น้ำท่วมติดอยู่ในบ้านทำอย่างไร ขั้นตอนเอาตัวรอดระหว่างรอความช่วยเหลือ

คำตอบเร็ว: ถ้าน้ำท่วมติดอยู่ในบ้าน ให้ทำตามลำดับนี้ 1) ตัดกระแสไฟฟ้าโดยปลดเมนสวิตช์หรือสับคัตเอาต์ โดยห้ามแตะสวิตช์ขณะตัวเปียก 2) ขนคน ยา เอกสาร และของจำเป็นขึ้นที่สูง 3) แจ้งพิกัดขอความช่วยเหลือที่สายด่วน ปภ. 1784 หรือ LINE @1784DDPM 4) ถ้ามีคนเจ็บป่วย จมน้ำ หรือโดนไฟดูด โทร 1669 5) ใช้เฉพาะน้ำดื่มและอาหารที่ไม่สัมผัสน้ำท่วม แล้วรอในจุดที่ปลอดภัย อย่าลุยน้ำออกเองถ้าไม่จำเป็น

คำถามว่า "น้ำท่วมทำอย่างไร" จะยากขึ้นทันทีเมื่อน้ำเข้าบ้านเร็วกว่าที่คิด จนออกไม่ทัน ทั้งไฟฟ้ายังเปิดอยู่ คนแก่เดินลำบาก และโทรศัพท์แบตเตอรี่เหลือไม่มาก บทความนี้เรียงขั้นตอนเอาตัวรอดตามลำดับเวลา ตั้งแต่นาทีแรกที่น้ำเข้าบ้านไปจนถึงช่วงรอความช่วยเหลือ โดยรวบรวมจากคำแนะนำของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) การไฟฟ้า กรมควบคุมโรค และกรมอนามัย (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

หมายเหตุ: เราไม่พบคู่มือทางการที่เขียนสำหรับกรณี "ติดอยู่ในบ้าน" โดยเฉพาะ ขั้นตอนด้านล่างจึงนำแนวทางทางการเรื่องไฟฟ้า การอพยพ สุขภาพ และอาหาร มาเรียงให้ใช้ในสถานการณ์นี้

ลำดับนาทีต่อนาที เมื่อน้ำเข้าบ้านแล้วออกไม่ได้

ขั้นที่ 1: ตัดไฟให้ปลอดภัยก่อนทำอย่างอื่น

ปภ. แนะนำให้ตัดกระแสไฟฟ้าโดยปิดสวิตช์ไฟ สับคัตเอาต์ และไม่ใช้หรือสัมผัสเครื่องใช้ไฟฟ้าขณะที่ร่างกายเปียกชื้น ส่วนการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแนะนำว่า บ้านชั้นเดียว หากน้ำเข้าบ้านให้ตัดกระแสไฟฟ้าและอพยพออกจากพื้นที่ บ้านสองชั้นควรมีสวิตช์แยกแต่ละชั้น และตัดกระแสไฟฟ้าชั้นล่างเมื่อมีน้ำท่วม

• ถ้าตู้ไฟอยู่ต่ำและน้ำท่วมถึงแล้ว อย่าลุยน้ำเข้าไปปลดเอง กรมควบคุมโรคเตือนว่าไม่ควรเข้าไปตรวจสอบหรือเปิดปิดระบบไฟฟ้าด้วยตนเอง ให้โทรแจ้งการไฟฟ้า (1129 สำหรับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค หรือ 1130 สำหรับการไฟฟ้านครหลวงในกรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ)
• กรมควบคุมโรคระบุว่า หากเกิดไฟฟ้ารั่ว กระแสไฟฟ้าจะกระจายเป็นวงกว้างไม่ต่ำกว่า 3 เมตร จึงต้องอยู่ห่างจุดที่สงสัย
• ถ้ารู้สึกเหมือนโดนไฟฟ้าดูดเบา ๆ ขณะอยู่ในน้ำ ให้หยุดการเคลื่อนไหว บิดตัวให้ศีรษะหันไปในทิศทางเดียวกับลำตัว แล้วเคลื่อนที่ออกไปด้านข้างอย่างระมัดระวัง
• ถ้าเห็นสายไฟขาด เสาไฟฟ้าล้ม หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าตกอยู่ในน้ำ ห้ามเข้าใกล้ ห้ามจับ และห้ามทดลองตรวจสอบด้วยตนเอง

เรื่องไฟฟ้าดูดและสัตว์อันตรายอ่านแบบละเอียดได้ที่ ไฟฟ้าดูด งูเข้าบ้าน จระเข้หลุด ช่วงน้ำท่วม รับมืออย่างไรให้ปลอดภัย

ขั้นที่ 2: ขึ้นที่สูง พร้อมของที่ขาดไม่ได้

ปภ. แนะนำให้ขนย้ายสิ่งของขึ้นที่สูงให้พ้นจากระดับน้ำท่วม รวมถึงอพยพสัตว์เลี้ยง ถ้าเวลามีจำกัด ให้เลือกของตามลำดับความสำคัญ

1. ยาประจำตัว กรมควบคุมโรคแนะนำให้ผู้ป่วยโรคเรื้อรังเตรียมยาให้เพียงพอ ไม่ควรขาดยา และเก็บยาไว้ในที่แห้ง ป้องกันน้ำและความชื้น หากยาเปียกน้ำหรือชำรุด ไม่ควรนำมารับประทาน ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
2. เอกสารสำคัญ ใส่ถุงพลาสติกปิดสนิท ใช้ต่อตอนลงทะเบียนเยียวยา
3. น้ำดื่มและอาหารที่ยังไม่โดนน้ำท่วม
4. โทรศัพท์ ที่ชาร์จ และไฟฉาย ไฟฉายใช้ส่องทางและส่งสัญญาณตอนกลางคืน
5. ของสำหรับเด็กเล็ก ถ้ามีทารก กรมอนามัยระบุว่านมแม่เป็นอาหารที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับทารกในภาวะภัยพิบัติ และห้ามใช้นมข้นหวาน ครีมเทียม เครื่องดื่มจากพืช หรือนมกล่อง UHT แทนนมผงสำหรับทารก

สิ่งที่คนในพื้นที่ลุ่มเรียนรู้จากน้ำท่วมครั้งก่อน ๆ คือ ผู้สูงอายุมักไม่ยอมขึ้นชั้นบนจนน้ำถึงเข่า แล้วการพยุงขึ้นบันไดตอนพื้นลื่นอันตรายกว่าการพาขึ้นตั้งแต่แรก กรมควบคุมโรคระบุว่าผู้สูงอายุประมาณ 1 ใน 3 หกล้มทุกปี และถ้าสงสัยว่ากระดูกหัก ไม่ควรเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บด้วยตนเอง ให้โทร 1669

ขั้นที่ 3: ส่งสัญญาณและแจ้งพิกัดขอความช่วยเหลือ

ช่องทางทางการคือสายด่วนนิรภัย ปภ. 1784 ตลอด 24 ชั่วโมง หรือ LINE "ปภ.รับแจ้งเหตุ 1784" (@1784DDPM) สำหรับขอความช่วยเหลือ การอพยพ และแจ้งเหตุอุทกภัย ข้อมูลที่ควรแจ้งให้ครบตั้งแต่ครั้งแรก

• บ้านเลขที่ หมู่ ตำบล อำเภอ จังหวัด และจุดสังเกตใกล้บ้าน
• ถ้าส่งผ่าน LINE ได้ ให้แชร์ตำแหน่งปัจจุบันและรูปถ่ายสภาพน้ำ
• จำนวนคน และมีผู้สูงอายุ เด็กเล็ก คนป่วยติดเตียง หญิงตั้งครรภ์หรือไม่
• ระดับน้ำตอนนี้ และน้ำยังขึ้นอยู่หรือไม่
• มีคนเจ็บหรือคนที่ขาดยาไม่ได้หรือไม่

ถ้าแบตเตอรี่เหลือน้อย ให้ส่งข้อมูลเป็นข้อความครั้งเดียวให้ครบ แล้วปิดแอปที่ไม่จำเป็น เบอร์อื่นตามเรื่องดูได้ที่ เบอร์โทรขอความช่วยเหลือน้ำท่วม 2569 เรื่องไหนโทรเบอร์ไหน

ขั้นที่ 4: ถ้ามีคนตกน้ำ เจ็บ หรือโดนไฟดูด

• คนตกน้ำ: กรมควบคุมโรคแนะนำว่าไม่ควรกระโดดลงไปช่วยเอง ให้ใช้ไม้ เชือก หรืออุปกรณ์ที่ยื่นให้ผู้ประสบภัยจับ และรีบโทร 1669
• คนโดนไฟดูด: อย่ารีบเข้าไปจับตัวด้วยมือเปล่า ให้ตัดกระแสไฟฟ้าจากจุดที่ปลอดภัยก่อน ใช้ถุงมือยาง ผ้าแห้ง หรือพลาสติกแห้ง ช่วยฟื้นคืนชีพ (CPR) ในบริเวณที่แห้ง และโทร 1669
• ถูกงูหรือสัตว์มีพิษกัด: ตั้งสติ ไม่กรีดแผล ไม่ดูดพิษ ล้างแผลด้วยน้ำสะอาด จำกัดบริเวณที่ถูกกัด จดจำลักษณะสัตว์ไว้แจ้งแพทย์ และรีบไปโรงพยาบาล

ป้องกันการโดนงูกัดระหว่างรอ โดยใช้ไฟฉายส่องก่อนเดินหรือหยิบสิ่งของ ไม่ใช้มือเปล่าค้นหา สวมรองเท้าที่ปิดมิดชิด และสำรวจเสื้อผ้าและรองเท้าก่อนสวมใส่ทุกครั้ง

ขั้นที่ 5: น้ำดื่ม อาหาร และห้องน้ำระหว่างรอความช่วยเหลือ

อาหาร

• ไม่ควรรับประทานอาหารหรือวัตถุดิบที่สัมผัสน้ำท่วม และอาหารในบรรจุภัณฑ์ที่เปียกน้ำ เสียหาย หรือสงสัยว่าปนเปื้อน ไม่ควรนำมารับประทาน แม้ภายนอกจะดูปกติ
• อาหารกระป๋องต้องไม่บวมหรือเป็นสนิม และห้ามอุ่นอาหารทั้งกระป๋องโดยเด็ดขาด
• ข้าวกล่องที่ได้รับแจกควรกินหลังปรุงภายใน 2 ชั่วโมง
• ไม่ควรนำสัตว์ที่ตายโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือซากสัตว์ที่พบในพื้นที่น้ำท่วม มาประกอบอาหาร

น้ำดื่ม

ถ้าน้ำดื่มบรรจุขวดหมด กรมอนามัยมีแนวทางทำน้ำให้สะอาด ได้แก่ การต้มให้น้ำเดือดเป็นเวลา 1-3 นาที หรือหยดคลอรีนน้ำ 2% หรือหยดทิพย์ (อ 32) ในปริมาณ 1 หยดต่อน้ำ 1 ลิตร ตั้งทิ้งไว้ประมาณ 30 นาที ถ้าน้ำขุ่นให้ทำให้ตกตะกอนด้วยสารส้มก่อน โดยกวนเร็ว 5 นาที กวนช้า 10 นาที แล้วตั้งทิ้งให้ตกตะกอน 30-60 นาที ส่วนน้ำฝนที่เก็บไว้ดื่มควรต้มก่อนดื่ม ในพื้นที่ที่มีประกาศเรื่องน้ำท่วมปนเปื้อนสารพิษ เช่น ปราจีนบุรี กรมอนามัยแนะนำไม่ให้ใช้น้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติจนกว่าผลตรวจทางห้องปฏิบัติการจะยืนยันว่าปลอดภัย

ห้องน้ำใช้ไม่ได้

ถ้าส้วมใช้ไม่ได้ กรมอนามัยแนะนำให้ขับถ่ายใส่ถุงโดยใช้ปูนขาวช่วย รายละเอียดวิธีทำดูได้จากสื่อของกรมอนามัยตามแหล่งอ้างอิงด้านล่าง

สังเกตภาวะขาดน้ำ

อาการที่ต้องเฝ้าระวังคือ ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย และอ่อนเพลียมาก โดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ

ขั้นที่ 6: ลดความเสี่ยงโรคจากการแช่น้ำ

กรมควบคุมโรคระบุว่าการแช่น้ำตั้งแต่ประมาณ 3 ชั่วโมงขึ้นไป หรือมีบาดแผลและรอยถลอก จะเพิ่มโอกาสติดโรคไข้ฉี่หนู ถ้าจำเป็นต้องลุยน้ำและไม่มีรองเท้าบูท ให้สวมถุงพลาสติกสะอาดแทน และอย่าซื้อยามากินเอง

หลังสัมผัสน้ำประมาณ 1-2 สัปดาห์ ถ้ามีไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่น่องและหลัง ตาแดง ให้รีบพบแพทย์ และแจ้งประวัติการอยู่ในพื้นที่น้ำท่วมให้บุคลากรทางการแพทย์ทราบ ถ้ามีอาการหอบเหนื่อย หายใจลำบาก ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือปัสสาวะออกน้อย ต้องไปโรงพยาบาลทันที กลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือเกษตรกรที่ต้องลงไปดูแปลงหรือบ่อ เพราะข้อมูลของกรมควบคุมโรคพบว่าอาชีพที่ป่วยมากที่สุดคือเกษตรกร

ดูแลใจระหว่างรอ

ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต แนะนำให้สังเกตสัญญาณความเครียดของตัวเอง เช่น ความคิดว่า "ฉันรับมือไม่ไหว" หายใจลึก ๆ พูดกับตัวเองในทางบวก คุยกับคนที่ไว้ใจ และขอความช่วยเหลือจากผู้นำชุมชน เจ้าหน้าที่สาธารณสุข หรือทีมกู้ภัย ถ้าต้องการคนคุยให้โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเวลาบ้านน้ำท่วม

• ลุยน้ำไปปลดตู้ไฟที่จมน้ำแล้ว ให้แจ้งการไฟฟ้าแทน
• กระโดดลงน้ำไปช่วยคนตกน้ำ ให้ยื่นไม้หรือเชือกและโทร 1669
• ลุยน้ำออกจากบ้านตอนกลางคืน ทั้งที่ยังมีที่สูงให้รอได้ ความเสี่ยงทั้งไฟฟ้ารั่ว น้ำไหลเชี่ยว และงู
• กินอาหารที่โดนน้ำท่วมเพราะดูไม่เสีย กรมควบคุมโรคย้ำว่าไม่ควรกินแม้ภายนอกจะดูปกติ
• อุ่นอาหารทั้งกระป๋อง ซึ่งกรมอนามัยห้ามโดยเด็ดขาด
• ปล่อยให้ยาประจำตัวเปียก หรือหยุดยาเองระหว่างรอ
• แจ้งขอความช่วยเหลือโดยไม่มีจุดสังเกต ทำให้ทีมหาไม่เจอ

หลังน้ำลด ก่อนกลับมาใช้ไฟและน้ำ

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแนะนำให้ช่างผู้ชำนาญตรวจสอบเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ถูกน้ำท่วมก่อนนำกลับมาใช้ และกรมอนามัยระบุว่าระบบไฟฟ้าห้ามใช้งานจนกว่าจะแห้งสนิทและได้รับการตรวจสอบอย่างปลอดภัย ขั้นตอนอ่านต่อได้ที่ กลับเข้าบ้านหลังน้ำท่วม เช็กไฟฟ้าและน้ำประปาก่อนใช้อย่างไร และสิทธิ์เงินเยียวยาดูที่ คู่มือช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม 2569 เงินเยียวยา สิทธิ และขั้นตอน

สรุป

เมื่อน้ำท่วมติดอยู่ในบ้าน ลำดับที่ปลอดภัยคือ ตัดไฟ ขึ้นที่สูงพร้อมยาและเอกสาร แจ้งพิกัดที่ 1784 หรือ LINE @1784DDPM แล้วรอในจุดที่ปลอดภัย ใช้ 1669 เมื่อมีคนเจ็บ จมน้ำ หรือโดนไฟดูด ระหว่างรอให้กินเฉพาะอาหารและน้ำที่ไม่สัมผัสน้ำท่วม เลี่ยงการแช่น้ำนาน และถ้ามีไข้หลังลุยน้ำให้รีบพบแพทย์พร้อมบอกประวัติ (ข้อมูล ณ ต.ค. 2569)

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄ผู้จัดการออนไลน์ (คำแนะนำ ปภ.) — ตัดกระแสไฟฟ้า ขนย้ายสิ่งของ และอพยพตามเส้นทางที่ปลอดภัย https://mgronline.com/onlinesection/detail/9630000092578
• 📄ไทยรัฐ — สายด่วน 1784 และ LINE @1784DDPM, 1669 https://www.thairath.co.th/news/local/2962130 , https://www.thairath.co.th/news/local/2964038
• 📄การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค / การไฟฟ้านครหลวง — ปลดเมนสวิตช์ บ้านชั้นเดียวและสองชั้น https://www.nationtv.tv/pr-news/business/pr-news/378984002 , https://mgronline.com/business/detail/9690000094093
• 📄กรมควบคุมโรค — จมน้ำ ไฟดูด สัตว์หนีน้ำ ยาผู้ป่วยเรื้อรัง https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60504&deptcode=brc ไฟดูดในน้ำ https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60562&deptcode=brc ไข้ฉี่หนู https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60557&deptcode=brc , https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60512&deptcode=brc ไฟฟ้ารั่วและ CPR https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?deptcode=&news=45196 ผู้สูงอายุหกล้ม https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60600&deptcode=brc
• 📄กรมควบคุมโรค (อาหาร) — อาหารที่สัมผัสน้ำท่วม https://www.ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=59984&deptcode=brc และซากสัตว์ ภาวะขาดน้ำ https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60639&deptcode=brc
• 📄กรมอนามัย — การทำน้ำให้สะอาด https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/info818_flood_39/ อาหารกระป๋องและห้องส้วม https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/020964/ นมทารก https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/051069/ น้ำปนเปื้อนสารพิษ https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/091069/ ระบบไฟฟ้า https://multimedia.anamai.moph.go.th/news/0210692/
• 📄ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต — การจัดการความเครียดช่วงน้ำท่วม https://mhc7.dmh.go.th/26/09/2026/26091/

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ