายน 2569 เป็นประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ยุบเลิกสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ผู้เขียนเปิดไฟล์ PDF ได้แต่ตัวอักษรในไฟล์ดึงข้อความออกมาอ่านเต็มไม่ได้ จึงอ้างเฉพาะข้อมูลที่ตรงกันในไทยพีบีเอสและเดลินิวส์ซึ่งอ้างประกาศฉบับเดียวกัน คือ ประกาศออกโดยอาศัยมาตรา 40 วรรคสอง แห่งพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) พ.ศ. 2554 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ลงนามโดยนายกรัฐมนตรี และให้มีผลวันที่ 1 ตุลาคม 2569

เว็บไซต์ของ บจธ. เองก็ยังเปิดอยู่ และตอนที่ตรวจ หน้าแรกมีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ยุบเลิกสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน ลงวันที่ 28 กันยายน 2569 วางเป็นประกาศเด่น หมายความว่าการที่เว็บยังเข้าได้ไม่ได้แปลว่าหน่วยงานยังรับสมัครตามปกติ

ลำดับเหตุการณ์ก่อนถึงวันยุบ

ข้อสังเกตจากตารางนี้คือเวลาระหว่างมติ ครม. กับวันมีผลสั้นมาก ราว 2 สัปดาห์ เกษตรกรที่ไม่ได้ตามข่าวการเมืองจึงมักรู้เรื่องพร้อมกับวันที่หน่วยงานปิดตัวไปแล้ว นี่คือเหตุผลที่กลุ่มเกษตรกรที่คัดค้านใช้เป็นประเด็น คือกังวลว่าระหว่างทางไม่มีกลไกรองรับที่ชัดเจน

ใครรับช่วงต่อ บจธ. ตอนนี้

จากรายงานของ iLaw สคทช. เป็นผู้รับภาระผูกพันที่ยังค้างอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน ส่วนการกำหนดหน่วยงานรับภารกิจถาวร รัฐบาลจะเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาอีกครั้ง ไทยโพสต์ซึ่งรายงานก่อนหน้านั้นเล็กน้อยระบุว่าในช่วงนั้นยังไม่ปรากฏชื่อหน่วยงานผู้รับช่วงชัดเจน ผู้เขียนจึงสรุปได้เท่านี้ว่า สคทช. คือหน่วยงานที่ต้องติดต่อสำหรับเรื่องค้างเดิม ส่วนผู้รับภารกิจถาวรยังไม่มีประกาศที่ผู้เขียนตรวจพบ

ข่าวจากสำนักข่าวลานเนอร์ระบุว่ามีกำหนดประชุมคณะกรรมการระดับคณะรัฐมนตรีในวันที่ 5 ต.ค. 2569 แต่ผู้เขียนยังไม่พบข่าวผลการประชุมนั้นจากแหล่งที่เปิดอ่านได้ จึงไม่เขียนว่าผลออกมาเป็นอย่างไร ผู้อ่านควรเช็กความคืบหน้าล่าสุดที่เว็บ สคทช. หรือสำนักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรีโดยตรง

ขั้นตอนชำระบัญชี ตามที่สื่อรายงาน

ฐานเศรษฐกิจรายงานรายละเอียดการชำระบัญชีไว้หลายข้อ ซึ่งผู้เขียนนำมาแสดงในรูปแบบที่ระบุว่าเป็นข้อมูลจากรายงานข่าว ไม่ใช่ข้อความที่ผู้เขียนอ่านจากตัวประกาศโดยตรง

ประเด็นที่เกษตรกรควรจับจากตารางนี้คือเรื่อง "หน่วยบริการพิเศษ" ที่กล่าวถึงว่าจะดูแลภาระของเกษตรกร แต่รายงานข่าวไม่ได้ระบุว่าตั้งอยู่ที่ไหน ติดต่ออย่างไร หรือเปิดรับเรื่องแบบใด ผู้เขียนจึงไม่ขอเดาที่อยู่หรือเบอร์โทร และแนะนำให้สอบถาม สคทช. โดยตรง

ทำไมรัฐบาลจึงยุบ และใครคัดค้านอะไร

เรื่องนี้มีสองฝั่ง และทั้งสองฝั่งเป็นความเห็นที่แต่ละกลุ่มกล่าวไว้ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ตัดสินแล้ว บทความที่แยกเฉพาะประเด็นนี้อ่านต่อได้ที่ ทำไมรัฐบาลยุบธนาคารที่ดิน เหตุผลภาครัฐ ข้อคัดค้านของเกษตรกร และข้อเสนอโอนภารกิจ

ฝั่งรัฐบาล

จากรายงานของไทยรัฐ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมายระบุว่า บจธ. ขยายระยะเวลามาหลายปีแล้ว และเห็นว่ามีบทบาทซ้ำซ้อนกับหน่วยงานอื่น ส่วน iLaw รายงานว่าการยุบอยู่ในบริบทการปฏิรูปหน่วยงานรัฐ และบันทึกว่าอายุของ บจธ. เคยถูกขยายมาแล้ว 4 ครั้ง

ฝั่งกลุ่มเกษตรกร

ประชาไทรายงานว่า พีมูฟ และ สกน. คัดค้าน โดยเสนอให้คง บจธ. ไว้ก่อนจนกว่าจะมีธนาคารที่ดินแห่งใหม่และการกระจายที่ดินให้เกษตรกรรายย่อยเสร็จสิ้น เหตุผลที่ยกคือยังมีคนจนและเกษตรกรรายย่อยที่ไม่มั่นคงในที่ดิน ส่วนลานเนอร์นิวส์รายงานว่าพีมูฟเสนอให้โอนภารกิจไปที่สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) แทน และไทยโพสต์รายงานข้อเรียกร้องของ สกน. 3 ข้อ คือเลื่อนการดำเนินการจนกว่าจะมีกลไกรองรับชัดเจน ขยายอายุ บจธ. และตั้งสถาบันกระจายที่ดินแห่งใหม่

ผลกระทบต่อเกษตรกรแต่ละกลุ่ม

ประกาศยุบหน่วยงานไม่ได้ทำให้สัญญาที่เกษตรกรทำไว้หายไปโดยอัตโนมัติ ภาระผูกพันที่ค้างอยู่ถูกส่งต่อให้ สคทช. ตามรายงานของ iLaw แต่รายละเอียดแต่ละสัญญาควรตรวจจากเอกสารของตัวเอง ตารางด้านล่างช่วยจัดลำดับว่าแต่ละคนควรทำอะไรก่อน

ตัวอย่างสถานการณ์จริงที่มักเจอ

กรณีที่หนึ่ง กลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่ทำสัญญาเช่ากับ บจธ. มาก่อนวันยุบ ปัญหาที่พบบ่อยคือสมาชิกไม่รู้ว่าจะโอนเงินค่าเช่างวดถัดไปเข้าบัญชีใด ถ้าไม่มีคำสั่งเป็นลายลักษณ์อักษร อย่าหยุดจ่ายเอง เพราะการค้างชำระอาจกลายเป็นปัญหาของสัญญาในภายหลัง ให้ขอหนังสือยืนยันช่องทางชำระจาก สคทช. ก่อน และเก็บหลักฐานการสอบถามไว้

กรณีที่สอง เกษตรกรที่ยังไม่มีที่ดินเลยและเพิ่งได้ยินว่า บจธ. ช่วยเรื่องที่ดิน แล้วจะไปยื่นเรื่อง ผู้เขียนแนะนำให้เช็กก่อนว่าหน่วยงานปลายทางเปิดรับจริงหรือไม่ เพราะรายงานข่าวไม่ได้ยืนยันว่ามีช่องทางยื่นขอแบบเดิมต่อไป การเดินทางไปสำนักงานเก่าอาจเสียเวลาเปล่า

ข้อมูลที่ยังไม่มีคำตอบ และไม่ควรเชื่อจนกว่าจะมีประกาศ

• หน่วยงานรับภารกิจถาวรคือใคร ยังไม่พบประกาศ ข่าวที่ระบุชื่อหน่วยงานอื่นเป็นข้อเสนอของกลุ่มเกษตรกร ไม่ใช่มติ
• จะมีโครงการธนาคารที่ดินแบบใหม่หรือไม่ ยังไม่พบประกาศ
• เงื่อนไขการขอใช้บริการรอบใหม่ ยังไม่มีข้อมูลที่ตรวจสอบได้
• เบอร์โทรหรือที่อยู่ของหน่วยบริการพิเศษ ไม่พบในแหล่งที่เปิดอ่านได้ ห้ามเชื่อเบอร์ที่แชร์ต่อกันในโซเชียล

สำหรับคนที่อยากเข้าใจพื้นหลัง บทความที่เกี่ยวข้องในชุดเดียวกันมีอธิบายเรื่อง บจธ. คืออะไร และ สคทช. คืออะไร ติดต่อเรื่องอะไรได้บ้าง ส่วนใครกำลังสนใจซื้อที่ดินเองแทน อ่านเงื่อนไข ส.ป.ก. ได้ที่ ซื้อที่ดิน ส.ป.ก. มาทำเกษตรได้ไหม และเปรียบเทียบแหล่งเงินกู้ที่ กู้ธนาคารพาณิชย์เทียบกู้ ธ.ก.ส.

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เข้าใจว่าเว็บไซต์ยังเปิดอยู่แปลว่าหน่วยงานยังรับสมัคร ทั้งที่หน้าแรกมีประกาศยุบเลิกอยู่
• หยุดจ่ายค่าเช่าหรือค่างวดเองเพราะคิดว่า "หน่วยงานปิดแล้วไม่ต้องจ่าย" ซึ่งอาจกลายเป็นหนี้ค้างชำระ
• เชื่อเบอร์โทรหรือไลน์ที่อ้างว่าเป็นหน่วยบริการพิเศษโดยไม่มีหนังสือราชการยืนยัน
• เอาข่าวข้อเสนอของกลุ่มเกษตรกร เช่น การโอนไป พอช. ไปเล่าต่อเหมือนเป็นมติของรัฐ
• ทิ้งเอกสารสัญญาและใบเสร็จเก่า ทั้งที่เป็นหลักฐานสำคัญตอนตรวจสอบภาระผูกพัน
• ไปเสียค่าธรรมเนียมหรือค่าดำเนินการให้คนกลางที่อ้างว่ายื่นเรื่องแทนได้

สรุป

บจธ. ถูกยุบเลิกแล้วตามประกาศที่ลงวันที่ 28 ก.ย. 2569 และมีผลตั้งแต่ 1 ต.ค. 2569 โดย สคทช. รับภาระผูกพันค้างในช่วงเปลี่ยนผ่าน และสื่อรายงานว่าการชำระบัญชีใช้เวลา 1 ปี ส่วนผู้รับภารกิจถาวรและช่องทางให้บริการใหม่ยังไม่มีประกาศที่ตรวจสอบได้ ผู้ที่มีสัญญาเดิมควรเก็บเอกสารและสอบถาม สคทช. ก่อนตัดสินใจทำอะไร ส่วนผู้ที่ต้องการที่ดินใหม่ควรดูทางเลือกอื่นไปพร้อมกัน (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄ราชกิจจานุเบกษา — ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ยุบเลิกสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) เล่ม 143 ตอนพิเศษ 236 ง 29 ก.ย. 2569 https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/133241.pdf
• 📄สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (บจธ.) — หน้าแรกเว็บไซต์ที่แสดงประกาศยุบเลิก https://www.labai.or.th
• 📄ไทยพีบีเอส — ข่าวประกาศยุบ บจธ. อ้างอิงมาตรา 40 วรรคสอง https://www.thaipbs.or.th/news/content/558862
• 📄เดลินิวส์ — ข่าวประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับเดียวกัน https://www.dailynews.co.th/news/6233852/
• 📄iLaw — สคทช. รับภาระผูกพันช่วงเปลี่ยนผ่าน และประวัติการขยายอายุ https://www.ilaw.or.th/articles/59568
• 📄ฐานเศรษฐกิจ — รายละเอียดการชำระบัญชี https://www.thansettakij.com/economy/670391
• 📄ประชาไท — ข้อเรียกร้องของพีมูฟและ สกน. https://prachatai.com/journal/2026/09/118933
• 📄ไทยโพสต์ — มติ ครม. 15 ก.ย. 2569 และข้อเรียกร้อง สกน. https://www.thaipost.net/x-cite-news/1079188/
• 📄ลานเนอร์นิวส์ — ข้อเสนอโอนภารกิจไป พอช. https://lannernews.com/29092569-04/
• 📄ไทยรัฐ — คำให้สัมภาษณ์รองนายกรัฐมนตรี 26 ก.ค. 2569 https://www.thairath.co.th/news/politic/2948718

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ