ฤดูหนาว 2569 มาช้าและอุ่นกว่าปกติ พืชและสัตว์ในฟาร์มต้องปรับตัวอย่างไร

คำตอบเร็ว: กรมอุตุนิยมวิทยาคาดว่าฤดูหนาวปี 2569 ของประเทศไทยตอนบนเริ่มช้ากว่าค่าเฉลี่ยประมาณ 1 สัปดาห์ (ราวสัปดาห์ที่สามของเดือนตุลาคม 2569) สิ้นสุดราวกลางเดือนกุมภาพันธ์ 2570 และอุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ยของไทยตอนบนอยู่ที่ราว 22.0-23.0 องศาเซลเซียส สูงกว่าค่าปกติ (19.9 องศาเซลเซียส) ประมาณ 2 องศาเซลเซียส ฟาร์มจึงไม่ควรวางแผนตามความเคยชินว่า "หนาวแล้วพืชจะออกดอก" แต่ให้ดูอุณหภูมิกลางคืนจริงในแปลงของตัวเอง เตรียมรับหมอกและฝนที่ยังมีในภาคใต้ และดูแลสัตว์ช่วงอากาศแปรปรวนตามคำแนะนำของปศุสัตว์ ข้อมูล ณ ต.ค. 2569

ช่วงนี้หลายคนถามกันในกลุ่มชาวสวนว่า "ลมเย็นมาแล้วนะ แต่ทำไมกลางคืนยังไม่หนาวเลย" คำถามนี้มีเหตุผลครับ เพราะพืชบางชนิดอย่างลำไยและลิ้นจี่ใช้อากาศเย็นเป็นสัญญาณให้สร้างตาดอก ส่วนผักเมืองหนาวและสัตว์เล็กก็ไวต่อการเปลี่ยนอุณหภูมิในแต่ละวัน บทความนี้ไม่ได้ทำนายอากาศเอง แต่หยิบตัวเลขจากเอกสารประกาศของกรมอุตุนิยมวิทยามาอ่านให้ละเอียด แล้วแปลเป็นสิ่งที่เจ้าของฟาร์มควรเช็กและควรเตรียมในช่วงพฤศจิกายนเป็นต้นไป ส่วนเรื่องเอลนีโญกับฝนและการทำนา มีบทความแยกไว้แล้ว ให้อ่านต่อท้ายบทความนี้ ที่นี่จะเน้นผลต่อพืชผัก ไม้ผล และสัตว์เลี้ยง

กรมอุตุนิยมวิทยาประกาศอะไรไว้บ้าง

เอกสาร "การคาดหมายลักษณะอากาศช่วงฤดูหนาวของประเทศไทย พ.ศ. 2569" บนเว็บไซต์ของกรมอุตุนิยมวิทยา ระบุวันที่ออกประกาศเป็น 9 ตุลาคม พ.ศ. 2569 และครอบคลุมช่วงกลางเดือนตุลาคม 2569 ถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ 2570 ในเอกสารเขียนไว้ด้วยว่า การคาดหมายนี้เป็นการคาดหมายระยะนานโดยใช้วิธีทางสถิติและวิเคราะห์จากแบบจำลองภูมิอากาศ และจะมีการปรับปรุงในสัปดาห์สุดท้ายของเดือนตุลาคม 2569 ดังนั้นก่อนตัดสินใจเรื่องสำคัญ ให้เปิดเว็บไซต์กรมอุตุนิยมวิทยาดูว่ามีฉบับปรับปรุงหรือยัง (สื่อบางแห่งรายงานข่าวนี้ในวันที่ 14-15 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันที่ข่าวออก ไม่ใช่วันที่ลงในเอกสาร)

เกณฑ์ที่กรมอุตุฯ ใช้เรียกระดับความหนาวในเอกสารฉบับเดียวกันมีสามระดับ คือ อากาศเย็น หมายถึงอุณหภูมิต่ำสุด 16.0-22.9 องศาเซลเซียส อากาศหนาว หมายถึง 8.0-15.9 องศาเซลเซียส และอากาศหนาวจัด หมายถึงต่ำกว่า 8.0 องศาเซลเซียส สังเกตว่าค่าเฉลี่ยของไทยตอนบนที่ 22-23 องศา ยังอยู่ในกรอบ "เย็น" ไม่ใช่ "หนาว" แปลว่าต่อให้ปีนี้ถือว่าเข้าฤดูหนาว พื้นที่ราบส่วนใหญ่ก็ไม่ได้ลงไปถึงระดับที่พืชที่ต้องการความหนาวจะรู้สึกว่าหนาวพอ ยกเว้นพื้นที่สูงและบางคืนที่อากาศแผ่ลงมาแรง

อากาศเย็นแล้ว ไม่ได้แปลว่าเข้าฤดูหนาว

เอกสารกรมอุตุฯ อธิบายภาพรวมไว้ว่า ตั้งแต่กลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนพฤศจิกายน ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีอากาศเย็นเกือบทั่วไป และมีอากาศหนาวบางแห่งในบางวันทางตอนบนของภาค ส่วนภาคกลางและภาคตะวันออกเย็นเฉพาะบางพื้นที่ทางตอนบนของภาค พร้อมกับมีฝนเล็กน้อย 10-20 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ (ภาคกลางและตะวันออก 20-30 เปอร์เซ็นต์) หลังจากนั้นตั้งแต่กลางเดือนพฤศจิกายนจนถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์ มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดปกคลุมและความกดอากาศสูงจากจีนแผ่ลงมาแรงขึ้นเป็นระยะ อากาศจึงเย็นถึงหนาวมากขึ้น จากนั้นอากาศจะแปรปรวน เริ่มอุ่นขึ้น กลางวันร้อน แต่เช้ายังเย็นและมีหมอกหนา

สิ่งที่เกษตรกรควรจำคือ "ช่วงหนาวที่สุด" ในประกาศอยู่ที่ปลายธันวาคมถึงต้นกุมภาพันธ์ ไม่ใช่พฤศจิกายน ถ้าใครรอจะดูว่าหนาวพอหรือไม่ในต้นเดือนหน้า อาจเร็วเกินไปที่จะสรุป ควรจดอุณหภูมิต่ำสุดตอนเช้าของแปลงตัวเองต่อเนื่องไปจนถึงต้นปี แล้วค่อยตัดสินใจ

ไม้ผลที่ต้องการอากาศเย็น: ลำไยและลิ้นจี่

เอกสารแผ่นพับลำไยบนเว็บไซต์กรมวิชาการเกษตรระบุว่า ลำไยต้องการความหนาวเพื่อช่วยชักนำให้เกิดตาดอก โดยอุณหภูมิช่วงนั้นควรอยู่ระหว่าง 10-15 องศาเซลเซียส นาน 1-2 เดือน เมื่อเทียบกับตัวเลขของกรมอุตุฯ จะเห็นว่า อุณหภูมิต่ำที่สุดราว 10-12 องศาเซลเซียสเกิดเฉพาะบางพื้นที่ส่วนใหญ่ตอนบนของภาคเหนือและอีสาน ส่วนค่าเฉลี่ยของไทยตอนบนอยู่ที่ 22-23 องศา ตรงนี้ผมไม่ได้บอกว่าลำไยจะออกดอกน้อยหรือมากแน่ เพราะการออกดอกขึ้นกับพันธุ์ อายุต้น ความสมบูรณ์ ความสูงของพื้นที่ และการจัดการน้ำด้วย แต่ถ้าอยากรู้ว่าสวนของตนได้ "ชั่วโมงหนาว" ตามที่เอกสารกรมวิชาการเกษตรอ้างถึงหรือไม่ วิธีที่ซื่อสัตย์ที่สุดคือวัดอุณหภูมิต่ำสุดตอนเช้าที่สวนเองทุกวัน

เอกสารของกรมวิชาการเกษตรอีกฉบับว่าด้วยแนวทางผลิตไม้ผลนอกฤดู (เผยแพร่ในเว็บไซต์กรมวิชาการเกษตร) ก็อธิบายหลักทั่วไปว่า อุณหภูมิมีผลต่อการออกดอก ไม้ผลบางชนิด เช่น ลำไยและมะปราง เมื่อผ่านช่วงหนาวระยะหนึ่งแล้วอากาศอุ่นขึ้นจึงเริ่มออกดอก และไม้ผลเขตร้อนออกดอกดีเมื่อขาดน้ำในช่วงเวลาหนึ่งร่วมกับอุณหภูมิต่ำในช่วงที่เหมาะสม ประโยคสุดท้ายนี้สำคัญ เพราะบอกเราว่าน้ำเป็นตัวแปรที่เจ้าของสวนควบคุมได้ ปีที่ฝนปลายฤดูยังมีหรือน้ำยังชื้นอยู่ การจะพักน้ำหรือไม่ จึงควรคุยกับเกษตรอำเภอหรือศูนย์วิจัยในพื้นที่ที่เห็นสวนใกล้เคียงกัน

ส่วนลิ้นจี่ มีรายงานข่าวที่ห้องสมุดเพื่อเกษตรกรไทย (มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) เก็บไว้ ซึ่งอ้างข่าวเดลินิวส์ฉบับ 25 ธันวาคม 2563 ว่า ปีนั้นหนาวมาเร็วและต่อเนื่อง ลิ้นจี่พันธุ์ นพ.1 ที่นครพนมแทงช่อดอกเพิ่มขึ้น โดยหัวหน้ากลุ่มส่งเสริมและพัฒนาการผลิตของสำนักงานเกษตรจังหวัดบอกว่าพันธุ์นี้ต้องการอากาศหนาวเย็นกระตุ้นการออกดอก ข่าวนี้เป็นตัวอย่างปีที่ฝั่งหนาว ไม่ใช่การยืนยันว่าปีนี้จะเป็นอย่างไร แต่ช่วยให้เห็นว่าชาวสวนเคยสังเกตความสัมพันธ์นี้จริง และช่วงดอกบานที่ข่าวแนะนำ คือรดน้ำสม่ำเสมอ คลุมโคนต้นเก็บความชื้น และเว้นการพ่นสารกำจัดแมลงตอนดอกบาน เพื่อไม่ให้ผึ้งที่ช่วยผสมเกสรได้รับอันตราย

ถ้าหนาวไม่พอ ควรทำอะไรก่อน

• ติดเทอร์โมมิเตอร์ต่ำสุดไว้ในสวน จดค่าตอนเช้าทุกวัน แล้วนับว่ากี่วันที่ต่ำกว่า 15 องศาเซลเซียส
• ถามเกษตรอำเภอหรือศูนย์วิจัยพืชสวนใกล้บ้านว่าพันธุ์ของคุณมีทางเลือกจัดการช่วงอากาศไม่หนาวอย่างไร อย่าเริ่มจากการซื้อสารเร่งดอกตามกระแส เพราะการใช้สารต้องทำตามคำแนะนำและฉลากของทางการเท่านั้น
• วางแผนแรงงานและเงินสดล่วงหน้าสำหรับกรณีออกดอกน้อยหรือออกไม่พร้อมกัน เพราะผลผลิตจะมาช้าหรือน้อยกว่าที่เคยคาด

ผักและพืชไร่ช่วงตุลาคมถึงมกราคม

เว็บไซต์ศูนย์วิทยบริการเพื่อส่งเสริมการเกษตร ของกรมส่งเสริมการเกษตร (เรียบเรียงโดยสำนักงานเกษตรจังหวัดชัยนาท) ระบุว่าช่วงเดือนตุลาคมถึงมกราคมเหมาะกับการปลูกผักสลัด กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก กุยช่าย ขึ้นฉ่าย แครอท กระเทียม หอมแดง มะเขือเทศ ถั่วลันเตา และพริกยักษ์ พร้อมคำแนะนำทั่วไปว่าให้เลือกพันธุ์ที่เหมาะกับดิน อากาศ และตลาด รดน้ำอย่าให้แฉะจนพืชเน่า คลุมแปลงเก็บความชื้น และตรวจศัตรูพืชให้ทันก่อนเสียหาย หน้าเว็บนี้ไม่ระบุอุณหภูมิที่เหมาะสมของผักแต่ละชนิด

ผมค้นหาแล้ว ไม่พบเอกสารของหน่วยงานรัฐที่ระบุตรง ๆ ว่า ผักเมืองหนาวอย่างกะหล่ำหรือผักสลัดจะออกดอกก่อนกำหนดหรือหัวไม่แน่นหากอากาศอุ่นกว่าปกติในต้นหนาว ดังนั้นบทความนี้จะไม่ฟันธงเรื่องนั้น สิ่งที่ทำได้คือใช้เหตุผลพื้นฐานแบบชาวสวนที่เคยเจอ ผักที่ชอบอากาศเย็นมักโตช้าลงหรือคุณภาพลดลงเมื่อกลางวันร้อนจัดและคืนไม่เย็น ถ้าเห็นอาการผิดปกติในแปลง ให้ถ่ายรูปไปถามเกษตรอำเภอหรือศูนย์วิจัยในพื้นที่ แทนการเดาเอง

สัตว์เลี้ยงเมื่ออากาศแปรปรวน

ผมไม่พบประกาศของกรมปศุสัตว์เฉพาะฤดูหนาวปี 2569 ที่เปิดอ่านได้โดยตรง สิ่งที่มีคือคำแนะนำช่วงปลายฝนต้นหนาวที่อธิบดีกรมปศุสัตว์ให้ไว้เมื่อ 14 พฤศจิกายน 2568 ตามรายงานของผู้จัดการออนไลน์ เป็นข้อมูลของปีที่แล้ว แต่หลักเรื่องโรงเรือนและการสังเกตสัตว์ยังใช้ได้ในปีนี้ ข่าวนั้นระบุให้ผู้เลี้ยงสัตว์ปีก ดูแลโรงเรือนให้เหมาะสม ป้องกันลมโกรก ควบคุมอุณหภูมิให้คงที่ ทำความสะอาดอาหาร น้ำ และอุปกรณ์เป็นประจำ ป้องกันสัตว์พาหะนำโรค วางแผนวัคซีนและการถ่ายพยาธิให้ต่อเนื่อง และเมื่อพบสัตว์ปีกป่วยตายผิดปกติ ห้ามนำไปจำหน่าย แจกจ่าย หรือปรุงอาหาร ให้แจ้งปศุสัตว์อำเภอหรืออาสาปศุสัตว์ทันที

ปีที่หนาวน้อยกว่าปกติ ฟาร์มอาจคิดว่าไม่ต้องกางผ้าม่านหรือเตรียมที่กันลม แต่ตัวเลขของกรมอุตุฯ บอกว่าอุณหภูมิต่ำสุดในบางคืนบางพื้นที่ยังลงไปถึงหลักสิบต้น ๆ และจะมีหมอกหนา อีกทั้งช่วงอากาศเปลี่ยนจากร้อนเป็นเย็นหรือเย็นเป็นอุ่นกะทันหัน สัตว์ที่เครียดจากความต่างของอุณหภูมิกลางวันกับกลางคืนอาจป่วยง่ายขึ้น ข้อนี้เป็นหลักการเลี้ยงสัตว์ทั่วไป ไม่ใช่ตัวเลขจากประกาศ จึงขอให้ดูพฤติกรรมสัตว์เป็นหลัก เช่น ลูกสัตว์รุมกันเป็นกอง กินอาหารลดลง ซึม หรือหายใจผิดปกติ

• ลูกสัตว์เล็ก (ลูกไก่ ลูกเป็ด ลูกหมู ลูกโค) เป็นกลุ่มที่ควรดูแลก่อน ให้มีมุมอุ่นและที่กันลมแบบที่เปิดให้ระบายอากาศได้ ไม่อับชื้น
• เก็บบันทึกอุณหภูมิในโรงเรือนช่วงเช้ามืดสองถึงสามสัปดาห์แรก แล้วปรับตามที่เห็นจริง
• จัดน้ำสะอาดและอาหารให้พอ ไม่ปล่อยให้อาหารเปียกชื้นจากหมอกหรือละอองฝน
• ถ้าพบสัตว์ป่วยหลายตัวพร้อมกันหรือตายผิดปกติ ให้แจ้งปศุสัตว์อำเภอหรือสัตวแพทย์ ไม่ซื้อยามาให้เอง

สำหรับสัตว์น้ำและบ่อปลา ผมไม่พบแหล่งทางการที่เปิดอ่านได้เกี่ยวกับผลของฤดูหนาวที่อุ่นกว่าปกติ จึงไม่ขอให้ตัวเลขใด ๆ หากปลาลอยหัวหรือตายผิดปกติ ให้ติดต่อประมงอำเภอ

ภาคใต้และพื้นที่ฝนยังมาก: อย่าเอาคำว่าอุ่นไปใช้ผิดที่

ข้อความที่ว่า "หนาวน้อย" ใช้กับประเทศไทยตอนบนเท่านั้น สำหรับภาคใต้ เอกสารกรมอุตุฯ ระบุว่าตั้งแต่กลางเดือนตุลาคมถึงต้นเดือนมกราคมมีฝนตกชุกหนาแน่นเกือบทั่วไป โดยเฉพาะฝั่งตะวันออกตั้งแต่ชุมพรลงไป มีฝนฟ้าคะนอง 60-80 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ ฝนตกหนักหลายพื้นที่และหนักมากบางแห่ง อาจเกิดน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และน้ำล้นตลิ่ง คลื่นลมในอ่าวไทยแรงเป็นระยะ บางช่วงสูง 2-4 เมตร ตรงนี้เกี่ยวกับสวนยาง สวนปาล์ม สวนผลไม้ บ่อปลา และกระชังในภาคใต้โดยตรง ให้ติดตามสถานการณ์น้ำท่วมจากแหล่งทางการ ดูบทความเช็กสถานการณ์น้ำท่วมของเว็บนี้ ส่วนภาคกลางที่ยังมีฝนและน้ำเหนือไหลลงมา เอกสารเดียวกันเตือนว่าเดือนตุลาคมภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคใต้ตอนบนยังมีฝน ประกอบกับน้ำเหนือไหลลงพื้นที่ตอนล่างและน้ำทะเลหนุนบางช่วง พื้นที่เสี่ยงบางแห่งอาจเกิดน้ำท่วมฉับพลันและน้ำล้นตลิ่งได้

ในเอกสารเดียวกันมีข้อควรระวังสำหรับเดือนมกราคมถึงกุมภาพันธ์ด้วยว่า อาจมีคลื่นกระแสลมฝ่ายตะวันตกจากเมียนมาผ่านไทยตอนบน ทำให้เกิดพายุฝนฟ้าคะนอง ลมกระโชกแรง และอาจมีลูกเห็บตกในบางพื้นที่ สวนที่มีโรงเรือน ผ้าพรางแสง และผักแปลงใหญ่ควรตรวจโครงสร้างให้แน่นหนาล่วงหน้า

ปฏิทินเช็กของฟาร์มตลอดฤดู

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อฤดูหนาวผิดปกติ

• ตัดสินใจจากข่าวพาดหัวอย่างเดียว โดยไม่เปิดเอกสารกรมอุตุนิยมวิทยาและไม่ดูว่ามีฉบับปรับปรุงปลายเดือนตุลาคมหรือไม่
• เหมารวมว่า "หนาวน้อยทั้งประเทศ" ทั้งที่ภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยฝนหนักและมีโอกาสพายุหมุนเขตร้อนในเดือนพฤศจิกายนและธันวาคม
• ใช้ตัวเลขเฉลี่ยของไทยตอนบนไปตัดสินสวนบนที่สูง ซึ่งอุณหภูมิต่ำกว่าค่าเฉลี่ยมาก
• รีบกระตุ้นไม้ผลด้วยวิธีที่ไม่ผ่านคำแนะนำของหน่วยงาน โดยไม่รู้พันธุ์และความพร้อมของต้น
• เลิกกางผ้าหรือเลิกกันลมในโรงเรือนสัตว์เพราะเห็นพยากรณ์ว่าอุ่น ทั้งที่คืนบางคืนยังเย็นจัดและมีหมอก
• ปลูกผักทั้งแปลงในวันเดียว ทำให้ถ้าอากาศไม่เป็นใจ จะเสียพร้อมกันทั้งแปลง
• ไม่จดอุณหภูมิจริงในแปลง เลยไม่มีข้อมูลไว้เทียบกับปีหน้า

อ่านต่อ

• เช็กพยากรณ์อากาศหนาวล่วงหน้าจากกรมอุตุนิยมวิทยา แล้ววางแผนป้องกันพืชและสัตว์อย่างไร
• ปีเอลนีโญฝนมาช้า ชาวนาควรเลื่อนหว่านข้าวนาปีไหม
• ปีเอลนีโญควรทำนาปรังรอบสองไหม หรือเปลี่ยนไปปลูกพืชใช้น้ำน้อย
• ปลายฝนต้องเก็บน้ำเข้าสระเท่าไหร่ถึงพอใช้ทั้งหน้าแล้ง
• เช็กสถานการณ์น้ำท่วมวันนี้และพื้นที่น้ำท่วม 2569 จากแหล่งทางการ

สรุป

ประกาศของกรมอุตุนิยมวิทยาคาดว่าฤดูหนาว 2569 เริ่มช้าราว 1 สัปดาห์ หนาวน้อยกว่าปีก่อน และหนาวที่สุดช่วงปลายธันวาคมถึงต้นกุมภาพันธ์ โดยมีเอลนีโญเป็นปัจจัยหนึ่ง สิ่งที่เกษตรกรทำได้ดีที่สุดคือวัดอุณหภูมิจริงในแปลง ทยอยปลูกผักเป็นรุ่น ติดตามฉบับปรับปรุงของกรมอุตุฯ ดูแลลูกสัตว์และโรงเรือนตามหลักของปศุสัตว์ และไม่นำคำว่า "อุ่น" ไปใช้กับภาคใต้ที่ฝนยังหนัก ส่วนเรื่องที่ยังไม่มีแหล่งทางการยืนยัน เช่น ผลของอากาศอุ่นต่อผักเมืองหนาวและสัตว์น้ำ ให้ถามเกษตรอำเภอ ปศุสัตว์อำเภอ หรือประมงอำเภอในพื้นที่ ข้อมูล ณ ต.ค. 2569

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• 📄กรมอุตุนิยมวิทยา — การคาดหมายลักษณะอากาศช่วงฤดูหนาวของประเทศไทย พ.ศ. 2569 (ออกประกาศ 9 ต.ค. 2569) https://www.tmd.go.th/media/climate/seasonal_announce/2569_%E0%B8%A0%E0%B8%8A_%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B8%9A_%E0%B8%84%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%A4%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%AF-%E0%B8%9B-2569-2570-1.pdf
• 📄กรมวิชาการเกษตร — แผ่นพับลำไย (ความต้องการอุณหภูมิ 10-15 องศาเซลเซียส นาน 1-2 เดือน) https://www.doa.go.th/hc/cmrarc/wp-content/uploads/2023/12/%E0%B9%81%E0%B8%9C%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%A5%E0%B8%B3%E0%B9%84%E0%B8%A2Full25%E0%B8%9E%E0%B8%A264.pdf
• 📄กรมวิชาการเกษตร — แนวทางการผลิตไม้ผลนอกฤดู (ปัจจัยอุณหภูมิและน้ำต่อการออกดอก) https://www.doa.go.th//ac/tak/wp-content/uploads/2021/07/%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%89%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%99%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B8%A4%E0%B8%94%E0%B8%B9.pdf
• 📄ห้องสมุดเพื่อเกษตรกรไทย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ — แนะดูแลต้นลิ้นจี่ในช่วงออกดอก (ข่าวเดลินิวส์ 25 ธ.ค. 2563 สำนักงานเกษตรจังหวัดนครพนม) https://thaifarmer.lib.ku.ac.th/news/5fe40393c76838066302ce65
• 📄กรมส่งเสริมการเกษตร ศูนย์วิทยบริการเพื่อส่งเสริมการเกษตร (สำนักงานเกษตรจังหวัดชัยนาท) — ฤดูหนาวปลูกผักอะไรดี https://esc.doae.go.th/%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B8%9C%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A4%E0%B8%94%E0%B8%B9%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A7/
• 📄ผู้จัดการออนไลน์ — กรมปศุสัตว์เตือน เฝ้าระวังโรคระบาดสัตว์ปีกช่วงปลายฝน-ต้นหนาว (14 พ.ย. 2568, คำแนะนำของอธิบดีกรมปศุสัตว์ ปีที่แล้ว) https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000108957

ข้อมูลราคา ปริมาณการใช้สารเคมี และคำแนะนำทางการเกษตรอาจเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลและนโยบาย โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ